InterviewLinda van der Kwast

Linda kan door PTSS geen mondkapje dragen: ‘Ik word uitgescholden alsof ik een crimineel ben’

Linda kan geen mondkapje dragen.Beeld Herman Engbers

Linda van der Kwast wordt uitgejouwd omdat ze geen mondkapje draagt. Vanwege haar PTSS kan ze niet anders. Nu de mondkapjesplicht is ingevoerd, vreest ze voor nog meer onbegrip.

“Jij moet een mondkapje dragen!”, snauwt een vrouw bij de uitgang van het Deventer Ziekenhuis. Linda van der Kwast (51) hapt naar lucht. De spanning is voelbaar in haar hele lichaam en zorgt ervoor dat ze geen woord kan uitbrengen. “Het enige wat ik dacht was: ik moet hier weg.” De vrouw van in de vijftig gaat maar door. Scheldend en tierend haalt ze de beveiliger erbij. “Overal om mij heen stonden mensen te kijken. Alsof ik een crimineel was.”

Nu, een aantal weken later, zit Van der Kwast op de witte bank in de voorkamer. Haar ogen vullen zich met tranen. “Waarom zijn mensen zo vijandig? Ik ben geen fout mens, geen complotdenker of virusontkenner. Ik wil wel een mondkapje dragen, maar ik kan het niet.” 

Wie niet beter weet, zou zeggen dat de Deventenaar met donker golvend haar kerngezond is. Maar schijn bedriegt. De zzp’er in communicatie-advies lijdt aan een lichte vorm van posttraumatische stressstoornis (PTSS). De PTSS liep Van der Kwast afgelopen zomer op nadat ze wekenlang in het ziekenhuis lag vanwege een gezwel aan haar nier en daaropvolgende inwendige bloedingen.

Met kapje in paniek

Als Van der Kwast buiten de deur een mondkapje op zet, raakt ze door de eerdere traumatische ervaringen snel in paniek. “Wanneer ik een kapje opzet gaat mijn hartslag omhoog, krijg ik het heel warm en word ik benauwd. Ik heb lucht nodig. Dat had ik tijdens die ziekenhuiscontrole een aantal weken geleden ook. Ik ervaar buiten als onveilig en heb veel spanning. Na kleine stukjes lopen ben ik al buiten adem.”

Van der Kwast, ook ambassadeur van ‘Samen Sterk zonder Stigma’, is een van de naar schatting maximaal anderhalf miljoen mensen (zie kader) die om fysieke of mentale redenen geen mondkapje kunnen dragen. Ze maakt zich zorgen, nu mondkapjes verplicht zijn geworden in publieke binnenruimtes zoals winkels. Net voor het ingaan van die plicht, afgelopen maandag, deed ze nog snel grote boodschappen. “Nu hoef ik de rest van de week gelukkig niet meer”, verzucht ze. Hoewel er een uitzondering mag worden gemaakt, geven negatieve ervaringen haar weinig vertrouwen. “Mijn gang naar buiten wordt nog beperkter. Dat zal voornamelijk stukjes wandelen zijn in de omgeving. Ik kom niet meer in andere winkels.”

Boze blikken 

Tijdens het boodschappen doen de afgelopen weken werd ze aangestaard. “Van bezoekers krijg ik boze blikken of mensen gaan je uit de weg. Dat doet niet goed voor iemand die al zoveel heeft meegemaakt en graag weer mee wil doen.” Het werkt haar herstel tegen, vertelt ze. “Ik ben heel benieuwd wat gaat er gebeuren nu de mondkapjes een plicht zijn geworden. Moet ik het steeds uitleggen? Word ik geweigerd? En hoe word ik aangesproken?”

Van der Kwast hoopt dat winkelend publiek of personeel met haar en andere mensen die geen kapje dragen vanwege hun gezondheid in gesprek gaan. “Ik ben echt niet de enige. Stel de vraag vanuit interesse, dat geeft een heel ander gevoel.” Ze ziet graag meer begrip, zeker nu het mondkapje een plicht is. “Laten we een beetje aardig zijn voor elkaar. Heb niet gelijk je oordeel klaar als iemand geen mondkapje op heeft, want een trauma of aandoening zie je niet altijd van de buitenkant.”

Uitzondering op mondkapjesplicht

Voor mensen zoals Linda van der Kwast die kampen met een beperking op andere chronische ziekte geldt een uitzondering op de mondkapjesplicht. Het gaat om mensen met bijvoorbeeld een verstandelijke of fysieke beperking, longziekte, angststoornis of PTSS. Branchevereniging Ieder(in) rekende uit dat maximaal anderhalf miljoen mensen in Nederland vanwege een aandoening mogelijk geen mondkapje kunnen dagen.

De ‘bewijslast’ om aan te tonen dat je onder de uitzonderingsgroep valt, ligt bij de mensen zelf. Iemand van de politie of een BOA kan je vragen om de medische noodzaak aan te tonen met bijvoorbeeld medicijnen of een briefje van de huisarts. Het ministerie stelt dat je niet verplicht bent om medische gegevens te laten zien, maar anders op een andere manier moet aantonen dat je onder de uitzondering valt.

Lees ook:

Winkeliers in verwarring over handhavingstaak: ‘Dat is echt het werk van boa’s’

Niet alleen de klant, ook de winkelier riskeert volgens burgemeester Bruls een boete of sluiting bij het niet naleven van de mondkapjesplicht. Dat overvalt de sector.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden