Priktempo

Minister De Jonge heeft de puzzel van het vaccineren nog niet gelegd

Een huisarts vaccineert een vrouw tegen het coronavirus. Beeld ANP
Een huisarts vaccineert een vrouw tegen het coronavirus.Beeld ANP

Hoe snel lukt het om het vaccinatieschema zo om te gooien dat iedereen die dat wil begin juli is ingeënt tegen corona?

Het is te hopen dat demissionair minister Hugo de Jonge, huisartsen, GGD’ers, ambtenaren en deskundigen van het RIVM goede puzzelaars zijn. Na het besluit van donderdag om mensen onder de 60 uit voorzorg niet meer in te enten met het AstraZeneca-vaccin, is de vaccinatiepuzzel behoorlijk door elkaar geschud. Er zijn niet louter een paar stukjes aan de rand verdwenen, het hart van de legpuzzel moet opnieuw worden gelegd. Wat is het effect van de prikbeperking?

Te beginnen met de korte termijn. Deze week zette het ministerie zeker 125.000 prikken minder dan gehoopt. Door de pauzering van het prikken met AstraZeneca is net dat tempo uit het vaccineren verdwenen waar de regering op hoopte. In combinatie met tegenvallende leveringen van andere vaccins, lukte het nog maar één week om de verwachte ambitie te halen.

Wie krijgt welke prik?

Er is nu weliswaar duidelijkheid rond het AstraZeneca-vaccin, maar de vraag is of het lukt om het priktempo op te voeren. Volgens minister De Jonge is er deze week flink ingeteerd op de veiligheidsvoorraad en zijn er ‘meer prikken dan ooit’ uitgereden vanuit de opslag in Oss. Maar voordat al die vaccins kunnen worden gezet, moet het ministerie besluiten wie welke prik krijgt.

Zo is er een kleine groep van mensen onder de 60, met ernstige obesitas of het syndroom van down. Voor hen is de vaccinatie uitgesteld. Zij waren al uitgenodigd voor een inenting met AstraZeneca maar worden nu één à twee weken later geprikt, met een ander middel. Welk middel dat zal zijn, is nog niet bekend.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Minister De Jonge relativeerde donderdagavond de gevolgen van de prikbeperking. “Ik verwacht geen grote wijzigingen in de vaccinatieplanning. We moeten wel schuiven met vaccins maar niet met onze strategie”, zei hij. De Jonge mikt op twee ijkdata: na medio mei moeten alle 60-plussers en mensen met een hoog medisch risico hun eerste vaccinatie hebben gekregen, en begin juli is iedereen (18-plus) die dat wil tenminste één keer geprikt. Aangezien er dit kwartaal ruim zestien miljoen vaccins naar Nederland komen, zou dat precies passen.

Meer dan wat tabellen wijzigen

Maar het omgooien van het schema is veel meer dan het wijzigen van wat tabellen in Excel. De vaccins van Pfizer en Moderna hebben logistieke aandachtspunten omdat ze heel koud (Pfizer) of ongeschud (Moderna) moeten blijven.

De logische oplossing is om álle 60-plussers die nog ingeënt moeten worden AstraZeneca te geven. Er zijn ruim twee miljoen mensen tussen de 60 en 80 die nog geen prik hebben gehad. Zij stonden tot nu toe deels op de rol voor de mRNA-vaccins van Pfizer en Moderna, die een bijzonder hoge effectiviteit behalen onder ouderen.

Die mRNA-vaccins zouden dan weer aan jongere groepen moeten worden gegeven. Dat zou evenwel betekenen dat sommige jongere groepen eerder aan de beurt zijn dan oudere, want het ministerie heeft niet plotsklaps de beschikking over alle 4,5 miljoen doses van AstraZeneca die dit kwartaal worden geleverd. En dan kampt AstraZeneca ook nog met structurele leveringsproblemen.

De ic’s moeten uitbreiden

Bemoeilijkende factor is de hoge druk waaronder de betrokkenen de puzzel moeten leggen. Zo is er de druk van de derde golf, die net nu lijkt te pieken. Hoewel her en der al hardop gedroomd wordt van biertjes in de zon op het terras, brachten ziekenhuizen vrijdag naar buiten dat er zoveel covidpatiënten op de ic liggen dat zij hun ic-capaciteit moeten uitbreiden. Dat gebeurde niet meer sinds de eerste golf.

Ondertussen kijkt men met argusogen naar de ontwikkelingen rond het Janssen-vaccin. Er zijn nu vier ernstige gevallen (waaronder één overlijden) gemeld van ongebruikelijke bloedstolsels en lage bloedplaatjes na inenting met dit vaccin. De meldingen worden onderzocht maar ze hebben een gelijkenis met de zeldzame bijwerking van het AstraZeneca-vaccin. In Europa zijn nog geen mensen ingeënt met het Janssen-vaccin.

Minister De Jonge liet donderdag nog doorschemeren dat hij zijn hoop heeft gevestigd op de drie miljoen vaccins van Janssen die nog dit kwartaal naar Nederland komen. Van dat vaccin is één prik genoeg. Met dit Janssen-vaccin krijgt De Jonge zijn puzzel misschien precies gelegd.

Lees ook:

Perspectief ontbreekt voor kwetsbare groepen, zeggen huisartsen na AstraZenecabesluit

Kwetsbare 60-minners mogen niet langer het AstraZenecavaccin ontvangen. Een ‘enorme domper’ voor mensen uit risicogroepen die al een jaar thuis zitten, zeggen huisartsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden