Hoogwater

Kom maar op met die storm, klinkt het bij de crisisdienst

Om Dordrecht en Gorinchem droog te houden, is de ontpolderde Noordwaard voor het eerst onder water gezet.Beeld Werry Crone

Voor het eerst staat de Noordwaard blank. De miljardeninvestering in de Nederlandse rivierdelta werpt haar vruchten af.

Bomvolle rivieren en een aanhoudende westenwind, met komend weekend mogelijk de tweede storm (Dennis) in korte tijd op komst. Weken als deze zijn als het neusje van de zalm voor experts op het gebied van watermanagement. Of zoals de nuchtere Harold van Waveren het omschrijft: “We hebben extra werk, maar het is ook extra leuk. Dit zijn de periodes waar je het voor doet.”

Van Waveren is voorzitter van de Landelijke Coördinatiecommissie Overstromingsdreiging (LCO), de landelijke crisisdienst van Rijks­waterstaat en de waterschappen. Hij vertelt dat op dit moment een combinatie van twee factoren zorgt voor hoge waterstanden: veel waterafvoer in de rivieren en wind die (zee)water landinwaarts blaast. Hierdoor beleefde Nederland maandag een primeur: voor het eerst liep rivierwater uit de Nieuwe Merwede de ontpolderde Noordwaard in, een gebied in de Brabantse Biesbosch grenzend aan Werkendam. Dinsdag stonden grote stukken van de polder blank.

“Dit is een bijzondere week, en het mooie is: alles verloopt volgens planning”, zegt Van Waveren. Het is namelijk de bedoeling dat de polder overstroomt. Hierdoor houden inwoners van Zuid-Hollandse plaatsen als Dordrecht en Gorinchem droge voeten. “Dat zien we nu voor de eerste keer in de praktijk.”

Ruimte voor de rivier

Omdat het steeds vaker en harder regent, krijgen rivieren steeds meer water te verwerken. Na overstromingen in 1993 en 1995 ontwierp het kabinet het plan ‘Ruimte voor de ­Rivier’, dat de veiligheid van de ­Nederlandse rivierdelta moest waarborgen. De ontpoldering van de Noordwaard was een van de grootste projecten uit het plan, dat bij elkaar 2,3 miljard euro kostte.

Van Waveren: “Dankzij dit project hoefden de dijken bij Werkendam en Gorinchem ongeveer een halve meter minder opgehoogd te worden, dat scheelde enorm veel werk.”

De afgelopen dagen stroomde via de Rijn bij Lobith per seconde ruim zes miljoen liter water ons land in. Dat is een enorme golf en veel meer dan gebruikelijk, maar het komt om de zoveel jaar weleens voor, weet Van Waveren. Onverschrokken: “Onze dijken en rivieren kunnen wel twee keer zoveel water aan.”

Beeld Sander Soewargana

Vijftig rekensommen tegelijk

Al het water wordt afgevoerd naar de zee, via zowel de rivierdelta als het IJsselmeer. Bewaren voor droge zomers zoals die van 2018 en 2019 is er volgens Van Waveren niet bij. “De meeste plekken in Nederland zijn hersteld van de droogte. Alleen ­hoger gelegen zandgronden zoals in het oosten en zuiden van het land kampen nog met droogte”, zegt de waterexpert. “De baten wegen niet op tegen de kosten om kanalen aan te leggen en overtollig water in de richting van die regio’s te pompen.”

Inmiddels zakken de waterstanden. Vooralsnog was het hoogste punt dinsdagochtend, maar komend weekend is het mogelijk weer raak. Dan bereikt storm Dennis Nederland. Wat dat betekent voor de ondergelopen Noordwaard, is nog niet te voorspellen, zegt Van Waveren. “Komt de wind meer vanuit het noorden of het zuiden? Vanwege de onzekerheid maken we zo’n vijftig rekensommen tegelijk. Als daaruit blijkt dat de waterstanden serieus gaan oplopen, gaan we informeren. Tot nu toe lijkt het erop dat er bij de Noordwaard aanzienlijk minder water komt dan afgelopen weekend.”

Lees ook:

Al borrelend toekijken hoe je woongebied overstroomt

Maandag liep het water van de Nieuwe Merwede de Noordwaardpolder in. Een historisch moment voor de polderbewoners en de dienstdoende boswachter. “We hebben er op geproost.”

Column: Heimwee naar nietsontziend hoogwater én naar de nietsontziende Ischa Meijer

Zo traag als de brede rivieren door het oneindig laagland van Marsman gaan, zo tergend langzaam kabbelt ook ‘Hoog water’, de docuserie over de overstromingen en evacuaties van 1995. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden