InterviewJacob Kohnstamm

Kohnstamm vindt dat euthanasie beter in het tuchtrecht kan worden getoetst

Jacob Kohnstamm. Beeld Mark Kohn
Jacob Kohnstamm.Beeld Mark Kohn

Dat euthanasie in het strafrecht staat, ‘helpt niet’ bij de bereidheid van artsen om euthanasie te melden, vindt Jacob Kohnstamm, afzwaaiend voorzitter van de euthanasiecommissies.

Het is de vraag of euthanasie wel thuishoort in het strafrecht. Dat vindt Jacob Kohnstamm, vertrekkend voorzitter van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie. “We moeten erover nadenken of euthanasie uitsluitend onder het tuchtrecht zou moeten vallen”, zegt Kohnstamm in een interview in Trouw.

Dat euthanasie nu naast het medisch tuchtrecht ook onder het strafrecht valt, heeft als ultieme consequentie dat artsen voor de strafrechter gebracht kunnen worden als zij zich mogelijk niet aan alle zorgvuldigheidseisen hebben gehouden. Volgens Kohnstamm is het belangrijk dat artsen euthanasie netjes melden, zoals ze volgens hem in bijna alle gevallen doen. “Die meldingsbereidheid moeten we koesteren. Daar helpt het strafrecht niet bij”, stelt Kohnstamm.

De vijftien regionale toetsingscommissies, waarvan Kohnstamm vijf jaar landelijk voorzitter was, spelen bij strafrechtelijke vervolging een belangrijke rol. Pas als zij oordelen dat een arts onzorgvuldig handelt, kijkt het OM of zij een zaak ook voor de rechter brengt. In 2019 gebeurde dat voor het eerst sinds de euthanasiewet van kracht werd. De betrokken arts werd ontslagen van alle rechtsvervolging, omdat ze volgens de rechter wél zorgvuldig had gehandeld.

Niemand hoeft mee te werken aan zijn eigen vervolging

Volgens Kohnstamm zit er ‘een curieuze constructie’ in de euthanasiewet. “Met uitzondering van de blaastest bij alcoholgebruik in het verkeer, hoeft niemand ooit mee te werken aan zijn eigen vervolging. Maar een dokter moet, om vrijuit te gaan, de euthanasie melden die mógelijk kan leiden tot vervolging wegens moord.

De kans dat er nog eens een arts voor de strafrechter komt, acht Kohnstamm ‘heel erg klein’, nu de Hoge Raad vorig jaar in een arrest heeft vastgesteld dat de strafrechter zich terughoudend moet opstellen bij het toetsen van de belangrijkste zorgvuldigheidseisen. “En, zegt de Hoge Raad: de tuchtrechter ligt in veel gevallen meer voor de hand dan de strafrechter”, aldus Kohnstamm.

Bert Keizer, filosoof, columnist en arts bij het Expertisecentrum Euthanasie, vindt het ‘een briljante stap vooruit’ als euthanasie uit het strafrecht verdween. “Er is nu zoveel onterechte angst onder artsen.” Volgens Keizer is ook de tuchtrechter in staat om een arts te toetsen aan wat de maatschappij acceptabel vindt.

Naar eer en geweten

OM-topman Rinus Otte, verantwoordelijk voor onderzoeken naar euthanasie, vindt dat artsen bereid moeten zijn voor de strafrechter te komen, zei hij in een eerder interview met Trouw. “Bij euthanasie maakt een arts iemand dood. Als je dat naar eer en geweten zegt te doen, moet je bereid zijn daarover verantwoording af te leggen.”

Lees ook:

Hoge Raad: arts mag euthanasiewens patiënt met dementie interpreteren

Een arts mag een patiënt met vergevorderde dementie euthanasie verlenen op basis van een wilsverklaring op papier. Daarbij telt niet alleen de letter, maar ook de geest van wat is opgeschreven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden