NieuwsLevenslanggestraften

Levenlanggestraften voeren tientallen procedures tegen de overheid

null Beeld
Beeld

Levenslanggestraften kunnen bij de minister op weinig clementie rekenen. Door gratieverzoeken tegen te houden voldoet Nederland volgens Forum Levenslang niet aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

De drie langst gestraften van Nederland voerden de afgelopen jaren samen 67 juridische procedures tegen beslissingen van de overheid. De klachten werden vaker gegrond verklaard dan dat de gedetineerden bot vingen, blijkt uit een inventarisatie van Forum Levenslang, de stichting die pleit voor een humane behandeling van levenslanggestraften.

Het gaat om drie mannen die sinds 1983, 1987 en 1992 de hoogst mogelijke straf uitzitten. De procedures die werden gevoerd bij de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) en bij de rechter gingen onder meer over verlofuren buiten de muren van de gevangenis en over ingediende gratieverzoeken.

Zo oordeelde de rechter in juni van dit jaar nog dat minister Sander Dekker voor rechtsbescherming binnen twee weken een beslissing moest nemen over een gratieverzoek van Loi Wah C., die sinds 1987 vastzit. Het gratieverzoek lag al vijf jaar te wachten op een besluit. Uiteindelijk wees de minister gratie af.

Diezelfde C. kreeg dan weer niet gelijk toen hij in 2019 beroep aantekende tegen een afwijzing van zijn verzoek om twaalf in plaats van tien uur onbegeleid verlof, zodat hij Chinees Nieuwjaar kon vieren. Dat verzoek zei de RSJ te begrijpen, maar C. had onvoldoende onderbouwd waarom de uitbreiding zinvol was voor zijn resocialisatie.

Enorme inspanningen

Volgens rechtsgeleerde Wiene van Hattum, mede-oprichter van Forum Levenslang, laten de vele procedures vooral zien dat een levenslanggestrafte niet kan rekenen op de minste medewerking van de minister als het gaat om de voorbereiding op zijn terugkeer in de samenleving. “De minister weigert in beginsel alle vormen van verlof, ook na 25 jaar detentie. Uiteindelijk lukt het wel die verloven via de rechter af te dwingen, maar dat vergt gedurende vele jaren enorme inspanningen, zowel juridisch als psychisch.”

Van Hattum vindt dat de minister een te grote vinger in de pap heeft in het traject dat kan leiden tot een terugkeer in de samenleving. Nu hij gratieverzoeken en verloftrajecten blijft tegenhouden, voldoet Nederland weer niet aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), stelt zij. Eerder oordeelde zowel het Europees Hof als de Hoge Raad dat mensen opsluiten zonder perspectief op vrijlating in strijd is met artikel 3 EVRM. In dat artikel staat het verbod op foltering en onmenselijke bestraffing. Daarop paste Nederland het beleid in 2017 aan. Tot een verkorting van een levenslange straf heeft dat nog niet geleid.

Van Hattum staat niet alleen in haar kritiek. Meerdere juristen hekelen de houding van minister Dekker als het aankomt op levenslanggestraften. Zo vindt oud-strafrechter Nico Jörg dat gratie te veel een politieke aangelegenheid is geworden. Wat hem betreft kunnen beslissingen over gratieverzoeken beter aan een onafhankelijke rechter worden overgelaten. Het Forum Levenslang en verschillende advocaten van levenslanggestraften zijn het daarmee eens.

Lees ook

Betekent levenslang ook echt tot de dood in de cel?

De minister heeft een te grote politieke invloed op het traject van resocialisatie en uiteindelijke gratie van levenslanggestraften, zeggen juristen. De levenslange celstraf in Nederland is volgens hen daardoor nog altijd uitzichtloos.

Er moest een humaner stelsel voor levenslang gestraften komen

Onafhankelijke adviezen voor levenslang gestraften moest tot een humaner stelsel leiden. Dat lijkt nog niet gelukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden