Coronamaatregelen

Met zuinig ingrijpen neemt het kabinet een risico

Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) geven een toelichting op de coronamaatregelen in Nederland.  Beeld ANP
Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) geven een toelichting op de coronamaatregelen in Nederland.Beeld ANP

Met relatief kleine aanpassingen van de coronamaatregelen hoopt het kabinet de snelle verspreiding van het virus te keren. Dat is een gok.

Johan van Heerde

Geen lockdown, geen beperking van groepsgroottes en geen sluiting van één of meer sectoren. Demissionair minister Mark Rutte en coronaminister Hugo de Jonge deden in plaats daarvan dinsdagavond een ultiem beroep op de samenleving: houd waar mogelijk afstand en werk vaker thuis. Aanvullend wordt in sommige gebouwen en bij contactberoepen een mondkapje verplicht en moeten mensen op meer plekken een QR-code laten zien.

Het pakket maatregelen is een compromis. Het kabinet wilde niet teveel beperkingen opleggen aan de samenleving, maar wel reageren op de noodklok die ziekenhuizen al een poosje luiden. De vraag is: is dit genoeg? Keren deze ingrepen het tij?

Dat weet niemand, is het eerlijke antwoord op die vraag.

Gokken op de eigen verantwoordelijkheid

Het kabinet gokt op de eigen verantwoordelijkheid van de burger, en dat is riskant. Bekend is dat die zich steeds minder aan de basismaatregelen houdt. Communicatie speelt daarbij een rol: vijf weken geleden mikte het kabinet nog op versoepelingen in november. Ondertussen noemt zeven op de tien mensen het coronabeleid onlogisch of moeilijk te begrijpen. De herintrede van het ook door politici verguisde mondkapje zal niet bijdragen aan die statistiek.

Het kabinet geeft de burger tevens weinig tijd: de uitbreiding van de mondkapjesplicht en het gebruik van het toegangsbewijs wordt op 6 november ingevoerd terwijl premier Rutter dinsdag ook zei dat het kabinet op 12 november meer maatregelen neemt als de situatie blijft verslechteren.

Ook het coronatoegangsbewijs krijgt een belangrijke rol, terwijl de afgelopen weken juist bleek dat het gebruik van de QR-codes allesbehalve waterdicht is. De pas gaat op veel meer plekken als toegangsbewijs gelden, zoals op het terras en bij (amateur)sportverenigingen, maar bekend is dat het schort aan naleving van de pas. Toch legde het kabinet de verantwoordelijkheid van de naleving van de coronapas neer bij de maatschappij. Handhaving is slechts het slot op de deur, zei premier Rutte.

Duizend besmettingen op Amsterdam Dance Event

Het nut van het coronatoegangsbewijs is lastig te meten. Gevaccineerden dragen het virus weliswaar minder vaak over en zijn zelf tegen besmetting beschermd. Maar er zijn uitbraken bij feestjes waar het toegangsbewijs werd getoond, zoals op het Amsterdam Dance Event waar zeker duizend gasten corona opliepen, zo bleek dinsdag. Het kan dus soms hard gaan, zeker nu telkens zoveel mensen geïnfecteerd zijn.

Veel experts, zoals epidemiologen, virologen en infectiologen twijfelen daarom openlijk aan de impact van deze maatregelen. En zelfs in de horeca, die buiten schot blijft, klonk gisteren aarzeling.

“Ik ben bang dat het niet genoeg is”, zegt bijvoorbeeld viroloog Bert Niesters (UMCG). Volgens hem heeft het kabinet te lang gewacht, waardoor het aantal besmettingen naar een niveau is gestegen waartegen deze maatregelen niet opgewassen zijn.

Lang gewacht

“Dit pakket had een aantal weken geleden meer kans van slagen gehad, het kabinet heeft een risico genomen door zo lang te wachten”, zegt ook hoogleraar uitbraken van infectieziekten Chantal Bleeker (Radboudumc). Ze vindt het ook jammer dat sommige maatregelen pas zaterdag ingaan.

Het meeste vertrouwen heeft Bleeker in de basismaatregelen: afstand houden en thuiswerken. “Ik hoop dat mensen de situatie serieus nemen en die maatregelen trouw gaan opvolgen. Zo ja, dan gaan we waarschijnlijk wel effect zien.”

Wetenschappelijk is het meest te zeggen voor deze basismaatregelen. Wie thuis werkt kan het virus niet doorgeven, door in supermarkten en op werk afstand te houden vermindert de kans op overdracht van het virus. Hoewel de GGD constateert dat verreweg de meeste besmettingen thuis plaatsvinden, moet eerst iemand dat virus meebrengen. “Het virus komt niet per envelop binnen”, zegt epidemioloog Frits Rosendaal.

Veel zal afhangen van het gedrag van mensen zelf. Als de overheid de burger zover krijgt om de basismaatregelen beter na te leven, soms een mondkapje te dragen en een QR-code te gebruiken, dan kan dit pakket de snelle verspreiding van het virus afremmen. Maar dat is een serieuze gok.

Lees ook:

Kabinet koerst op nieuwe beperkingen voor niet-gevaccineerden

Volgens demissionair premier Mark Rutte bestaat er een ‘heel reële kans’ dat het kabinet de komende tijd nog verder ingrijpt om de coronacijfers te doen dalen. Met maatregelen die vooral niet-gevaccineerden raken.

Een coronapas in de sportschool? ‘Dat is niet de sleutel’

Het kabinet maakte dinsdagavond nieuwe coronamaatregelen bekend om de oplopende besmettingscijfers in te dammen. De coronapas gaat ook gelden voor sportscholen. ‘Je krijgt heel veel opzeggers in de sportschoolbranche.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden