Nieuws Meerouderschap

Meer dan twee ouders is voor het kabinet nog een brug te ver

. Beeld Colourbox

Het kabinet moderniseert het familierecht. Dat was nodig, gezien de vele nieuwe gezinsvormen, al gaat het sommigen te ver.

Kinderen mogen niet meer dan twee wettelijke ouders hebben. Voor stiefouders, pleegouders of ‘meerouders’ komt er een vorm van deelgezag, waardoor ze bijvoorbeeld officieel recht hebben op informatie van school.

Voor draagmoederschap komt er een regeling waarbij de wensouders (zoals een homostel of een stel dat geen kinderen kan krijgen) al voor de conceptie van het kind de juridische ouders kunnen worden. Nu is dat nog automatisch de draagmoeder.

Met deze en andere voorstellen wil het kabinet het familie- en afstammingsrecht moderniseren. Er zijn steeds meer gezinsvormen en lang niet ieder kind wordt verwekt door de traditionele mama en papa. Medisch gezien zijn er ook steeds meer mogelijkheden. Minister Van Engelshoven (onderwijs, D66): “Hiermee komen we tegemoet aan de belangen van kinderen en de behoeften van ouders. Ik vind het belangrijk dat het voor iedereen mogelijk is om samen een gezin te vormen.”

Minister Dekker (rechtsbescherming, VVD) zei na afloop van de ministerraad vrijdag dat de maatregelen “sommigen niet ver genoeg gaan, anderen misschien te ver. Bij de maatregelen die er nu liggen, staat het belang van het kind voorop.” Het kind krijgt bovendien meer recht op kennis over zijn ontstaansgeschiedenis. Draagmoeder, eicel en/of zaaddonor komen in een centraal register.

Het kabinet ging niet over een nacht ijs. Binnen de coalitie stonden VVD en D66 lijnrecht tegenover ChristenUnie en CDA, al wilde de ChristenUnie het kabinet er niet op laten vallen. De partij is ‘ronduit kritisch’ op de draagmoederregeling, omdat volgens Kamerlid Nico Drost “de wens van de ouders doorslaggevender wordt en het belang van het kind ondergeschikt lijkt”. D66 wil juist nog verder gaan: “Alle meer­ouders moeten uiteindelijk wettelijk erkende ouders worden. Hoe complex ook, we moeten wel voortgang blijven maken”, aldus D66-Kamerlid Vera Bergkamp.

Ook belangenorganisaties als het COC zijn teleurgesteld over het uitblijven van meerouderschap. In de Tweede Kamer is een politieke meerderheid, maar wetgeving wordt pas tegen de zomer van 2020 verwacht.

Tegen advies in

Met de invoering van deelgezag legt het kabinet een advies naast zich neer van de staatscommissie ‘Herijking Ouderschap’ uit 2016, die pleitte voor uitbreiding naar maximaal vier wettelijke ouders. Maar voor het kabinet was dat een brug te ver. Bijna geen enkel land staat meer dan twee wettelijke ouders toe, wat dan tot problemen zou leiden, schrijven Dekker en Van Engelshoven in hun brief aan de Tweede Kamer.

Het advies voor een wettelijke regeling voor draagmoederschap van deze staatscommissie is wel overgenomen. Een buitenlandse draagmoeder blijft wel mogelijk, maar kinderkoop wordt strafbaar, ook als dat over de grens plaatsvindt. Ten minste een van de wensouders of de draagmoeder moet Nederlands zijn en het is wenselijk dat een van de wensouders een genetische band heeft met het kind, mits dit medisch mogelijk is.

‘Deelgezag is geen oplossing’

Nu het juridisch onmogelijk blijft om meer dan twee ouders te hebben, laat het kabinet meeroudergezinnen in de kou staan, reageert Meer dan Gewenst, de belangenorganisatie voor homoseksuele ouders en wensouders. Bestuurslid Sara Coster, samen met twee mannen moeder van twee tieners: “Ik vind dat heel erg pijnlijk”.

Het ‘deelgezag’ dat het kabinet wil invoeren, is niet hetzelfde als een kind de mogelijkheid geven om juridisch meer dan twee ouders te hebben, benadrukt ze. “Als er iets gebeurt met mij en de juridische vader van mijn kind, is hij wees. Terwijl hij nog een derde ouder heeft. Daar verandert het kabinet niets aan. Dankzij het deelgezag zouden ouders straks welkom zijn bij ouderavonden of de eenvoudige doktersbezoeken, maar dat is in de praktijk werkelijk nog nooit een probleem geweest. Geen leraar heeft ooit tegen de tweede vader van onze kinderen gezegd: ‘Ga jij eens weg’.”

De nieuwe regels bieden volgens haar geen oplossing voor situaties waarin het echt spannend wordt. “Een lesbisch stel met gezag dat co-ouders is met een homostel kan nog steeds met de kinderen verhuizen naar Brussel. Daar kunnen de vaders zonder gezag dan helemaal niets tegen doen.”

Dat wetgeving altijd iets achterloopt, begrijpt Coster. Wat ze echt erg vindt, is dat het kabinet de aanbevelingen van de staatscommissie naast zich neerlegt. “Dat doet meer pijn dan toen er helemaal geen wetgeving was. Het ergst vind ik dat dit de ervaring miskent van veel kinderen. Zij voelen dat ze meerdere ouders hebben die voor ze zorgen. En dan zegt het kabinet: ‘Dat is niet zo’.”

Lees ook:

Staatscommissie: Kind moet vier ouders kunnen krijgen

Het is hoog tijd dat vier ouders het gezag over een kind kunnen krijgen. Dat is niet meer van deze tijd, stelde de staatscommissie Herijking Ouderschap onder leiding van oud-burgemeester Aleid Wolfsen, die drie jaar geleden een lijst met aanbevelingen presenteerde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden