Jeugdzorg

Mika vreesde dakloosheid toen hij 18 werd: ‘Ik kreeg een to-dolijst, maar geen begeleiding’

Mika (20)  Beeld Hans Verleur
Mika (20)Beeld Hans Verleur

Lange tijd kon Mika (20) niet wachten om volwassen te worden en de jeugdzorg te verlaten. Maar toen dat moment naderbij kwam, sloeg de paniek toe.

Merijn van Nuland

Slechts iets meer dan de helft van de uit huis geplaatste jongeren vindt volgens hulpverleners na hun achttiende een goede plek om te wonen, leert een enquête van stichting Het Vergeten Kind.

Het volwassen worden brengt veel onzekerheid met zich mee: moet je je pleeggezin, jeugdinstelling of gezinshuis echt verlaten? En waar kun je dan terecht? Een kwart van de jongeren wist het een maand voor hun achttiende verjaardag nog steeds niet, zo blijkt uit de enquête. Zo’n 92 procent van de jongeren meldt paniek, stress en angst over de aanstaande verjaardag en de mogelijke verhuizing die dat met zich meebrengt.

Toen Mika een jaar of zestien was, droomde hij vaak hoe het was om eindelijk volwassen te zijn. Hij zat sinds zijn vijftiende in verschillende vormen van jeugdzorg, en vooral de eerste jaren na de uithuisplaatsing waren erg moeilijk. “Met name in de jeugd-ggz heb ik het zwaar gehad, want daar werd nog gebruik gemaakt van isolatie en fixatie. Ik kwam er slechter uit dan dat ik er in ging.”

En dus lonkte de vrijheid. De achttiende verjaardag werd een stip op de horizon, een tienerdroom, vertelt de inmiddels twintigjarige Mika. Vanaf dat moment zou hij zijn eigen beslissingen mogen maken, en had de overheid weinig meer over hem te zeggen. “Ik wist dat ik dan eindelijk kon gaan en staan waar ik wilde.”

Alle ondersteuning valt plotseling weg

Dat gevoel veranderde toen de datum dichterbij kwam. Mika voelde zich met de dag onzekerder over het aanstaande leven als volwassene, zonder de beschermende omgeving van de zorginstelling waar hij verbleef. “Ik besefte dat vanaf die datum mijn hele support system zou wegvallen. Belastingaangifte, zorgverzekeringen en mijn psychische hulp moest ik voortaan zelf uitzoeken, maar niemand legde me uit hoe dat moest. Ik was eraan gewend geraakt dat alles voor me werd geregeld, van avondeten tot geldzaken.”

In aanloop naar zijn achttiende verjaardag huilde Mika veel, was hij regelmatig in paniek, en vreesde hij zelfs voor dakloosheid. Waar leeftijdsgenoten buiten de jeugdzorg aftelden tot ze eindelijk legaal een biertje konden drinken, zag Mika steeds meer op tegen de volwassenheid. Hulpverleners wisten hem bovendien niet goed voor te bereiden op die overgang, zegt Mika. “Ik kreeg een to-dolijst met zaken die ik moest regelen, maar weinig begeleiding.”

Harde knip vervangen door geleidelijke overgang

Uiteindelijk heeft Mika in Roermond een plek gevonden in een begeleide woonvorm voor jongvolwassenen, waardoor hij voorlopig nog begeleid kan blijven wonen, zelfs nu hij volwassen is. Dat geeft rust. En als het aan Mika ligt, wordt ook voor andere jongeren de harde knip bij 18 jaar vervangen door een veel geleidelijkere overgang naar zelfstandigheid. “Jongeren die gaan studeren zijn ook niet in één keer volwassen. Zij blijven vaak steun ontvangen van hun ouders, bijvoorbeeld geld of advies. Dat zou ook voor jongeren zoals ik moeten gelden, die geen ouders hebben om op terug te vallen. Want je bent vanaf je achttiende niet ineens een ander mens.”

Lees ook:

Waarheen na de 18de verjaardag? Een kwart van uit huis geplaatste jeugd weet het de maand ervoor nog niet

Slechts iets meer dan de helft van de uit huis geplaatste jongeren, vindt volgens hulpverleners na hun 18de een goede plek om te wonen, leert een enquête van stichting Het Vergeten Kind.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden