Gif in antivlooienmiddelen

Kan ik de kat nog wel aaien, nu hij vol vlooiengif blijkt te zitten?

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Gifresten van antivlooienmiddelen zijn aangetroffen in het haar van mensen. Dierenartsen moeten die middelen niet meer voorschrijven, zegt Pan Nederland. Hoe schadelijk zijn ze en is er wel een alternatief?

1. Wordt mijn hond ziek van die insecticiden?

“De directe risico’s op gezondheidsschade bij dieren of hun eigenaren zijn zeer gering als middelen die op recept zijn voorgeschreven volgens de gebruiksvoorschriften worden toegepast”, zegt de woordvoerder van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD). “Maar als uit nader onderzoek blijkt dat diergeneesmiddelen wezenlijk bijdragen aan verspreiding van insecticiden in het milieu en opname door de mens, dan zijn zwaardere studies nodig voor de toelating ervan en moet het gebruik worden beperkt tot wat dierenartsen voorschrijven.”

2. Kan ik mijn kat nog wel op schoot nemen en aaien?

Dat is geen probleem. “Bij middelen die op de vacht moeten worden aangebracht is in de bijsluiter vaak een veiligheidsvoorschrift opgenomen om de plek waar het middel is aangebracht 24 tot 48 uur niet aan te raken", legt de KNMvD-woordvoerder uit.

3. Waarom gebruiken we eigenlijk chemische anti-vlooienmiddelen en hoe goed zijn de alternatieven?

In dierenwinkels zijn eigenlijk alleen alternatieve middelen verkrijgbaar die afschrikwekkend werken, bijvoorbeeld door knoflook of kruiden als ingrediënt. Natuurlijke producten voor ongediertebestrijding op het huisdier zelf zijn er amper, en wat er is moet veelvuldig worden gebruikt om effect te hebben.

“Gif is het allerlaatste redmiddel, maar wel effectief en gemakkelijk”, zegt hoogleraar Annemarie van Wezel, hoogleraar milieu-ecologie en directeur van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED) van de Universiteit van Amsterdam.

Dierenartsen hebben nog onvoldoende vertrouwen in de werkzaamheid van de alternatieve middelen die nu op de markt zijn, zegt de KNMvD-woordvoerder. “Van middelen zoals knoflook is de werkzaamheid niet bewezen. Maar als er goede alternatieven komen, dan is er natuurlijk geen reden om die niet voor te schrijven.”

4. Hoe serieus moeten we dit onderzoek van Pan nemen?

Zelf noemt Pan de meting van het haar van 21 mensen, waarin bij elkaar 47 gifstoffen werden gevonden, een oriënterend onderzoek. “Aan het onderzoek van Pan valt nog wel wat af te dingen, omdat die stoffen in het hele milieu voorkomen, ook als bestrijdingsmiddel van bijvoorbeeld mieren, wespen of kakkerlakken", zegt de KNMvD-woordvoerder. “Het is daarom niet exact vast te stellen wat de bijdrage van diergeneesmiddelen is aan de gevonden concentraties in haren van mensen. Het is bekend dat in haren stapeling van dergelijke chemische stoffen plaats vindt.”

5. Hoe zit dat dan, die stapeling?

Precies dat baart hoogleraar Annemarie van Wezel zorgen. “Ik neem aan dat de dosis van bijvoorbeeld fipronil in een vlooienbandje geen hoog risico oplevert. Maar dan meet je één stofje in één middel. Wat doet het mengsel van stoffen? Indicaties dat er dingen aan de hand zijn met gezondheid of milieubelasting zijn niet terug te voeren op dat ene stofje. Je meet al gauw wat, ook stoffen uit het verleden want veel stoffen blijven lang rondzwerven. Zo ontstaat het cocktaileffect.

“Dat komt mede doordat een stof voor het ene gebruik niet en voor het andere gebruik wel wordt toegestaan. Zo test het Europese geneesmiddelenbureau EMA niet op milieubelasting, terwijl dat wel gebeurt bij de beoordeling van gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Een systeem van één beoordeling per stof zou beter zijn.”

Lees ook:

Het vlooiengif voor kat en hond dringt door in het haar van het baasje

Gif dat in de landbouw is verboden, zit nog wel in hoge doses in vlooienbandjes, druppels en sprays voor huisdieren. Het bereikt zo ook de mens, blijkt uit haaronderzoek.

We willen naar een gifvrij milieu, maar verboden stoffen blijven op de markt komen

Europa wil naar een gifvrije toekomst, maar er komen juist steeds meer chemische stoffen bij. Telkens een stofje uitbannen helpt niet, zegt hoogleraar Annemarie van Wezel. De toelating moet anders.

Wat er allemaal in dat sappige fruit zit? Geen idee

Toch maar laten liggen, de zoete ramboetan uit Thailand? De groene papaja uit Brazilië? De sappige nectarine en de druiven uit Spanje? In die vruchten zitten opvallend vaak stoffen die de hormoonbalans bij mensen kunnen verstoren. Trouw bekeek ruim 3000 metingen van voedselwaakhond NVWA om na te gaan of groenten en fruit ‘schoon’ zijn. Niet dus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden