InterviewKajsa Ollongren

Minister Ollongren heeft best begrip voor het woonprotest, maar: 'Er is al veel gedaan’

Demissionair minister Kajsa Ollongren eerder deze week in het nieuwe gebouw van de Tweede Kamer. ‘Er is geen toverstokje om alles in één keer op te lossen.’ Beeld ANP
Demissionair minister Kajsa Ollongren eerder deze week in het nieuwe gebouw van de Tweede Kamer. ‘Er is geen toverstokje om alles in één keer op te lossen.’Beeld ANP

Heb geduld, houdt minister Kajsa Ollongren de betogers van zondag voor. Het moet anders, vinden die. Maar de demissionair minister zegt: laat het volgende kabinet de lijn van het huidige doortrekken.

Duizenden mensen op de been voor het Woonprotest, wat zegt dat u?

“Dat begrijp ik goed. Veel mensen hebben rechtstreeks te maken met het woningtekort. Studenten die uit huis willen, mensen die gescheiden zijn en geen andere woning kunnen vinden – iedereen kent ze, ik ook. Zeker ook jongeren, dus dat die nu van zich laten horen, is niet vreemd."

Heeft u een boodschap aan hen?

“De boodschap is dat we er alles aan doen om dit tekort op te lossen. Er is in deze kabinetsperiode ook al veel in gang gezet. Het aantal nieuwbouwwoningen is gestegen, het Rijk heeft daar met geld en afspraken achteraan gezeten. Er worden meer eisen aan verhuurders gesteld. En de greep van particuliere beleggers op de woningmarkt is beperkt. Maar er moet meer gebeuren, dus ik vind dat het nieuwe kabinet de lijn moet doortrekken.

“Maar het kost tijd. En er zijn omstandigheden waarop we geen grip hebben, de lage rente bijvoorbeeld. Die maakt het voor beleggers aantrekkelijk om te bouwen, dat is een voordeel. Maar het nadeel is dat beleggers ook veel bestaande woningen opkopen, en daarmee starters aftroeven.”

De organisatoren van het Woonprotest zeggen: de crisis is veroorzaakt door de politiek.

“Het is verleidelijk om één oorzaak aan te wijzen. Maar echt, er spelen heel veel factoren mee. De vergrijzing bijvoorbeeld, en de groei van het aantal eenpersoonshuishoudens. En ook de conjunctuur: na de financiële crisis van 2008 is de bouw enorm ingezakt. Er is geen toverstokje om alles in één keer op te lossen.”

Veel economen zeggen: pak de financiering aan, want zo lang mensen makkelijk veel geld kunnen lenen, zullen de huizenprijzen blijven stijgen.

“Dat hebben we al eerder onder ogen gezien, en daarom is de hypotheekrenteaftrek al stapsgewijs verminderd. Maar met het aanpassen van de leennormen – zodat je bijvoorbeeld nog maar 90 procent van de woningwaarde kunt lenen in plaats van 100, zoals nu – moet je wel oppassen. Als je dat nu doet, vergroot je de ongelijkheid. Wie al een huis bezit, wordt er niet door geraakt, starters wel. Financieel-economisch gezien is het misschien goed – hoewel, als je twee economen bij elkaar zet, heb je drie meningen – maar je moet het niet nú doen.”

Of schaf de ‘jubelton’ af, de belastingvrije schenking van ouders aan kinderen. Die maatregel werkt niet en vergroot de ongelijkheid, blijkt uit een evaluatie.

“Die ongelijkheid is een punt van zorg. Mensen met rijke ouders staan, als ze een huis kopen, meteen met 1-0 voor op wie niet zo’n schenking krijgt. Dit soort financiële zaken zijn iets voor het volgende kabinet. Maar er ligt genoeg materiaal klaar waarop dat zijn beslissingen kan baseren, ja.”

Zelf schafte u de overdrachtsbelasting voor starters af. Dat joeg de huizenprijzen alleen maar verder op, zeggen critici.

“Daar sta ik nog steeds achter. Starters kunnen op de huidige woningmarkt de concurrentie niet aan met beleggers, want die kunnen substantieel meer bieden. Daarom heb ik voor beleggers die belasting juist verviervoudigd. Dat had misschien al met al een prijsopdrijvend effect – starters concurreren tenslotte ook met elkaar. Maar het is wel eerlijker.”

Maar veel starters zijn er niet mee geholpen: huizen blijven voor hen te duur.

“Het is ook maar één maatregel van vele. Uiteindelijk zal de markt tot rust moeten komen. Daarom is het bouwen van nieuwe huizen ook zo belangrijk, want dan vermindert de schaarste. Jammer genoeg duurt dat lang. In Den Haag hebben we het overzicht, maar het zal lokaal moeten gebeuren."

Voor veel jongeren ligt een koophuis nu ver buiten hun bereik. Dus moeten ze huren. Maar ook dat is duur.

“Ook op dat terrein zijn forse stappen gezet. De huren zijn dit jaar eenmalig bevroren. En in de vrije sector is de jaarlijkse huurverhoging voor zittende huurders aan een maximum gebonden – dat is vrij revolutionair, hoor.”

Maar wie als nieuwe huurder aantreedt, heeft daar niets aan. Die betaalt in de vrije sector nog gewoon de torenhoge marktprijs.

“Het is een dilemma. Als je het puntenstelsel dat nu voor de sociale huur geldt ook in de vrije sector invoert, zoals sommige partijen willen, voorkom je inderdaad idiote huurprijzen. Maar je schrikt ook beleggers af die voor nieuwbouw zorgen – terwijl die nieuwe woningen wel erg nodig zijn."

Laat corporaties die middeldure huurwoningen dan bouwen, zeggen sommigen. En schaf de verhuurdersheffing af die zij moeten betalen.

“Woningcorporaties hebben al meer vrijheid gekregen om in de vrijehuursector te bouwen, ik hoop dat ze dat ook gaan doen. En de verhuurdersheffing, die was in deze kabinetsperiode gewoon een gegeven. Door korting te geven als corporaties nieuwe woningen bouwen, hebben we die heffing al gehalveerd. Maar die heffing holt het investeringsvermogen van de corporaties uit en kan in deze vorm dus niet blijven. Het nieuwe kabinet moet daar een knoop over doorhakken.”

Al met al is uw boodschap aan de betogers van zondag vooral: heb geduld.

“Ik voel mee met iedereen die zegt: ik zit in de knel, doe iets. Maar alles kost tijd. En er is de afgelopen tijd al veel gedaan. Ik hoop dat ook dat gezien wordt.”

Lees ook:

Minister Kajsa Ollongren: ‘Nee, de woningmarkt is niet af. Er moet veel gebeuren’

Ze staat niet per se bekend als een groot prater, maar minister Kajsa Ollongren van binnenlandse zaken praatte “de blaren op haar tong” om de woningmarkt uit het slop te trekken. Tot irritatie van critici. Want wat bereikte ze nou met al dat praten? Een terugblik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden