Rechtbank

Kinderen uit IS-gebied halen is de enige mogelijkheid om ze in veiligheid te brengen

Vrouwen en hun kinderen in het Koerdische kamp Al Hol. Beeld AFP

Kinderen mogen niet de dupe worden van de keuzes van hun ouders, oordeelde de rechter maandag. Door ze in Koerdische kampen te laten zitten, gebeurt dat wel. 

De rechter vindt dat de overheid Nederlandse kinderen tegen gruwelijkheden moet beschermen, ook al bevinden ze zich in Syrië. Dat het om een land gaat waar Nederland geen consulaat heeft, verandert daar niets aan. In een vonnis van MAANDAG draagt de rechtbank in Den Haag het kabinet op zich serieus in te spannen 56 jonge kinderen die vastzitten in twee Koerdische kampen in Syrië naar Nederland te halen. Desnoods moet de staat ook de moeders terughalen, mocht dat de enige manier zijn om de kinderen in veiligheid te brengen.

Dat de rechter zo de nadruk legt op het belang van de kinderen, is onder meer gebaseerd op het internationale kinderrechtenverdrag. Kinderen mogen niet de dupe worden van de keuzes van hun ouders. Door niets te doen, wat tot nu toe de lijn is van het kabinet, gebeurt dat nu wel. Dat het kinderrechtenverdrag ook zegt dat kinderen en hun ouders als het even kan niet gescheiden mogen worden, is volgens de rechtbank geen reden de overheid ook op te dragen de moeders terug te halen.

Ernstige ontwikkelingsschade

Wat voor de rechter zwaar meeweegt, zijn de erbarmelijke omstandigheden waar de Nederlandse kinderen zich in bevinden. Bombardementen, seksueel misbruik, marteling, gebrek aan onderwijs, ijzige kou in de winter, ziektes, en een tekort aan water, voedsel en medische zorg: het is volgens de rechtbank evident dat de kinderen ernstige ontwikkelingsschade kunnen oplopen en zelfs hun leven niet zeker zijn in de kampen. 

De rechter is het wel eens met het standpunt van de staat dat niet kan worden verwacht dat de overheid alle Nederlanders die zich in andere landen bevinden tegen gruwelijkheden beschermt. Toch geldt in dit geval de ‘maatschappelijke zorgvuldigheid’, aldus de rechtbank. De kinderen kunnen geen kant op en dus is terughalen de enige mogelijkheid om ze in veiligheid te brengen. 

De staat is niet verplicht om de moeders te helpen bij terugkeer, zoals de 23 vrouwen via een kort geding poogden af te dwingen. Volgens de rechtbank hebben de vrouwen er zelf voor gekozen naar Syrië te reizen om zich aan te sluiten bij een terroristische groep, veelal IS, terwijl algemeen bekend is dat die organisaties gruwelijkheden plegen. Het kabinet vindt dat vrouwen in de regio zelf moeten worden berecht. De overheid heeft de vrijheid om daar op in te zetten, aldus de rechter. 

Inspanningsverplichting

Wel hebben de Koerden, die de kampen beheren waar de Nederlanders zitten, tot nu toe gezegd de kinderen niet te laten gaan zonder moeders, uit vrees met de vrouwen te blijven zitten. In dat geval moet de overheid ook de moeders terughalen, vindt de rechtbank. 

Ondanks de duidelijke opdracht aan de staat, is nu nog steeds niet zeker dat de kinderen naar Nederland komen. Het vonnis spreekt over een inspanningsverplichting, maar de rechter erkent ook dat de veiligheidssituatie in Syrië, die met de dag kan veranderen, het wel toe moet laten. Toch neemt de rechter geen genoegen met een herhaling van het kabinetsstandpunt dat het er te gevaarlijk is. Amerika heeft Nederland meermaals aangeboden te helpen met repatriëring. Als Nederland de kinderen niet zelf kan ophalen, dan moet het op dat aanbod ingaan. 

André Seebregts, advocaat namens een deel van de 23 vrouwen, heeft nu goede hoop dat de kinderen en mogelijk hun moeders terugkomen. “Er zijn maar twee mogelijkheden dat dat niet gebeurt. Als de staat met een briefje van de Koerden terugkomt dat ze zowel vrouwen als kinderen niet meer willen laten gaan, wat me onwaarschijnlijk lijkt. Of als het aanbod van de Amerikanen opeens wordt ingetrokken.” De stok achter de deur in de vorm van een dwangsom, waar de advocaten van de vrouwen om hadden gevraagd, vindt de rechter niet nodig. De staat komt rechterlijke uitspraken over het algemeen na. 

Lees ook 

Ze zijn niet alleen broedmachines van het kalifaat

Wie zijn de vrouwen die terugkeerden uit het kalifaat? Ze moesten kinderen baren om voor nieuwe aanwas te zorgen. Dat vooral. Maar daarmee zijn ze niet onschuldig, er zijn ook talloze verhalen over wandaden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden