Taboe

Manifest van D66: ‘Meer repressie in strijd tegen drugs is heilloze weg’

D66 wil dat de overheid de regulering onderzoekt van nu nog verboden drugs als xtc, paddo’s, cocaïne en GHB. Dat schrijft de partij met mede-initatiefnemers Jellinek en drugsonderzoeker Ton Nabben. 

Het manifest is ondertekend door tientallen experts uit de verslavingswereld, advocaten, wetenschappers, BN’ers en (oud)-politici van VVD, PvdA, SP en GroenLinks.

“Zijn we op de goede weg met ons drugsbeleid of moet het anders: zelfs die vraag stellen is een taboe geworden”, constateert Vera Bergkamp, D66-Kamerlid en met collega Maarten Groothuizen één van de initiatiefnemers. “Dat willen wij met het manifest doorbreken. Tijd om uit de loopgraven te komen.” Volgens de opstellers van het manifest is de oorlog tegen drugs, zoals die niet alleen in Nederland wordt gevoerd, een ‘heilloze weg’.

Reguleren is niet vrijgeven

Bergkamp benadrukt dat reguleren van de drugsmarkt niet hetzelfde is als vrijgeven. “Je zou per type drugs voorwaarden kunnen stellen. Dit is een zaak van lange adem, er zijn geen snelle oplossingen en criminaliteit moet je aanpakken. We kunnen leren van de ervaringen met de wietproef, die nu in gang is gezet. Maar onze belangrijkste oproep is deze: durf er überhaupt over na te denken. Daarvoor is breed draagvlak.”

Onder anderen oud-ministers Frits Bolkestein (VVD), Hedy d’Ancona en Margreeth de Boer (PvdA) tekenden het manifest, net als strafrechtadvocaat Gerard Spong, misdaadjournalist Peter R. de Vries, zangeres Merol en Pepijn Lanen van raptrio De Jeugd van Tegenwoordig.

Gespannen verhoudingen

Binnen de coalitie is het pleidooi een steen in de vijver. In het regeerakkoord spraken VVD, CDA, D66 en ChristenUnie af alleen een proef te doen met gereguleerde wietteelt – nu is de ‘achterdeur’ van coffeeshops nog illegaal. CDA en ChristenUnie gingen hiermee met tegenzin akkoord. De Democraten zorgden al eerder voor gespannen verhoudingen met hun pleidooi voor halvering van de veestapel en het besluit om het wetsvoorstel over voltooid leven door te zetten.

Bergkamp benadrukt dat haar partij achter de afspraak uit het regeerakkoord blijft staan. De ondertekenaars van het manifest willen daarom dat een onafhankelijke staatscommissie scenario’s voor een nieuw drugsbeleid onderzoekt. Dat zou pas onder een volgend kabinet gebeuren. Volgens Bergkamp mag ‘het denken’ daarentegen niet stoppen. “Andere partijen mengen zich nu ook in de discussie. Zie het verbod op lachgas van staatssecretaris Blokhuis van de ChristenUnie, of het voorstel om xtc-pillen niet langer te testen. Dan mogen wij niet ontbreken, als progressieve motor van het kabinet.”

Nederland narcostaat

Voorlopig zet ditzelfde kabinet – met D66 – vol in op de bestrijding van drugscriminaliteit. CDA-minister Grapperhaus van justitie riep een anti­-drugseenheid in het leven en trok vorig jaar meer geld en middelen uit in de strijd tegen ondermijning. Aanleiding was onder meer de moord op advocaat Derk Wiersum, waarschijnlijk in opdracht van een internationale criminele bende. Een vernietigend rapport over drugscriminaliteit bracht het kabinet in verlegenheid: Nederland verdient als hoofdproducent van synthetische drugs en doorvoerland van heroïne en cocaïne bijna het stempel ‘narcostaat’.

“Toch is repressie niet het antwoord”, zegt ondertekenaar Emile Kolthoff, hoogleraar criminologie aan de Open Universiteit. Met twintig jaar ervaring bij de politie ziet de criminoloog dat het huidige beleid niet werkt. “Het drugsprobleem is niet minder geworden, eerder erger. Onderzoek toont bovendien aan dat harde repressie niet werkt.” Kolthoff hoopt dat regulering in ieder geval een deel van de criminaliteit terugdringt.

Manager van verslavingszorginstelling Jellinek Floor van Bakkum verwacht geen wonderen van regulering, toch is ze mede-initiatiefnemer van het manifest. “Verslavingen en alle risico’s voor de gezondheid zullen nooit helemaal verdwijnen. Maar er is betere preventie mogelijk, meer controle op de markt en je zou verslavingsproblemen sneller kunnen aanpakken.” Bij regulering staat Van Bakkum geen commerciële markt voor ogen, zoals die voor alcohol en tabak. “Laten we niet vergeten dat alcohol nu voor de grootste problemen zorgt. Terwijl sommige nu verboden psychedelica nauwelijks verslavingen veroorzaken.”

Lees ook: 

Regel een realistisch drugsbeleid, schrijft D66 in een manifest
“Méér bestrijding, méér 
drugswetten en méér repressie gaan het verschil niet maken.”

Het kabinet verklaart drugscriminelen de oorlog

Elke zweem van ‘vrijheid blijheid’ is uit het debat over drugs verdwenen. Het gevoel dat de strijd tegen de drugscriminelen op een kantelpunt staat, leeft breed in de Kamer. Nu staat ook het wiet-experiment onder druk.

Is 100 miljoen tegen ondermijnende criminaliteit genoeg? ‘Nu ontsnappen de grote vissen’

Voor de strijd tegen ondermijning – de vermenging van de criminele onderwereld met de bovenwereld – stelt minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid 100 miljoen extra beschikbaar. Is het genoeg? En hoe groot is het probleem?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden