Actiedag

Medewerkers jeugdzorg: bedenk niet alles vanuit Den Haag

Minister Hugo de Jonge van VSW (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) tijdens de staking in september van jeugdzorgwerkers. Beeld ANP

Jeugdzorgmedewerkers voeren vandaag actie in Den Haag en hopen op een gesprek met minister Hugo de Jonge.

Na een onderbreking van een paar jaar keerde de 49-jarige Tosca Weinberg in 2016 terug in de jeugdzorg. Ze kende de sector, had er al ruim twintig jaar gewerkt. Al snel merkte ze dat van de jeugdzorg zoals zij die kende weinig over was. “Ik schrok van de afbraak.” Dat was voor Weinberg het moment om voor het eerst in haar carrière actie te gaan voeren voor een betere jeugdzorg. Ook vandaag doet ze mee met de protestactie in Den Haag, waar medewerkers van jeugdzorg minister Hugo de Jonge willen vertellen wat hun oplossing is voor de problemen.

Wat die problemen zijn? “Wachtlijsten, wachtlijsten, wachtlijsten”, zegt Weinberg. “Dat komt doordat we aan de ene kant moeten vernieuwen en verbeteren terwijl er tegelijkertijd flink is bezuinigd.” De vernieuwing moet komen van de decentralisatie die in 2015 is ingezet. Onderdeel van dat proces was een bezuiniging van 15 procent op de kosten.

Het heeft volgens Weinberg geleid tot een giftige cocktail die veel jeugdzorgmedewerkers liever niet tot de bodem leegdrinken. “Twintig procent van mijn collega’s heeft dit jaar besloten dat ze iets anders gaan doen. Van de nieuwelingen is de helft binnen een jaar de jeugdzorg weer uit.”

Precies een week geleden stond jeugdzorg in het brandpunt van de belangstelling omdat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd een uiterst kritisch rapport publiceerde over falende zorg bij de jeugdbescherming en -reclassering. Op datzelfde moment publiceerde NRC een interview met De Jonge waarin hij reageerde op de uitkomsten van het rapport. Ja, er gaat veel mis in jeugdzorg, we moeten sleutelen aan het stelsel, was zijn boodschap.

Fijn, die erkenning, vindt vakbond FNV Zorg en Welzijn. Beetje laat alleen, voegt de bond daar aan toe. Al jaren zeggen medewerkers dat zij hun werk niet kunnen doen. Na de opluchting van de erkenning vanuit Den Haag sijpelt de boosheid door. Een excuus zou volgens Maaike van der Aar, bestuurder van FNV Zorg & Welzijn, op zijn plaats zijn.

Ook willen de vakbond en medewerkers meepraten over hoe zij de jeugdzorg willen repareren. Ongedaan maken van de decentralisatie komt dan op tafel. “Maar die conclusie lijkt angstvallig te worden vermeden”, stelt Van der Aar.

Veel meer jeugdzorg dan 20 jaar geleden

Het kenniscentrum voor jeugdzorg, het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) liet gisteren weten wat zij van de plannen vindt van minister De Jonge. Een goede start, maar al te rigoureus ingrijpen in het zo fel bediscussieerde stelsel kan er juist toe leiden dat de verbeteringen niet van de grond komen, is de conclusie in het essay ‘Het groeiend jeugdzorggebruik. Duiding en aanpak’.

Twintig jaar geleden kreeg één op de 27 kinderen jeugdzorg. Tegenwoordig is dat één op de acht. Dat komt volgens de NJi doordat de prestatiedruk en de hoge geluksnorm ervoor zorgen dat gewone obstakels die bij opgroeien horen ineens een probleem worden waar professionele hulp voor nodig is. Daarnaast ziet het kenniscentrum dat gemeenten weliswaar het stuur van de jeugdzorg in handen hebben, maar dat zij niet bij de rem kunnen. Zij kunnen daardoor niets doen om de vaart uit het toenemende gebruik van de zorg te halen. “En professionals lijken bij twijfel veiligheidshalve te kiezen voor de inzet van steeds zwaardere zorg,” aldus de NJi.

Tel daar de bezuinigingen bij op en de huidige malaise is verklaard. Het kenniscentrum ziet een uitweg. Die begint bij de vraag: wat is normaal in de opvoeding en tijdens het opgroeien, wat niet, welke problemen zijn de verantwoordelijkheid van de ouders en welke van jeugdzorg? Als een jongere onder jeugdzorg valt, moet er een betere samenwerking komen met onderwijs, kinderopvang en school. Voorkomen van ingrijpende maatregelen kan door betere preventie. Maar van een term als preventie wordt niemand enthousiast, stelt de NJi. Dat moeten gemeenten concreet maken. Bijvoorbeeld door de aanpak van schooluitval of huiselijk geweld.

Dat alles kan binnen het huidige stelsel. “We zijn nog maar vijf jaar onderweg met het nieuwe stelsel”, stelt de NJi. “Laten we genoeg tijd en geld uittrekken om de beoogde vernieuwing tot stand te brengen.”

Lees ook:

De zieke jeugdzorg heeft dringend een injectie nodig

Minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) maakte gevoelige cijfers bekend over de miljoenentekorten in de jeugdzorg. In de Tweede Kamer klinkt nu al de roep om extra geld uit te trekken om tenminste de ergste problemen op te lossen.

De jeugdzorg kan veel effectiever, zonder dat het een cent extra kost

Er hoeft geen extra geld naar jeugdzorg om de hulpverlening te verbeteren, zegt ervaringsdeskundige Jantine Heuvelink. Door beter te luisteren naar de vraag van kinderen en ouders is er een wereld te winnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden