Coronavirus

Kan ik nog wel op reis? Al uw prangende vragen over de zomervakantie beantwoord

Vakantiegangers op het Spaanse eiland Mallorca genieten van het mooie weer.  Beeld Reuters
Vakantiegangers op het Spaanse eiland Mallorca genieten van het mooie weer.Beeld Reuters

Vakantiegangers kijken met argusogen naar de testcijfers die het RIVM dagelijks naar buiten brengt. Schiet Nederland straks naar oranje op de Europese kaart? En wat dan? Alle prangende vragen over de zomervakantie, waaronder die van lezers, beantwoord.

Kan het dat Nederland in Europa op oranje (of erger) springt?

Die vrees leeft zeker. Bijvoorbeeld bij de reisbranche die met argusogen naar de snelle toename van het aantal positieve tests kijkt. “Omdat de kroegen, clubs en terrassen zo nodig vol moeten, dreigen we dadelijk niet vrij te kunnen reizen! Daar gaat je vakantie”, twitterde Frank Oostdam van reisbrancheorganisatie ANVR donderdag. Oostdam levert kritiek op de forse versoepelingen in de horeca die eind vorige maand zijn doorgevoerd. “Streng ingrijpen is gevraagd.”

Ook Hugo de Jonge liet een waarschuwing uitgaan. Hij zegt dat het nieuwe Europese reisadvies kan tegenvallen en Nederland mogelijk ‘rood’ kan kleuren. Dat gebeurt dan vermoedelijk volgende week, als de besmettingscijfers in Nederland blijven stijgen.

De Europese gezondheidsdienst ECDC geeft per land een kleurcode af, gebaseerd op twee gegevens: het 14-daagse gemiddelde aantal positieve tests in een land per 100.000 inwoners en het percentage positieve tests ten opzichte van het totaal. Als een van die cijfers boven een bepaalde grens komt, schiet een land van groen naar oranje, rood of donkerrood. De Europese Unie heeft hierover afspraken gemaakt zodat de aanpak van de vakantie vrijwel gelijk is.

Wat betekent het als Nederland in andere landen op oranje of zelfs (donker)rood springt?

Dan gaan er weer reisverplichtingen gelden waar vakantiegangers juist vanaf waren. In het geval van oranje kan dit nog meevallen, zeker als mensen de beschikking hebben over een coronapaspoort na een volledige vaccinatie, een negatieve test of een doorgemaakte infectie. In het geval van code rood of donkerrood kunnen landen bij aankomst een (verplichte) quarantaine van maximaal veertien dagen opleggen. Aangezien veel Nederlanders twee à drie weken op vakantie gaan, zou zo’n kleurcode fikse gevolgen kunnen hebben.

Voor mensen die langer dan veertien dagen volledig zijn gevaccineerd of recent corona hebben gehad gelden binnen de EU geen quarantaineregels. Ook bij terugkeer uit een oranje of rood land hoeven mensen met een coronapaspoort hier niet meer in quarantaine.

Een lezer vraagt zich af of dat wel veilig is: mensen kunnen na vaccinatie het virus toch ook nog doorgeven? In een recent advies stelt het Outbreak Management Team (OMT) dat er steeds meer bewijs komt dat gevaccineerde mensen die toch geïnfecteerd raken minder besmettelijk zullen zijn voor hun omgeving. Maar toegegeven, het bewijs hiervoor is nog dun. En ‘minder besmettelijk’ betekent niet ‘niet besmettelijk’, dus kans op doorgifte van het virus na vaccinatie is er altijd.

Is dat kleurensysteem nog wel eerlijk?

Niet alleen lezers vragen zich af of we in Europa niet teveel naar cijfers over positieve tests kijken, ook OMT-voorzitter Jaap van Dissel van het RIVM twijfelt of de kleurcodes gebaseerd op cijfers over testen wel eerlijk zijn. Die boodschap herhaalde Van Dissel woensdag in een bijpraatsessie in de Tweede Kamer. “Ik denk dat ministers in Europa moeten samenkomen en de vraag moeten stellen of we nog wel allemaal hetzelfde meten. Veel testen betekent namelijk meer oppakken en heel specifiek testen betekent ook dat je veel positieven vindt.”

Een hoog aantal positieve tests kan betekenen dat een land op oranje, rood of donkerrood springt. Ook als het percentage van alle testen dat positief is heel laag ligt, omdat er heel veel en heel specifiek wordt getest. Dat laatste geldt deels voor Nederland, mede door het Testen voor Toegang dat massaal wordt gebruikt. Dan stijgt het aantal positieve tests vanzelf, waardoor Nederland sneller op oranje of rood kan schieten. Op dit moment houdt het ECDC namelijk geen rekening met discussies die in Nederland spelen.

Waarom wordt er zo’n nadruk gelegd op positieve testen, zou de druk op de zorg niet leidend zijn?

Ook hierover liet Jaap van Dissel zich woensdag uit. Hij vroeg zich hardop af hoe erg al die positieve tests zijn aangezien het OMT constateert dat de jongeren die nu geïnfecteerd raken vaak een heel mild ziektebeeld vertonen vergeleken met mensen in oudere leeftijdsgroepen. De verwachting is dus niet dat de ziekenhuiscijfers veel zullen stijgen. Dat sluit volgens Van Dissel aan bij de doelen van het beleid: druk op de zorg is nu het belangrijkste ijkpunt.

Hoe gaat het in de rest van Europa met het virus?

In bijna alle Europese landen is een soortgelijke ontwikkeling gaande als in Nederland, hoewel de cijfers hier de afgelopen dagen in absolute zin echt hoger liggen dan op veel andere plekken. Vooral in het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Portugal flakkert het virus ook op. Sommige reisadviezen van het ministerie van buitenlandse zaken staan weer op oranje (alleen noodzakelijke reizen), zoals naar Spanje, Turkije en populaire delen van Portugal. Het advies voorafgaand aan een vakantie: kijk goed welke eisen een land stelt. Bijvoorbeeld via de reiswijzer van Trouw, of via de ANWB.

Moet ik me bij terugkomst van vakantie laten testen?

“Ons advies is om ervoor te zorgen dat iedereen bij terugkomst van vakantie zich kan laten testen”, zei Jaap van Dissel woensdag in de Tweede Kamer. “Maar het OMT gaat niet over de uitvoering”, kwam er achteraan.

Ook minister Hugo de Jonge adviseerde reizigers vorige week om bij thuiskomst voor de zekerheid even een testje te doen. Maar hij zei nog niet hoe dit wordt georganiseerd. Anders dan bij het testen voorafgaand aan een reis, is er nog geen teststraat voor na de reis. De minister overweegt om zelftests huis-aan-huis te verspreiden. Ook zouden er mogelijk bussen kunnen gaan rijden tussen Schiphol en een teststraat van de GGD. Mensen met een verkoudheid of andersoortige klachten worden sowieso geadviseerd om zich te laten testen bij de GGD.

Lees ook:

Dansen met Janssen blijkt toch niet zo’n goed plan nu de besmettingen omhoogschieten

De horeca is de grootste stijger als bron voor nieuwe coronabesmettingen. Direct toegang tot feesten na een vaccinatie wordt alvast teruggedraaid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden