Gratieverzoek

Levenslanggestrafte stapt naar de rechter om einde ‘inhumane’ situatie af te dwingen

Minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming (VVD) bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP

Een man die levenslang kreeg wil de minister via de rechter dwingen snel een beslissing te nemen over zijn gratieverzoek. Hij zit inmiddels 32 jaar vast. 

Levenslanggestrafte Loi Wah C. heeft zo weinig perspectief op vrijlating dat zijn situatie inhumaan is geworden. Dat schrijft het hof in Den Haag in een advies aan de minister van rechtsbescherming over het gratieverzoek dat C. indiende. Via een kort geding woensdag tegen de staat wil zijn advocaat, Mathieu van Linde, nu een snel besluit over gratie afdwingen. 

C. zit inmiddels 32 jaar vast na een veroordeling tot levenslang voor een meervoudige moord in 1987. Dat maakt hem de op een na langstzittende gedetineerde van Nederland. 

Sinds zijn veroordeling diende hij zes gratieverzoeken in, waarvan er vijf werden afgewezen. Het zesde verzoek, waar de rechtszaak woensdag om draait, stamt uit 2015. Verantwoordelijk minister Sander Dekker zegde afgelopen februari toe dat er binnen vier maanden een besluit zou vallen. Die deadline verstrijkt woensdag, maar het ministerie heeft Van Linde laten weten toch meer tijd nodig te hebben om tot een oordeel te komen in dit ‘gevoelige dossier'. 

Tijdrekken en niet nakomen van toezeggingen

De advocaat wil niet langer wachten en stapt daarom naar de rechter. “Ik zie een terugkerend patroon bij de staat van tijdrekken en het niet nakomen van toezeggingen. Alles is er bij de minister op gericht om het moment van vrijlating van mijn cliënt uit te stellen. Een kort geding is de enige manier om hem tot actie te bewegen.” 

Van Linde staat niet alleen in die kritiek. Al in 2014 concludeerde de Nationale Ombudsman in een rapport over de zaak C. dat het uitgangspunt bij het ministerie lijkt te zijn dat “gratieverlening hoe dan ook moet worden voorkomen”. Een van de middelen die daarvoor wordt ingezet, is het vertragen van procedures,  aldus de Ombudsman. 

Dat het hof afgelopen mei tot de conclusie kwam dat de situatie van C. uitzichtloos is, maakt de zaak alleen maar urgenter, zegt Van Linde. Volgens hetzelfde advies dient het vasthouden van de man daarnaast niet langer meer een doel. 

Het is de eerste keer dat er een positief oordeel ligt vanuit rechters over een gratieverzoek van C. Het Openbaar Ministerie, dat de minister eveneens adviseert over verzoeken tot vrijlating, blijft wel bij een negatief advies. 

Geen perspectief op vrijlating

Nederland kreeg eerder kritiek van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens omdat levenslanggestraften hier zonder perspectief op vrijlating werden opgesloten. Dat mag niet volgens het Europese mensenrechtenverdrag. In 2017 werd de regeling daarom aangepast. Voortaan mogen mensen die tot de zwaarst mogelijke straf zijn veroordeeld na 25 jaar bij een speciaal opgericht adviescollege een verzoek indienen om te beginnen aan een traject om terug te keren in de maatschappij. Na 27 jaar cel kan er dan een gratieverzoek volgen. 

Volgens zijn advocaat is de nieuwe regeling niet op C. van toepassing omdat hij al dertig jaar vastzat toen het adviescollege van start ging. C. is daarom afhankelijk van de gratieprocedure alleen. 

Tijdens het kort geding zal Van Linde de rechter vragen de staat een dwangsom op te leggen van duizend euro voor elke dag dat de beslissing over het gratieverzoek langer duurt. De advocaat erkent dat de rechtbank dergelijke dwangsommen zelden oplegt, omdat ervan wordt uitgegaan dat de staat rechterlijke uitspraken nakomt, maar volgens hem is een stok achter de deur in deze kwestie wel degelijk nodig. 

Lees ook:

Levenslange straf is juist onmenselijker geworden, zeggen advocaten

Het kabinet negeert adviezen die zijn bedoeld om de levenslange celstraf te verzachten, aldus drie advocaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden