Soepeler regels

Meer mensen met longkanker door asbest krijgen recht op tegemoetkoming

Mensen met beschermende kleren verwijderen asbest.
 Beeld ANP XTRA
Mensen met beschermende kleren verwijderen asbest.Beeld ANP XTRA

De tegemoetkoming voor mensen die longkanker kregen door werk met asbest moet ruimhartiger worden. Daarvoor pleit de commissie Lijst beroepsziekten die de minister hierover adviseert. Ze wil dat de regeling ook gaat gelden voor andere beroepsziekten.

Daan Marselis

Jaarlijks krijgen meer dan duizend mensen longkanker omdat ze met asbest hebben gewerkt. Tot nog toe kon een deel van hen geen aanspraak maken op tegemoetkoming, omdat moeilijk te bewijzen is dat hun ziekte door asbest op het werk veroorzaakt is. Een commissie onder leiding van Dick Heederik adviseert de minister van sociale zaken, Karien van Gennip, nu om die strenge benadering los te laten. Als de minister met het voorstel instemt, kan vanaf 1 januari iedereen die op het werk aan een bepaalde hoeveelheid asbestvezels heeft blootgestaan, tegemoetkoming aanvragen. Hoeveel asbestvezels gemiddeld in de lucht hangen, is in de afgelopen decennia op veel plekken gemeten.

Vijf ‘vezeljaren’

De adviescommissie Lijst beroepsziekten legt de grens bij vijf ‘vezeljaren’, de tijd waarin iemand dagelijks aan een bepaalde concentratie asbestvezels is blootgesteld. Of mensen daaraan voldoen, wil de commissie beoordelen op basis van hun werkhistorie. De regeling is daarmee ruimhartiger dan bijvoorbeeld de Duitse regeling, die volgens Heederik uitgaat van 25 vezeljaren.

Heederik: “Voorheen kregen deze mensen geen smartengeld omdat niet met zekerheid te bewijzen is of de longkanker door asbest komt. Maar wij zeggen nu dat je die onzekerheid niet mag gebruiken ten nadele van de werknemer.” Heederik gaat ervan uit dat jaarlijks zeshonderd tot duizend mensen tegemoetkoming zullen kunnen krijgen.

Voor mensen met ‘mesothelioom’, een zeer herkenbare ziekte die alleen door asbest wordt veroorzaakt en ‘asbestose’, ook wel ‘stoflongziekte’, bestond al een tegemoetkomingsregeling. Die regelingen blijven bestaan.

Meer beroepsziekten

De nieuwe Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten (TSB) zal vanaf 1 januari ook openstaan voor mensen die lijden aan schildersziekte (CSE) en aan allergische beroepsastma, zo is het voorstel. Bij dat laatste gaat het bijvoorbeeld om bakkers die allergisch reageren op alle tarwemeel die ze inademen, en autospuiters die veel last krijgen van isocyanaten.

Neemt de minister het advies over, dan kunnen slachtoffers de tegemoetkoming aanvragen bij het Instituut Slachtoffers Beroepsziekten door Gevaarlijke stoffen. Deze bestaat uit iets meer dan 22.000 euro.

Heederik benadrukt dat het niet gaat om een ‘schadevergoeding’. De tegemoetkoming komt bovenop eventuele arbeidsongeschiktheidsuitkeringen of schadevergoedingen die de werkgever betaalt. De regeling staat ook open voor zzp’ers.

Long covid nog niet op de lijst

Het is de bedoeling dat nog een aantal beroepsziekten aan de lijst wordt toegevoegd. De adviescommissie moet hiervoor een voorstel schrijven. Heederik denkt aan longkanker die veroorzaakt wordt door lasrook, dieselrook, metaalstof (zoals chroom-6) en silica, en blaaskanker, leukemie of andere bloedkankers, die veroorzaakt zijn door oplosmiddelen. Eerder dit jaar publiceerde het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten al een lijst met vijftien beroepsziekten. De adviescommissie van Heederik neemt die lijst als uitgangspunt.

Wim van Veelen, die zich bij vakbond FNV met beroepsziekten bezighoudt, is tevreden over die lijst. “Dit is een mooie lijst om mee te beginnen”, zegt hij. Al had hij graag gezien dat ook gezondheidsklachten die worden veroorzaakt door fysieke inspanning of biologische ziekteverwekkers in aanmerking komen. “Denk aan zorgmedewerkers die long covid hebben opgelopen omdat ze zonder mondkapjes moesten werken.”

Heederik begrijpt die wens. “In het buitenland bestaan al volop van dit soort regelingen, en daar beperken ze zich niet tot chemische stoffen.”

Snellere erkenning en gelijk bij de rechter

De Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten was al eerder aangekondigd, maar tot nu toe was onduidelijk onder welke voorwaarden mensen er aanspraak op kunnen maken. Minister Van Gennip wil dat de regeling met terugwerkende kracht gaat gelden, zodat ook mensen die in het verleden al ziek werden er aanspraak op kunnen maken. Heederik stelt nu dat dit niet voor alle ziekten mogelijk is: “Allergische beroepsastma is moeilijk te bewijzen als je niet meer met die stoffen werkt. Wij adviseren de minister daarom dat die regeling alleen voor nieuwe gevallen gaat gelden.”

Grootste winst van de regeling is volgens Heederik dat mensen snel ‘erkenning’ krijgen dat hun ziekte door het werk veroorzaakt is. Die erkenning is belangrijk voor het ziekteproces van mensen. “Met die erkenning op zak krijgen mensen misschien ook makkelijker gelijk bij de rechter, als ze hun werkgever aansprakelijk stellen.”

Op de lange termijn hoopt de commissie dat de regeling vooral leidt tot ‘hernieuwde aandacht’ voor arbeidsomstandigheden en preventie van beroepsziekten. “Zodat werkgevers, arbodiensten en bedrijfsartsen samenwerken om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.”

Lees ook:

Slachtoffers beroepsziekten vanaf 2023 eenmalig gecompenseerd

Mensen die met schadelijke stoffen werkten en daarvan ziek zijn geworden, kunnen vanaf 1 januari 2023 aanspraak maken op een eenmalige vergoeding.

NS beschermden medewerkers niet tegen kankerverwekkend chroom-6

De NS hebben zich niet aan de regels gehouden die hun medewerkers hadden moeten beschermen tegen het kankerverwekkende chroom-6.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden