Hulpvragen

Meer voedselhulp, daklozen en personeelstekorten: Rode Kruis moet fors opschalen in de tweede golf

Koningin Maxima in gesprek met vrijwilligers van het Rode Kruis tijdens de eerste coronagolf dit voorjaar.  Beeld ANP
Koningin Maxima in gesprek met vrijwilligers van het Rode Kruis tijdens de eerste coronagolf dit voorjaar.Beeld ANP

Het Nederlandse Rode Kruis moet fors opschalen vanwege de toenemende hulpvragen tijdens de tweede coronagolf. Voor een groeiende groep mensen zonder papieren dreigt een tekort aan voedsel of een slaapplek. Hoogleraar socialezekerheidsrecht Gijsbert Vonk pleit voor een acute bijstandsuitkering voor deze ‘werkende armen’.

Verdubbeling van de vraag naar voedselhulp, meer daklozen en personeelstekorten in de zorg. Het Rode Kruis gaat de hulpverlening in Nederland drastisch opschalen om een groeiend aantal kwetsbaren te helpen tijdens de tweede coronagolf. Voor de extra voedselhulp, medische ondersteuning en onderdak heeft de hulporganisatie naar schatting 48 miljoen euro nodig.

Vanwege de coronacrisis hebben meer mensen hulp nodig nadat zij hun baan zijn kwijtgeraakt. Het gaat vaak om mensen die niet staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen, geen papieren bezitten en daardoor geen aanspraak maken op sociale vangnetten.

Het Rode Kruis schat dat de vraag naar voedselhulp is verdubbeld, waardoor partnerorganisaties steeds vaker nee moeten verkopen. De hulporganisatie verwacht dat steeds meer mensen door de gevolgen van de coronacrisis op straat belanden. Op dit moment zijn er zo’n 40.000 daklozen. Om hun een dak boven het hoofd te bieden tijdens de wintermaanden moet het Rode Kruis alle zeilen bijzetten.

Daarnaast biedt het Rode Kruis, meer dan in de eerste golf, extra handen in zorgcentra, in teststraten van de GGD’s en bij huisartsenposten met een personeelstekort. Ook ziet de Hulplijn een toename van het aantal telefoontjes nu meer mensen mentale steun nodig hebben.

Liever onzichtbaar

Vooral bij de voedselhulp en de toenemende daklozen valt op dat het gaat om mensen die niet kunnen terugvallen op een sociaal vangnet. Vaak werken zij zwart en staan ze nergens ingeschreven, ziet Marieke van Schaik, directeur van het Rode Kruis. “Het gaat vaak om mensen zonder papieren met informele baantjes als schoonmaker, oppasser of afwashulp in de horeca. Normaal kunnen zij in levensonderhoud voorzien, maar hoe langer deze crisis duurt, hoe moeilijker het wordt. Zij hebben totaal geen vangnet.”

Van Schaik noemt het een ingewikkeld probleem en pleit er bij de overheid voor om deze groep niet te vergeten. “Mensen die niet geregistreerd staan, blijven ook liever onzichtbaar. Zij hebben geen stem in het debat.”

Gijsbert Vonk, hoogleraar socialezekerheidsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt deze groep de ‘werkende armen’. “Dit is de groep die door de marge glipt van de ad-hocvangnetten die nu worden opgetuigd.” Zij vallen buiten het systeem en dat is niet alleen hun eigen schuld, meent Vonk. “Er zitten vaak drempels in vangnetten in waardoor mensen het systeem de laatste jaren de rug toe hebben gekeerd.”

Agressief overheidsbeleid

De coronacrisis zorgt ervoor dat zij nu komen bovendrijven. Vonk: “Op korte termijn hebben deze mensen direct hulp nodig”. Deze mensen zouden niet moeten terugvallen op voedselhulp van het Rode Kruis of een welwillende kerk, vindt de hoogleraar. “Hulp van het Rode Kruis of de kerk is goed als aanvulling, maar niet ter vervanging van een bijstandsuitkering. Het kan niet zo zijn dat zij de gaten moeten opvullen van het systeem die door de overheid zijn gemaakt.”

Vonk stelt dat zij direct een bijstandsuitkering nodig hebben om uit de problemen te komen. “Waar bijvoorbeeld zzp’ers recht hebben op de Tozo-uitkering, is er voor deze mensen op dit moment niets. Op lange termijn moet je toe naar een versoepeld bijstandsregime.” ”

Volgens Vonk neemt de groep die onder de radar leeft de laatste jaren toe. Alleen al het aantal daklozen is in tien jaar tijd verdubbeld naar 40.000. “Agressief overheidsbeleid is daar een reden van. Het bijstandsbeleid is heel streng, initiatieven richten zich vaak op de meest kansrijke armen. Mensen gooien dan de kont tegen de krib en belanden buiten het officiële circuit.”

Lees meer:

Rode Kruis deelt voedselhulp uit in Nederland. ‘Grootste hulpoperatie sinds de Watersnoodramp’

Steeds meer mensen hebben voedselhulp nodig tijdens de coronacrisis, merkt het Rode Kruis. Met name mensen die met zwart werk hun geld verdienen, zoals schoonmakers, komen in de knoei

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden