Coronavaccin

Meerderheid Nederlanders voelt veel voor een light-variant van de vaccinatieplicht

Een zorgmedewerker laat zich vaccineren tegen het coronavirus in de GGD-priklocatie in evenementencomplex Expo Houten. Beeld ANP
Een zorgmedewerker laat zich vaccineren tegen het coronavirus in de GGD-priklocatie in evenementencomplex Expo Houten.Beeld ANP

Wat de consequenties zijn voor Nederlanders die zich niet laten vaccineren tegen het coronavirus, is nog een onbeantwoorde vraag.

Een vaccinatieplicht met bijbehorende privileges in Nederland, een land waar keuzevrijheid en zelfbeschikking zo belangrijk zijn? Dat lijkt onbespreekbaar. Toch probeerde VVD-Kamerlid Hayke Veldman in november de geesten rijp te maken voor een directe of desnoods indirecte plicht. “Als je je niet laat vaccineren, heeft dat consequenties”, zei hij tijdens een debat in de Kamer.

Vaccinatiedwang gaat premier Mark Rutte te ver. Er zijn ook andere manieren om mensen te verleiden om het vaccin te nemen, zei hij. Bijvoorbeeld door te ‘nudgen’, zoals Rutte dat noemt. Een nudge is een duwtje in de rug om gedrag te veranderen. Bijvoorbeeld door mensen na vaccinatie meer mogelijkheden te geven. Zo zou iemand met een vaccinatiebewijs bijvoorbeeld naar een concert kunnen, of naar een restaurant of bioscoop. Het kabinet ging die opties ‘diep doordenken’, zei de liberaal Rutte.

Maar minister van volksgezondheid Hugo de Jonge, van christendemocratische huize, staat daar anders in. Met vaccinatiepaspoorten moet je erg oppassen, zei hij, omdat het tot impliciete dwang kan leiden.

Ondanks de waarde die Nederlanders hechten aan keuzevrijheid en autonomie bleek vorige maand in een onderzoek van de TU Delft, het RIVM, de Erasmus Universiteit en Maastricht Universiteit dat driekwart van de Nederlanders voor een vaccinatieplicht is, de light-variant dan. Als elke Nederlander de kans heeft gehad om zich te laten vaccineren, vindt 73 procent dat gevaccineerde personen gewoon naar winkels moeten kunnen, of naar verpleeghuizen, ook als er een uitbraak van het virus is. Daarnaast vindt 71 procent dat anderhalve meter niet meer hoeft voor mensen met een vaccinatiebewijs, zodat zij weer kunnen genieten van concerten en festivals. 

De keuzevrijheid komt zo niet in gevaar

Met deze lichte vaccinatieplicht komt de keuzevrijheid niet in gevaar, want Nederlanders houden de mogelijkheid om geen vaccin te nemen, is de redenering. De vrijheid wordt bij zo’n indirecte plicht wel ingeperkt.

Een vergelijkbare discussie speelde eerder bij een indirecte vaccinatieplicht voor mazelen. Kinderdagverblijven en crèches zijn niet happig op kinderen die niet zijn ingeënt tegen mazelen. Maar op dit moment hebben zij geen mogelijkheid niet-gevaccineerde kinderen te weigeren.  Vorig jaar besloot de Tweede Kamer dat kinderdagverblijven wel een deurbeleid mogen gaan voeren. Het recht op gezondheid van kinderen beperkt dan de vrijheid van ouders om zelf te beslissen over de vaccinatie van hun kind, maar de initiatiefwet is nog niet aangenomen door de Eerste Kamer. 

De verwachting is dat Nederlanders vanaf maart een coronavaccinatiebewijs kunnen downloaden. Dat bewijs kan dienstdoen als een soort vaccinatiepaspoort. Het antwoord op de vraag wat er dan met dat paspoort gaat gebeuren, staat nog altijd open.

Lees ook:

Voorkom sociale ongelijkheid door vaccinatiepaspoort

Met de introductie van een vaccinatiepaspoort ontstaan verschillen, die voor ongelijkheid tussen burgers zullen zorgen. Dat vergt extra zorg voor de kwetsbare achterblijvers, meent hoogleraar filosofie Marcel Verweij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden