Jerry Afriyie, mede-oprichter van Kick Out Zwarte Piet, onderkent de successen, maar is vooral kritisch.

InterviewKick Out Zwarte Piet

Kick Out Zwarte Piet ziet te weinig vooruitgang: ‘Een beetje racisme is nooit het doel geweest’

Jerry Afriyie, mede-oprichter van Kick Out Zwarte Piet, onderkent de successen, maar is vooral kritisch.Beeld Martijn Gijsbertsen

Onder druk van de protesten van Kick Out Zwarte Piet verdween Zwarte Piet op een groot aantal plekken. Na elf jaar turbulent protest valt nog veel te winnen. ‘Je leeft in een Randstad-bubbel als je denkt dat het is geregeld met Zwarte Piet.’

Stefan Keukenkamp

Zwarte Piet verdween uit tv-series, het Sinterklaasjournaal en sinterklaasliedjes. Sociale media deden afbeeldingen van Zwarte Piet in de ban, net als schrijvers van kinderboeken en veel organisaties van intochten. Ruim één op de drie Nederlanders wil dat piet zwart blijft. Een halvering ten opzichte van zes jaar geleden, bleek vrijdag uit onderzoek van I&O Research.

Kick Out Zwarte Piet bracht een grote maatschappelijke verandering teweeg. Mede-oprichters Jerry Afriyie en Mitchell Esajas (vanuit Zuid-Afrika waar hij op reis is) kijken na elf jaar protest vooruit: wat valt er nog te winnen in de zwarte pietendiscussie?

Jullie meldpunt laat zien dat op zeker tachtig plekken een zwarte, bruine of grijze piet rondliep tijdens intochten dit jaar. Wat voert de boventoon: de behaalde successen of het doel dat nog niet is behaald?

Esajas: “Het is belangrijk om de overwinningen te onderkennen, maar er is tegelijkertijd nog veel te doen als je naar het grotere plaatje kijkt. Het duurt veel te lang. Zwarte Piet is op zichzelf een problematische traditie, maar heeft altijd symbool gestaan voor onderliggende vormen van institutioneel racisme en erfenissen uit het slavernijverleden. Dit is nog altijd gaande.”

Afriyie: “We haten protesteren. Het is altijd een middel geweest, net als gastlessen geven en educatiemateriaal verspreiden. De focus ligt op ons doel: Zwarte Piet volledig denormaliseren.

Ga je niet te gemakkelijk voorbij aan veranderingen die jullie teweegbrachten?

Afriyie: “Het doel is nooit geweest dat een beetje racisme oké is. Een deel van het land heeft zeker vooruitgang geboekt, maar een ander deel niet. Het is raar om achterover te leunen, omdat het goed gaat in Amsterdam. Je leeft in een (Rand)stad-bubbel als je denkt dat het inmiddels wel is geregeld met Zwarte Piet.”

Jerry Afriyie is er nog altijd op gebrand om Zwarte Piet volledig te denormaliseren. Beeld Martijn Gijsbertsen
Jerry Afriyie is er nog altijd op gebrand om Zwarte Piet volledig te denormaliseren.Beeld Martijn Gijsbertsen

Waar zit precies de winst de komende jaren?

Afriyie: “Ons eigen onderzoekje dit jaar liet zien dat het goed gaat bij vijftien à twintig procent van de intochten. Veertig procent zit in transitie, en de rest is nog niet veranderd. Op veel plekken hangen winkels nog vol met stereotyperingen. Nederland moet helder en duidelijk afstand nemen van Zwarte Piet. We zijn geen zwartepietenpolitie. Wat je thuis doet moet je zelf weten, wees daar lekker racistisch. Het gaat erom dat iedereen zich op openbare plekken en scholen veilig voelt. De campagne is nog niet af, kijk maar naar Staphorst.”

Over Staphorst gesproken. Bijna overal was de intocht dit jaar een vredig kinderfeest. Daar niet, het geweld tegen demonstranten van Kick Out Zwarte Piet was ongekend. Protesteren werd jullie onmogelijk gemaakt. Waarom uitgerekend afreizen naar het conservatieve Staphorst?

Afriyie: “Dat vind ik een rare vraag. Eerder dit jaar keek onze werkgroep naar waar pieten nog zwart zijn. We kregen de hardnekkige plekken in beeld en daar was de regio Staphorst er één van. Onze community moet zich overal in Nederland veilig voelen. Dat de autoriteiten toekijken hoe mensen ons aanvallen ontmoedigt ons nooit.”

Je kunt ook een punt maken in een meer gemiddelde gemeente.

Afriyie: “In de regio Staphorst demonstreerden we niet eerder. Je wilt juist je stem laten horen waar het er toe doet. Staphorst provoceerde en zei: bij ons blijft piet zwart, wij gaan niet met de tijd mee. Dit was een tegengeluid. Vanuit ons platform Feest voor alle Kinderen stuurden we afgelopen week kosteloos 250 inclusieve sinterklaaspakketten naar basisscholen in Staphorst en omgeving. Wij beantwoorden haat en geweld met liefde.”

Esajas: “Het was niet leuk wat ons overkwam, maar we bereikten wel iets. Hoe extremer de reacties zijn, hoe meer media-aandacht, hoe meer maatschappelijke discussie en hoe meer verandering. Er was sprake van impact. Ik zit nu even in Zuid-Afrika, zelfs daar hebben ze de beelden gezien.”

Als jullie terugkijken, wat was in de afgelopen jaren het kantelpunt?

Esajas: “We hebben beiden ervaren hoe we in de beginjaren alleen maar discussies hadden met journalisten, in plaats van interviews. De grootste kentering was de manier waarop gerenommeerde media over de discussie zijn gaan schrijven.”

Afriyie: “Mijn grootste en belangrijkste moment in dit geheel is dat zwarte mensen uit eigen beweging zijn opgestaan en iets tegen het ervaren onrecht deden. Dat gegeven heeft alles wat daarna kwam getriggerd.”

Lees ook:

Heeft geweld tegen Kick Out Zwarte Piet in Staphorst te maken met orthodoxie?

Nergens was het verzet tegen Kick Out Zwarte Piet zo gewelddadig als vorig weekeinde in het christelijke Staphorst. Is er een verband tussen dit protest en het orthodoxe karakter van dit dorp?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden