Parlementaire enquête gaswinning

‘Lagere gasproductie loste probleem van veiligheid niet op, dachten we’

Pieter Dekker in de Tweede Kamer tijdens de vierde dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen.  Beeld ANP
Pieter Dekker in de Tweede Kamer tijdens de vierde dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen.Beeld ANP

De vierde dag van de parlementaire enquête gaswinning was een Shell-dag. Twee werknemers van Shell worden gehoord; zij staan grotendeels achter de manier waarop zij zijn omgegaan met de aardbevingen.

Koos Schwartz

“De aardbeving bij Huizinge”, op 16 augustus 2012, “was een gamechanger, wat ons betreft”, zegt Pieter Dekker, van 1997 tot 2016 verantwoordelijk voor de samenwerkingsverbanden van Shell in de Nederlandse gassector – zoals de Nam, de dochter van Shell en Esso die het aardgas won en Gasunie, later Gasterra, die het verkocht. “We realiseerden ons dat de bevingen zwaarder konden zijn dan we dachten. En we ondernamen actie. We zijn onderzoeken gestart, hebben schades afgehandeld en ons gericht op het versterken van schoorstenen en ornamenten van gebouwen.”

Maar op een ander terrein veranderde er na ‘Huizinge’ niets. De gasproductie in het Groningenveld ging niet omlaag, hoewel het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) dat wel adviseerde. De Nam, zegt Dekker, dacht dat ze veilig kon blijven opereren, dat de bevingsschade ‘beperkt’ zou blijven en de kans op letselschade ‘klein’ was. Een hogere gasproductie zou wel leiden tot meer bevingen, maar die bevingen zouden er later toch komen: de frequentie zou toenemen bij een hogere productie, maar de zwaarte van de bevingen niet. Een lagere productie was dus geen oplossing voor het veiligheidsprobleem, vond de Nam. Dekker: “Experts vonden dat ook. De Nam stond daarin niet alleen.”

‘De productie is toen erg hoog uitgepakt’

Dus ging de productie uit het Groningenveld in 2013 niet omlaag, zoals het SodM wenste, maar omhoog. Dat bepaalde Gasterra, dat het Nederlandse gas verkocht, zegt Dekker. Gasterra maakte elk jaar een inschatting van de vraag naar en het aanbod van gas. Een deel van het gas kwam uit de zogeheten kleine velden, de aanvulling kwam uit het Groningenveld. Omdat de kleine velden dat jaar minder gas produceerden, het voorjaar koud was geweest en een grote klant veel gas afnam, was er in 2013 meer gas nodig uit het Groningenveld dan in 2012. Gasterra vroeg dat, de Nam leverde dat.

Dekker: “De productie is toen erg hoog uitgepakt. Achteraf gezien heeft dat bijgedragen aan gevoelens van onveiligheid en woede in Groningen.” Pas een jaar later, in 2014, zal de minister besluiten om de productie uit het Groningenveld te verlagen.

In zekere zin wordt de Nam overvallen door de beving bij Huizinge, blijkt uit het verhoor van Johan de Haan, jarenlang bij de Nam verantwoordelijk voor het Groningenveld en vanaf 2016 deel uitmakend van het Nam-team dat zich met de gevolgen van de aardbevingen bezighoudt. De beving is niet veel zwaarder dan eerdere schokken, maar het aantal schademeldingen is veel groter: eind 2012 zijn het er 2400, eind 1995 9500 en eind 2014 18.000.

‘Met geld strooien is geen oplossing’

Dat kan de Nam, wettelijk verplicht om bevingsschades af te handelen, niet aan. Er zijn te weinig experts op het gebied van aardbevingsschade. De Nam blijft de oude schades afhandelen, maar voor nieuwe schades komt er het Centrum Veilig Wonen (CVW; inmiddels gesloten, de functies ondergebracht bij de Nationaal Coördinator Groningen).

Schadeclaims uit Loppersum en omgeving krijgen bij de afhandeling prioriteit. Logisch, stelt De Haan, daar was de beving het krachtigst, daar was de meeste schade. Het CVW krijgt klachten dat het veel claims afwijst. De Haan: “Het afwijzen van een schadevoorstel is altijd pijnlijk. Maar je moet geen kosten vergoeden voor schades die niet met een beving te maken hebben. Met geld strooien is geen oplossing.” Volgens De Haan zijn geclaimde schades soms veroorzaakt door verzakkingen. De hoogte van de kosten, zegt hij, is voor de Nam nooit een reden geweest om schades niet te vergoeden. Al geeft De Haan wel toe dat er bij de afhandeling van schades ‘veel is misgegaan’.

Lees ook:

Voor oud-topman Gasunie is de gaswinning nog vooral een ‘fantastisch succes’

George Verberg, oud-topambtenaar en directeur van de Gasunie, benadrukt hoeveel de gaswinning Nederland heeft opgebracht. Oud-minister Jorritsma zei dat aardbevingen rond 2000 geen issue waren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden