ReportageGrensoverschrijdend gedrag

Kleedkamerpraat: ‘Het wordt tijd dat mannen nadenken voordat ze iets lomps zeggen’

Vrouwen in de kleedkamer van voetbalvereniging VSC in Utrecht.  Beeld Jean-Pierre Jans
Vrouwen in de kleedkamer van voetbalvereniging VSC in Utrecht.Beeld Jean-Pierre Jans

Ook op de voetbalclub wordt gepraat over wat toelaatbaar is in de omgang tussen mannen en vrouwen. Flirten gaat vaak over in lomp gedrag. ‘Het is fijn als mannen zich daar bewust van worden.’

Nienke Schipper en Joost van Egmond

“Ik ontvang geregeld dickpics, kijk maar.” De telefoon van Demi met een foto van een blote piemel gaat van hand tot hand, er wordt smakelijk om gelachen door de vrouwen van het eerste dameselftal van voetbalvereniging VSC in Utrecht. “En nee, daar had ik dus niet om gevraagd.” Demi snapt niet dat veel mannen beweren dat ze nooit een plaatje van hun geslachtsdeel versturen. “Waar komen al die dickpics anders vandaan?”

Het was even afzien zaterdag tijdens de wedstrijd tegen de aartsrivalen van de naastgelegen voetbalclub. Het waterige middagzonnetje kon de kou niet niet verdringen én ze leden ook nog een niet nader te specificeren nederlaag. Na de rust zijn ze maar gestopt met het tellen van de doelpunten. “Zij staan bovenaan in de competitie en wij bungelen onderaan. Maar de derde helft gaan we zeker winnen.”

Terug in de warme kleedkamer is de stemming dan ook opperbest. Het ruikt naar vrouwenzweet en voetbalsokken. Twee supporters komen de kleedkamer binnen met grote pitchers bier en plastic glazen, uit een speaker schettert muziek. Slechts gehuld in een handdoekje slaan de vrouwen die moeten wachten tot er een douche vrij is vast een biertje achterover.

Een piemel op een bierviltje

Als ze even later fris en met nog natte haren aanschuiven in de kantine gaat het gesprek over grensoverschrijdend gedrag. Binnen hun eigen club valt dat nogal mee, zeggen ze. Het is dan ook een club waar veel studenten voetballen en er heerst niet de typische machocultuur die op veel andere clubs wel de norm is. Dat merken ze bijvoorbeeld geregeld als ze uitspelen. “Dan krijgen we opmerkingen dat we zo goed in vorm zijn bijvoorbeeld. En dan bedoelen ze dus niet dat we zo goed spelen”, zegt Bibi.

Maar het kan ook erger, zegt Noa. Ze vertelt over een incident na een uitwedstrijd bij DHSC. Eerst was het nog onschuldig flirten met het eerste herenelftal. Bierviltjes met geschreven berichtjes werden over en weer gegooid. Maar toen kregen ze plots een viltje met een piemel erop toegeworpen. “Dat slaat dus echt nergens op.”

Als groep kunnen ze best veel hebben, zegt Bibi. “Samen zijn we sterker, dan geven we gewoon een grote mond terug.” Wel moeten ze nog altijd flink opboksen tegen de vooroordelen over voetballende vrouwen. Vooral de oudere generatie heeft er soms nog moeite mee en geregeld krijgen ze seksistische opmerkingen. “We zijn echt niet allemaal lesbisch. En natuurlijk rennen we als vrouwen, we zíjn nu eenmaal vrouwen”, zegt Bibi.

Vooral als er alcohol wordt gedronken, gaat het vaak mis

Individueel hebben alle zeven twintigers die zijn achtergebleven in de kantine wel eens te maken gehad met grensoverschrijdend gedrag. Nare ervaringen op het werk, in de fietsenstalling, of online op Twitter of Tinder. En uiteraard in de kroeg of in de club. Het gaat dan om lompe opmerkingen, ongevraagde dickpics, of ongewenste betasting. Vooral als er alcohol in het spel is gaat het vaak mis.

Ze merken wel dat er iets aan het veranderen is na de schandalen van de laatste weken. “Er wordt meer over gepraat, en mannen worden zich er misschien iets meer van bewust wat grensoverschrijdend is”, zegt Noa. Veel vrouwen denken geregeld: laat maar gaan, als ze zich ongemakkelijk voelen na een lompe opmerking. Ze willen niet overal een punt van maken en er is een groot grijs gebied tussen wat grensoverschrijdend en gewoon stom is. Bibi: “Ik ben best mondig en kan goed mijn grenzen aangeven, maar het blijft vreemd dat wij vrouwen altijd op de rem moeten trappen. Het zou prettig zijn als mannen leren zich eerst te bedenken voordat ze die lompe opmerking maken.”

Intussen bij de mannen: ‘Voetbal heeft de eerste twee feministische golven gemist’

De mannen van VSC.  Beeld Jean-Pierre Jans
De mannen van VSC.Beeld Jean-Pierre Jans

Waar de vrouwen de namiddagkou trotseerden, hadden de mannen van VSC6 zich in de vroege ochtend over een half bevroren veld geworsteld. Maar een 3-2 overwinning was de beloning, dus zitten de mannen na afloop opgewekt aan het bier in een waterig zonnetje.

VSC6 is een vriendenteam voor voornamelijk oud-studenten. Natuurlijk is de affaire rond Marc Overmars hier onderwerp van gesprek, maar wat hij deed staat zo ver van hun beleving af dat de voornaamste vaststelling is dat niemand in dit gezelschap snapt waarom je ooit een dickpic zou sturen.

Het zijn de kleinere dingen die deze spelers aan het denken zetten. Hoe praat je over anderen, en hoe ga je met elkaar om. “Het is een dun lijntje”, zegt verdediger Maurice, “wat een grap is en wat niet meer. Dat is ook een kwestie van af en toe over het randje gaan en je excuses aanbieden.” Teamgenoot Vincent: “Je vindt de grens met elkaar”.

Voetbal is lang een mannenbastion geweest, nu is het socialer

Al deze spelers hebben de stormachtige opkomst van vrouwenvoetbal meegemaakt. “Voetbal is heel lang echt een mannenbastion geweest”, mijmert Vincent, “langer dan andere sporten. De sport heeft de eerste twee feministische golven gemist. Wij hadden vroeger één meisje op de club. Die zat in haar eentje op een kleedkamer. Nu zijn er hele teams.”

“Sinds er vrouwenteams zijn hier, merk je echt wel dat het verandert”, vindt Jeroen. Ik gedraag mezelf niet anders, maar je merkt een andere sfeer. Ze trekken de kar binnen de club, het wordt er socialer op.”

Ze herkennen zeker het commentaar dat vrouwen krijgen. “De aanwezigheid van vrouwen trekt aandacht, zowel positief als negatief”, zegt Vincent, zelf de vriend van een van de vrouwelijke spelers. “Ik ben zelf denk ik voorzichtiger geworden in wat ik zeg”, zegt Maurice, “zeker bij mensen die ik niet ken. Dat is denk ik ook heel normaal. Maar als anderen iets zeggen blijft het lastig. Moet je daar dan iets mee?”

“Kijk”, vervolgt hij, “als ik op het station loop en ik zie dat een meisje lastiggevallen wordt, dan doe ik er iets aan. Of ik ga dicht in de buurt staan, zoiets. Maar als een team hiernaast een stom gesprek over vrouwen voert, vind ik niet dat je daar altijd iets aan moet doen. Tenzij ze het dan weer over ons team hebben.”

Bespreekbaar

De spelers hebben zelf de indruk dat grensoverschrijdend gedrag de laatste jaren bespreekbaarder wordt, en daar zijn ze blij mee. Jeroen merkt het overal, ook bijvoorbeeld bij zijn voormalige studentenvereniging, waar hij vertrouwenspersoon is. “Er zijn nu veel plekken waar je je verhaal kwijt kunt en waar wordt geluisterd. Dat maakt hopelijk veel los.”

Zou VSC6 gek staan te kijken als een vrouw hun volgende wedstrijd kwam fluiten? “Nee”, zegt Maurice stellig. “Dat zal in ieder geval geen enkel probleem zijn voor haar autoriteit.” Vincent: “Wij zijn op dit niveau al blij als er een scheidsrechter is.”

De achternamen van de geïnterviewden zijn bekend bij de hoofdredactie

Lees ook:

Zaak-Overmars: ‘Hiërarchische mannencultuur in het voetbal is het obstakel’

Na de entertainmentindustrie ligt ook de voetbalwereld onder het #MeToo-vergrootglas met het abrupte vertrek van Marc Overmars bij Ajax.

Actie tegen seksueel geweld trekt veel sympathisanten. ‘Hopelijk komt er na de Voice-schandalen ook aandacht voor onbekende mensen’

Honderden betogers hielden zaterdag in Amsterdam een manifestatie tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Onder de titel ‘No blame, but change’ riepen ze op tot een cultuurverandering naar aanleiding van de onthullingen rond The Voice of Holland. ‘Dit verhaal is veel groter.’

Wat moet er anders na de ontboezemingen via #MeToo?

Vijf tips waar u morgen mee kunt beginnen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden