Asielopvang

Kabinet vindt nog geen uitweg uit de asielcrisis, terwijl Ter Apel nog altijd overvol is

Net aangekomen asielzoekers onderweg naar het aanmeldcentrum voor asielzoekers in het Groningse dorp Ter Apel.  Beeld ANP
Net aangekomen asielzoekers onderweg naar het aanmeldcentrum voor asielzoekers in het Groningse dorp Ter Apel.Beeld ANP

Het kabinet hikt bij het oplossen van de opvangproblemen met asielzoekers aan tegen allerlei beperkingen. Veel meer dan druk zetten op gemeenten kan niet.

Bart Zuidervaart

De asielcrisis krijgt trekken van een gordiaanse knoop. Het kabinet probeert op alle mogelijke manieren een structurele oplossing te vinden voor de nijpende situatie in Ter Apel, maar vooralsnog zonder succes.

Juristen op het ministerie van justitie en veiligheid werken deze maanden aan een wetsvoorstel waarmee gemeenten kunnen worden gedwongen om asielopvang te bieden. Maar deze wet zal niet eerder dan begin volgend jaar van kracht worden, tot die tijd moet het kabinet noodverbanden aan blijven leggen om voldoende bedden te regelen. “We doen al het mogelijke”, zei staatssecretaris Eric van der Burg (asiel en migratie) woensdag na de ministerraad. “We dreigen vast te lopen, alles is erop gericht om mensen niet op straat te laten slapen.”

Geen eigen woning

Hoe zorgelijk de situatie in Ter Apel is, bleek dinsdag, toen een aantal asielzoekers de nacht moest doorbrengen op een stoel in een wachtruimte van het aanmeldcentrum. Dat was niet voor het eerst. Anderen werden naar crisisopvang in Amsterdam en Budel gestuurd.

Zo worden haast iedere dag ad hoc-maatregelen genomen in een poging de crisis te dempen. Het grote probleem is de overspannen woningmarkt, waardoor erkende vluchtelingen geen eigen woning kunnen krijgen en zodoende in azc’s moeten blijven. Daar is vervolgens te weinig plek voor nieuwe asielzoekers, waardoor ook het aanmeldcentrum in Ter Apel verstopt raakt.

Het kabinet is niet bij machte deze knoop zelfstandig te ontwarren. De afgelopen weken hebben Van der Burg en minister Hugo de Jonge (wonen) indringend met gemeenten gesproken over structurele opvangplekken, maar wethouders moeten ook andere wachtenden huisvesten, zoals Oekraïners en mensen die soms jarenlang in de rij staan voor een sociale huurwoning.

In de ministerraad van woensdag is wel besloten dat provincies scherper gaan toezien of gemeenten woningen vrijspelen voor erkende vluchtelingen. Binnen de huidige wet kan een provinciebestuur dit zelf regelen en een gemeente terzijde schuiven, maar dit zal alleen in uiterste nood gebeuren. “Onze hoofdroute blijft: alles in goed overleg”, zei De jonge woensdag.

Het wachten is op witte rook

Dwang toepassen in deze crisis ligt uiterst gevoelig, zeker gezien het toch al broze draagvlak voor de asielopvang. Liever richt het rijk zich op opvanglocaties die al in eigen bezit zijn, zoals leegstaande kantoren en oude, inmiddels gesloten asielzoekerscentra. Het kabinet heeft ongeveer 25 gebouwen op het oog die, soms al binnen enkele dagen, gereed kunnen worden gemaakt als opvangplek.

Een probleem is dat de gesprekken met gemeenten hierover soms stroef verlopen, zegt De Jonge. Het kabinet kan eventueel zelf vergunningen afgeven mocht een wethouder dit weigeren. Maar ook hier willen de minister en de staatssecretaris liever niets forceren. Ze weigeren ook concrete locaties te noemen die ze op het oog hebben De Jonge: “Dat helpt niet in het overleg.”

Ook de zoektocht naar een tweede aanmeldcentrum is nog niet afgerond. Het kabinet is met een gemeente in onderhandeling, maar het wachten is op witte rook. Meer informatie wil Van der Burg niet geven. De staatssecretaris zou liefst drie nieuwe aanmeldcentra zien, verspreid over het land. Hij noemt dat ‘een langetermijnverhaal’, wat exemplarisch is voor de snelheid waarmee deze crisis kan worden opgelost.

Lees ook:

Asielzoekers overnachten op stoelen in aanmeldcentrum Ter Apel

32 mensen hebben dinsdagnacht op stoelen doorgebracht in een wachtruimte van het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel.

Veiligheidsregio’s beloven elk 150 plekken voor asielzoekers om Ter Apel te ontlasten

De Veiligheidsregio’s, waarin meerdere gemeenten samenwerken in het geval van een crisis, beloven elk 150 bedden te regelen voor asielzoekers. Op de korte termijn voorkomt dat de meest schrijnende situaties bij het aanmeldcentrum in Ter Apel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden