InterviewFlatbrand Arnhem

Met de flat is weinig mis, met de bank wel

De flat waar een 39-jarige vader en zijn 4-jarige zoon om het leven kwamen. Twee tieners zijn opgepakt na de brand in de flat aan het Gelderseplein, ze worden verdacht van het afsteken van vuurwerk met een dodelijke brand tot gevolg.Beeld ANP

Veiligheidsonderzoeker René Hagen stak de afgelopen maanden met zijn collega's twintig banken in een sloopflat aan. Conclusie: de giftige rook die daarbij vrijkomt is dodelijk. Dat was ook zo in Arnhem.

Een bewoner laat een afgedankt bankstel staan in de centrale portiek. Er is geen huismeester die daartegen optreedt. Op die bank wordt nieuwsjaarsnacht vuurwerk gelegd en aangestoken. De bank staat snel in lichterlaaie. Een gezin stapt op precies dat moment na een bezoek aan opa en oma de lift in. Maar door de brand valt de stroom uit. Vader, moeder en hun twee kinderen raken bedwelmd. Alleen moeder en dochter overleven. Zij liggen zwaargewond, maar buiten levensgevaar, in het ziekenhuis.

Het lijkt de Wet van Murphy (alles wat fout kan gaan, zal fout gaan), een opeenstapeling van incidenten die samen voor een vreselijke afloop zorgen. Of is er ook nog een naoorlogs ontwerp van de flat dat niet deugt, of hapert de regelgeving op dit punt?

IFV

De Onderzoeksraad voor Veiligheid begint een verkennend onderzoek naar de oorzaak van de fatale brand, maar lector René Hagen van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) denkt dat dit weinig zal opleveren. “Het complex waarin dit kon gebeuren is een galerijflat, waarbij de voordeuren niet centraal in een portiek uitkomen, maar verspreid zijn over de galerij”, zegt hij. Aan beide kanten bevinden zich betonnen trapportalen, soms met lift, die in principe onbrandbare vluchtwegen vormen. “Het drama in Arnhem is dat er ín de vluchtweg brand kon ontstaan doordat daar een bankstel was geplaatst. Dat had nooit mogen gebeuren. De slachtoffers zijn dus gevallen op de plek die juist het veiligst had moeten zijn.” Hagen spreekt van ‘domme pech met een dramatische afloop’ en waarschuwt voor algehele paniek over brandveiligheid in de Nederlandse flats. Want die is volgens hem over het algemeen prima.

Toevallig heeft Hagen afgelopen maanden met zijn collega’s een proef gedaan waarbij twintig bankstellen in een verlaten flatgebouw zijn aangestoken, één voor één, en steeds werd het effect gemeten: de rookontwikkeling, de zichtbaarheid, de hitte, de verontreiniging. Het woord ‘toevallig’ is hier overigens niet geheel op zijn plaats, omdat bankstellen inmiddels de meest voorkomende doodsoorzaak bij branden zijn. Dat komt doordat het schuim dat daarin is verwerkt, veel rook afgeeft die ook nog eens extreem giftig is. Met name de koolmonoxide is dodelijk.

Sneller geëvacueerd 

Volgens het IFV is (giftige) rook tegenwoordig het grootste gevaar bij brand, een gevaar dat toeneemt door de moderne inrichting van woningen. Omwonenden dienen dus sneller te worden geëvacueerd, terwijl die vluchttijd juist wordt verlengd omdat er sprake is van steeds méér ouderen en mensen met een beperking. Die moeten immers allemaal langer thuis blijven wonen.

In de proef van Hagen met de twintig bankstellen werd de brand steeds aangestoken ín de woning, en dan blijkt dat zolang de deur naar de brand maar dicht blijft, de omwonenden via de galerij nog kunnen vluchten en de brand beperkt blijft tot dat ene appartement. Wel maakte de proef duidelijk hoe verstikkend en giftig de kunststof bankvullingen zijn. Daarom is de brandweer in overleg met bedrijven als Ikea om meubels anders te vullen.

Giftige bank

Hagen: “Maar in het Arnhemse drama zie je dat zo’n uiterst giftige bank achteloos ín de veilige vluchtweg is geplaatst. Dat had niet mogen gebeuren en ook niet mogen voortduren. Toen de bank vlam vatte, werd de vluchtweg juist een koker van giftig gas.”

Ralph Hamerlinck die een adviesbureau heeft op het gebied van de brandveiligheid, onderschrijft dat de galerijflats in Nederland een stuk veiliger zijn dan portiekflats met een centrale opgang. Nederland zit wat hem betreft niet te wachten op nieuwe ontwerpen of regelgeving, maar wel op meer controle. “Een flat uit de jaren zestig kan nooit voldoen aan de strengere nieuwbouweisen. Dat hoeft ook niet. De veiligheid in die complexen is heel redelijk.” Maar, zegt Hamerlinck, “die kan wel een stuk worden verhoogd door bijvoorbeeld op alle deuren voorgeschreven drangers te plaatsen, zodat een appartement zodra de bewoners zijn gevlucht, zichzelf afsluit. In de meeste gevallen ontbreken die drangers nu.” Het zijn vooral die kleine ingrepen die het leven in een appartement veiliger maken, zegt hij. Een extra dranger, en géén brandgevaarlijke bank in de vluchtweg.

Lees ook:

Jongens van 12 en 13 gearresteerd in verband met dodelijke brand in Arnhem

De politie heeft twee tieners gearresteerd naar aanleiding van een brand in Arnhem, waarbij een man en zijn zoontje omkwamen. De gearresteerde jongens zijn 12 en 13 jaar oud. De twee worden verdacht van betrokkenheid bij het afsteken van vuurwerk en brandstichting met dodelijke afloop, zei een politiewoordvoerder. De politie kwam tot die conclusie na bestudering van camerabeelden. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden