Jeugdhulp

Kinderombudsmannen schrijven een brandbrief: ‘De jeugdhulp faalt’

Wachtkamer in een instelling in de jeugdzorg. Beeld ANP
Wachtkamer in een instelling in de jeugdzorg.Beeld ANP

Na stapels aan brandbrieven, rapporten en adviezen is het duidelijk dat de jeugdhulp piept en kraakt. Er is geld nodig, zeggen de gemeenten, maar volgens de kinderombudsmannen van Rotterdam, Den Haag en Amsterdam zijn er ook kosteloze oplossingen.

De gemeenten moeten aan de bak, vindt Stans Goudsmit, kinderombudsman Rotterdam. De drie gemeentelijke kinderombudsmannen van Rotterdam, Amsterdam en Den Haag stuurden een brandbrief naar de Tweede Kamer over problemen in de jeugdhulp, die daar woensdag besproken zal worden.

Sinds de jeugdhulp in 2015 werd ondergebracht bij de gemeenten, stapelden problemen met wachttijden zich op. Daarmee ook het aantal rapporten, adviezen en brandbrieven die de overheid en gemeenten attenderen op de problemen. Zo langzamerhand heeft iedereen die iets over de jeugdhulp te zeggen aan de bel getrokken, zegt Goudsmit: “Het is overduidelijk, de jeugdhulp faalt. Dat beeld is wel zichtbaar. Wat we nog kunnen verwachten? Ik weet het niet meer, maar blijkbaar is die herhaling nodig zodat de gemeente eindelijk in beweging komt.”

Snelle hulp kan grote problemen voorkomen

Gemeenten wijzen naar de hoge werkdruk, weinig opvangplekken en personeels- en budgettekorten voor de lange wachttijden. Zo zijn jeugdbeschermers soms dagen aan het bellen om een passende plek te vinden voor een kind dat uit huis is geplaatst. Dat schuurt, vindt Goudsmit, maar gemeenten moeten zich niet blindstaren op geld als oplossing. Zoals het betrekken van ouders en kinderen bij het hulptraject, of het aanbieden van lotgenotengroepen tijdens het wachten, dat zijn kosteloze oplossingen volgens de kinderombudsmannen. “Wil je dat een behandeling slaagt, dan moeten ouder en kind erachter staan. Door het lange wachten haakt een ouder af.”

Ouders en kinderen betrekken is hard nodig, want de kinderombudsmannen voorzien dat snelle hulp grote problemen kan voorkomen. Wanneer een kind thuis problemen ervaart, lopen die volgens de drie kinderombudsmannen alleen maar op. “Waar eerst lichte hulp genoeg was voor het kind, is er door het wachten aan het einde van het traject vaak veel zwaardere hulp nodig. Dat kost meer geld, maar is ook slecht voor het kind en het gezin.”

Dat niet alleen, ouders en kinderen centraal stellen in de hulpverlening en klachtbehandelingen zorgt voor minder klachten. Daar gaat nu veel tijd aan verloren, zegt kinderombudsman Den Haag Yvette Nass. In haar gemeente ziet ze in de hoeveelheid jeugdklachten die binnenkomt tijdens een hulptraject – bijvoorbeeld over gebrekkige communicatie, of een fout in een verslag – een toename van 30 procent ten opzichte van vorig jaar. Nass: “Dat zorgt voor extra druk op de jeugdhulp, terwijl ze voorkomen kunnen worden.”

Wachten leidt tot meer problemen

Goudsmit schetst hoe problemen verergeren tijdens het wachten; hoe kinderen niet meer naar school kunnen en thuis komen te zitten, met gevolgen voor het hele gezin. Ouders gaan daardoor minder werken en er ontstaat stress in huis. In schrijnende gevallen leidt dit tot ondertoezichtstellingen en uithuisplaatsingen, die volgens de kinderombudsmannen niet nodig waren geweest. “Zoiets met zekerheid zeggen is moeilijk, maar laat ik voorop stellen dat ik in sommige zaken zie dat de oorzaak vooral de falende jeugdhulp is, niet dat ouders niet in staat zijn om voor hun kinderen te zorgen.”

De gemeente moet nu handelen, vindt zij. Bijvoorbeeld door in te stemmen met hulp die ouders buiten gecontracteerde zorgpartners hebben gevonden. Goudsmit vertelt over een geval in haar gemeente: Een moeder van een zesjarig ventje met zware gedragsproblemen kreeg via de gemeente te horen dat ze negen maanden moest wachten om bij een ggz-instelling terecht te kunnen. Bij haar om de hoek kon ze de volgende dag al terecht, maar die instelling was geen partner van de gemeente. “De gemeente traineert de daaropvolgende geldaanvraag, waar de moeder recht op heeft, en dat is onnodig vertragend.”

Lees ook:

Volgt op het toeslagenschandaal nu de jeugdzorgaffaire? ‘Het systeem rammelt aan alle kanten’

Het nieuws dat 1115 kinderen van toeslagenouders de afgelopen vijf jaar uit huis zijn geplaatst, brengt een felle discussie op gang over die vergaande maatregel. ‘Het systeem rammelt aan alle kanten. Daar verschijnt rapport na rapport over.’

Adviesorgaan: Nieuwe plannen voor kinderbescherming zijn nog niet goed genoeg

De jeugdbescherming moet ingrijpend veranderen, erkent de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming in een nieuw advies. Maar de gemaakte plannen zijn geen passend antwoord op de structurele problemen die maken dat kwetsbare gezinnen niet tijdig de juiste steun krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden