Opkomst

Meer mannen dan vrouwen stemden bij gemeenteraadsverkiezingen

Stembureau 255, gebouw Incubator in Breda tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen. Beeld Werry Crone
Stembureau 255, gebouw Incubator in Breda tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen.Beeld Werry Crone

Meer mannen dan vrouwen hebben gestemd voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het verschil in opkomst tussen beiden is ruim 10 procent. Waarom maken vrouwen minder gebruik van hun kiesrecht?

Tim van der Pal

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van vorige week heeft 57 procent van de stemgerechtigde mannen gebruikgemaakt van hun kiesrecht, onder vrouwen was dit 44 procent. Bureau Ipsos onderzocht dat in opdracht van de NOS. Het verschil in opkomst tussen mannen en vrouwen is groter dan vier jaar geleden, en dat terwijl er steeds meer vrouwen op verkiezingsposters staan.

Liza Mügge, politicoloog aan de Universiteit van Amsterdam, noemt de cijfers contra-intuïtief. “Er is juist veel aandacht voor vrouwen in de politiek. Het is mij een raadsel waarom vrouwen minder zijn gaan stemmen.” Mügge doet onderzoek naar diversiteit in de politiek en denkt dat het stereotype van de lokale witte mannelijke politicus misschien invloed heeft gehad op de opkomst onder vrouwen. “In Nederland hebben we een collectief zelfbeeld van gelijkheid, maar de praktijk is anders, ook in de politiek.”

Altijd verschil
Sjoerd van Heck, opiniepeiler bij Ipsos, zegt dat er altijd al een verschil bestaat in opkomst tussen mannen en vrouwen. Bij de landelijke verkiezingen in maart 2021 ging 82 procent van de mannen en 76 procent van de vrouwen naar de stembus, een gat van van 6 procentpunten. Tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen bedroeg het verschil in opkomst 9 procentpunt.

Ook Van Heck ziet nog geen specifieke verklaring voor het feit dat het verschil tussen mannen en vrouwen bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen groter is dan in het verleden. “Het kan zijn dat het verschil in opkomst tussen verschillende groepen extra zichtbaar is doordat er minder mensen zijn gaan stemmen.” Hij denkt dat het mogelijk is dat een gemiddeld hogere opkomst – zoals bij de landelijke verkiezingen – verschillen tussen groepen in de samenleving als het ware uitvlakt. “Vorige week zijn juist veel specifieke groepen thuisgebleven, de trouwe kiezer blijft dan over.”

Politieke gevolgen
Het is al langer bekend dat mannen verhoudingsgewijs vaker gaan stemmen bij verkiezingen, al is het verschil nu groter dan voorheen. Volgens politicoloog Mügge is het lastig om te zeggen wat voor politieke consequenties dat met zich meebrengt. “Als door een lagere opkomst van vrouwen minder vrouwen zijn gekozen, dan kan dat problematisch zijn voor beleidsvorming.”

Als voorbeelden noemt Mügge de recente ontwikkelingen rond de bedenktijd van abortus en discussies over grensoverschrijdend gedrag. “Dat komt mede door meer vrouwen in de landelijke politiek.” Ook daarom vindt Mügge het zorgwekkend dat vrouwen minder vaak stemmen. “Alle lagen van de bevolking moeten het nut van hun stemrecht inzien. Als de samenleving beter gerepresenteerd is in de politiek, komt dat de kwaliteit van politiek ten goede.”

Minister Hanke Bruins Slot van binnenlandse zaken heeft een onderzoek naar de lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen aangekondigd. Het lijkt Mügge verstandig daarin ook een verklaring te zoeken voor het toegenomen verschil tussen mannen en vrouwen. Ook is ze benieuwd of vrouwen in de grote steden vaker gingen stemmen dan in de provincie. “We moeten uitzoeken wie deze vrouwen zijn. Waarom zijn ze niet gaan stemmen? Alleen zo kunnen we ze in toekomst bewegen wél te gaan.”

Lees ook:
Een op de drie thuisblijvers wist niet wat te stemmen

De lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen baart zorgen. Bleven kiezers thuis uit gebrek aan vertrouwen in de politiek, of ligt de oorzaak ergens anders?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden