Dreigende droogte

KNMI ziet een nieuwe trend in het zomerweer: regen aan de kust, droogte in het binnenland

Strakblauwe luchten, zoals hier in Zaandam, kenmerken de tijd na de coronamaatregelen.Beeld ANP

Het KNMI keek vanaf de droge zomer 2018 terug tot 1950. De trend is dat het ’s zomers natter wordt aan de kust en droger in het binnenland.

April doet wat-ie wil. Het was een extreem zonnige maand, met helderblauwe luchten, extreem weinig regen en een verder zakkend grondwaterpeil. Ook mei kan er wat van. Het gras is al zo geel als je in augustus zou verwachten. Dit is de zonnigste lente ooit gemeten, volgens Weeronline. Misschien wordt 2020 wel warmer en droger dan die hete zomer van 2018, hopen recordliefhebbers.

Nederlanders overspoelen het KNMI met vragen over luchtvervuiling, de helderblauwe hemel en wat het derde droge jaar op rij lijkt te worden. Al die blauwe luchten hebben zeker te maken met de coronamaatregelen – minder vliegtuigen, minder luchtvervuiling – maar komen toch vooral door het warme en zonnige weer met schone wind uit het noorden. Het instituut trekt nooit voorbarige weerconclusies. “Het kan nog gaan regenen”, zegt klimaatonderzoeker Sjoukje Philip over alle nieuwe records.

Ideaal en rampzalig tegelijk

Om meer houvast te krijgen over droogte en neerslag besloot het KNMI na de droge hete zomer van 2018 langer terug te kijken, samen met de Universiteit Utrecht. Het resultaat is dat nu ook wetenschappelijk is vastgesteld dat door klimaatverandering droogtes in het binnenland vaker voorkomen dan rond 1950. Die droge zomers zijn ideaal voor strandgangers en vakantievierders, maar een ramp voor boeren, de scheepvaart en waterbeheerders.

Zo kondigden waterschappen half mei al een sproeiverbod voor oppervlaktewater aan voor de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en de regio rond Breda. De Dommel staat zo laag, dat er zelfs een vaarverbod kwam voor kano’s en roeiboten.

De droogte was in 2018 heviger in het binnenland dan aan de kust, zegt Philip vanuit Hengelo. Dit komt overeen met de veranderingen in droogte over langere tijd. “Om een trend te zien, moet je echt over een heel lange periode kijken omdat de natuurlijke variatie in neerslag zo groot is.” De zomerneerslag blijkt toe te nemen in het brede kustgebied, dat zelfs Amsterdam omvat.

In het binnenland is er wat neerslag betreft weinig tot geen verandering te zien. De toename in temperatuur is gelijkmatig over het land, maar de toename van zonnestraling is iets groter in het binnenland. “Dat betekent dat het binnenland kampt met meer droogte. Dat komt dus niet door minder regen, maar door opwarming en verdamping”, aldus Philip. “Er valt in het binnenland tot nu toe evenveel regen als voorheen.”

Klimaatmodellen onderschatten opwarming

De exacte toename van de droogte is lastig te kwantificeren omdat klimaatmodellen de opwarming van Nederland onderschatten. Klimaatinstituten over de hele wereld stellen die modellen op. Vooral de kust is lastig te analyseren, omdat zeewind en temperaturen daar sterk variëren, legt Philip uit. De modellen voor het binnenland kloppen wel.

Het is belangrijk te weten dat in het binnenland wateraanvoer voornamelijk vanuit regen plaatsvindt, terwijl meer aan de kust ook water aangevoerd kan worden via de grote rivieren. Hierdoor is het binnenland extra gevoelig voor verandering in neerslag in de zomermaanden.

Lees ook:

Wetenschappers weten het zeker: hitte van vorig jaar is te wijten aan broeikasgassen

De hittegolf die Nederland vorig jaar trof, was niet zomaar een uitschieter van het weer. Hij was onderdeel van een lange warme periode die tegelijkertijd grote delen van Europa, Azië en Noord-Amerika trof.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden