Desinformatie

Marc Bonten waarschuwt voor ondermijning van de wetenschap: ‘Iedereen kan zelf bedenken over wie het gaat’

Arts-microbioloog Marc Bonten (links) en Ernst Kuipers bij de opening van een pandemie-onderzoekscentrum in het Erasmus MC. Beeld ANP / ANP
Arts-microbioloog Marc Bonten (links) en Ernst Kuipers bij de opening van een pandemie-onderzoekscentrum in het Erasmus MC.Beeld ANP / ANP

OMT-voorzitter Jaap van Dissel werd door een Forum voor Democratie-Kamerlid voor ‘corrupt’ uitgemaakt. Het was voor Marc Bonten en honderden andere onderzoekers de druppel: de wetenschap wordt ondermijnd, stellen zij.

Marten van de Wier

Tweede Kamerleden hebben desinformatie verspreid, en dat heeft levens gekost in de covid-pandemie. Dat stellen zo'n driehonderd wetenschappers in een ingezonden stuk in de Volkskrant. OMT-leden Marc Bonten en Marion Koopmans namen het initiatief. Ze vinden dat Tweede Kamerleden en media ‘krachtig stelling’ moeten nemen tegen de ‘ondermijning van de wetenschap’.

De aanleiding was een debat vorige week, waar Forum voor Democratie-Kamerlid Gideon van Meijeren stelde dat OMT-voorzitter Jaap van Dissel ‘corrupt’ zou zijn.

“Bij herhaling werden krenkende beschuldigingen geuit, zonder onderbouwing. Dat was voor Marion en mij de druppel die de emmer deed overlopen”, zegt Bonten, arts-microbioloog en hoogleraar bij het Universitair Medisch Centrum Utrecht. “We maken ons zorgen over wat er gezegd wordt, en hoe het gezegd wordt. Woorden hebben gevolgen.” Volgens Bonten is goede voorlichting nodig, om te zorgen voor een hoge vaccinatiegraad voordat de pandemie mogelijk weer aanzwelt in dit najaar.

U stelt dat door ‘aanvallen op de wetenschap’ onnodig mensen aan covid overleden zijn. Kunt u dat onderbouwen?

“In oktober en november hadden we de deltagolf. Toen waren 1,5 miljoen mensen niet gevaccineerd. Ongeveer 10 procent uit religieuze overwegingen. Bij een ander deel speelde een taalprobleem. Maar er is een grote andere groep die willens en wetens niet gevaccineerd is. Dat heeft te maken met het debat zoals het gevoerd is.”

“Politici hebben daar een belangrijke rol in gehad, door stelselmatig het beschermende effect van vaccinatie te ontkennen en de onveiligheid van vaccins te overdrijven. Ik kan het niet kwantificeren, maar het is aannemelijk dat dat geleid heeft tot minder vaccinaties, en dat zorgt voor een groter risico om in het ziekenhuis opgenomen te worden.”

Heeft u het over de politici van Forum voor Democratie?

“Iedereen kan zelf bedenken over wie het gaat.”

Maar heeft het geluid van deze Kamerleden iets uitgemaakt? Het debat woedde immers ook op sociale media.

“Er is ook niet één schuldige. Maar mensen op een bepaalde positie hebben een verantwoordelijkheid, daarop mag je ze aanspreken.”

Jaap van Dissel werd niet als wetenschapper aangevallen, maar in zijn rol als adviseur. Moet je niet tegen een stootje kunnen, in zo’n functie?

“O, maar dat kan hij als geen ander. We hebben dit niet geschreven omdat Jaap het niet trekt.”

De corruptie-opmerking werd gemaakt in een debat dat ging over beïnvloeding van OMT-adviezen door het kabinet. De Tweede Kamer moet dat toch vrijuit kunnen voeren?

“Dat mag ook, en dat heeft de Kamer gedaan. Maar zelfs als beïnvloeding onomstotelijk zou zijn vastgesteld, dan nog is er geen sprake van corruptie. Ik ben overigens van mening dat vws op geen enkele wijze de advisering inhoudelijk gestuurd heeft.”

Van Meijeren werd door collega-parlementariërs aangesproken op zijn beschuldiging.

“Maar hij liet zich daardoor niet van de wijs brengen. Die sessie heeft wel 13 minuten geduurd.”

Wat moet het parlement dan doen?

“Daar ga ik niet over. Ik ga niet op de stoel van de Tweede Kamer zitten. Wij doen alleen deze oproep.”

Lees ook:

Universiteiten komen met ‘zero-tolerance-aanpak’ tegen bedreigers wetenschappers

Wetenschappers krijgen te maken met steeds meer en ernstigere vormen van intimidatie, vooral op social media, zeggen de universiteiten. Voortaan volgt in principe altijd aangifte.

Hoe zou het OMT 2.0 eruit moeten zien?

Het OMT stond zo dicht op het kabinet dat het soms een politieke in plaats van adviserende rol kreeg. Op welke data het team zich baseerde was vaak onduidelijk, en tegengeluid kreeg weinig ruimte. Het belangrijkste adviesorgaan in de coronacrisis kreeg veel kritiek over zich heen. Hoe zou het OMT van de toekomst moeten werken bij een volgende uitbraak?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden