AnalyseOverbelasting ziekenhuiszorg

Kritieke patiënt is steeds vaker de dupe van coronadrukte

Een patiënt die met een coronabesmetting op de ic ligt wordt enkele dagen voor Kerst vanuit het ziekenhuis in Almelo naar Duitsland vervoerd. Beeld BSR Agency
Een patiënt die met een coronabesmetting op de ic ligt wordt enkele dagen voor Kerst vanuit het ziekenhuis in Almelo naar Duitsland vervoerd.Beeld BSR Agency

De kritieke zorg voor bijvoorbeeld kankerpatiënten had overeind moeten blijven. Maar de ziekenhuizen zijn zo overbelast, dat dat vaak niet meer lukt.

De piek in het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen is slecht nieuws voor Nederlanders met een ernstige ziekte. Ziekenhuizen in het hele land raken overbelast, en moeten steeds meer reguliere zorg schrappen. Daarbij is de zorg die juist zo lang mogelijk overeind moest blijven steeds vaker aan de beurt, zo bleek woensdag uit nieuwe cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Het gaat om patiënten die snel een operatie of behandeling nodig hebben, bijvoorbeeld een transplantatie of operatie aan een tumor. Deze zorg geldt als ‘kritiek planbare zorg’: zorg die niet meteen nodig is, maar wel binnen zes weken. Deze zorg werd tijdens de eerste golf ook afgezegd, maar had bij de tweede golf buiten schot moeten blijven. Dat is niet gelukt: 29 procent van de ziekenhuizen moet nu ook deze groep patiënten deels afzeggen, zo blijkt uit cijfers van de NZa. Vorige week was dat nog 23 procent.

Het Zuyderland in Sittard-Geleen verleent deze zorg nu nog wel, maar de vraag is hoe lang, vertelt bestuursvoorzitter David Jongen. “12 van onze 20 operatiekamers zijn dicht. We staan nu voor de keuze om er nog twee of vier dicht te gooien. Dat betekent dat we ook operaties voor borst- of darmkanker moeten uitstellen.”

In een kleiner deel van de ziekenhuizen wordt ook de acute zorg soms tijdelijk stilgelegd. Zo had ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk dinsdagnacht een opnamestop. Het lukt 3 procent van de ziekenhuizen niet meer om alle acute zorg te leveren, meldt de NZa.

Grens overschreden

Inmiddels is 50 procent van alle reguliere zorg geschrapt, zo blijkt uit de NZa-cijfers. Vorige week was dat nog 40 procent. Daarmee is de grens overschreden die Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding, eerder in de Tweede Kamer noemde: volgens Kuipers is de ‘kwaliteit en veiligheid’ van de zorg op korte termijn niet meer te waarborgen.

“De situatie is veel zorgelijker dan in november, en ook zorgelijker dan de piek in maart en april”, zegt Jongen, die ook voorzitter is van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. “Toen hadden we een korte, hoge piek, maar daarna ook weer snel wat lucht. Nu hebben we al een lange periode achter de rug .”

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Effect lockdown nog niet duidelijk

Op dit moment liggen er ruim 2700 coronapatiënten in het ziekenhuis. Dat is meer dan op de piek van begin november (toen waren het er rond de 2600), maar minder dan begin april, toen op het hoogtepunt ruim 3700 patiënten op de intensive cares en verpleegafdelingen lagen. Hoe het verder gaat is onzeker. Woensdag was er een lichte daling in het patiëntenaantal, nadat dat de vorige twee dagen juist flink was gestegen. Het is nog te vroeg om te zeggen dat de lockdown van 15 december effect heeft. Ook zijn de ziekenhuizen bezorgd over het effect van het opduiken van de besmettelijkere Britse variant van het virus in Nederland.

Patiënten nog beter spreiden over het land is volgens minister Tamara van Ark (medische zorg) noodzakelijk. “Alles bij elkaar opgeteld kan dat precies zijn wat we de komende tijd nodig hebben”, zei de minister gisteren na afloop van het extra crisisberaad van het kabinet over corona. Zij roept op om met de jaarwisseling thuis te blijven, zodat de zorg niet nog zwaarder onder druk komt te staan. “Ga met z’n tweeën op de bank zitten, doe een spelletje. Ga niet naar buiten.”

Volgens een schatting van het RIVM zijn tijdens de eerste golf tussen de 34.000 en 50.000 gezonde levensjaren verloren gegaan door het uitstel van reguliere zorg. Het gaat om patiënten die blijvende gezondheidsschade oplopen, en voor een kleiner deel om patiënten die op de lange termijn eerder overlijden.

Lees ook:

Overzicht ziekenhuiscapaciteit ontbreekt nog altijd

Veel belangrijke data van ziekenhuizen ontbreekt nog, zodat niet altijd duidelijk is welk ziekenhuis bedden over heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden