AstraZeneca

Kabinet neemt advies Gezondheidsraad over, en stopt vaccineren 60-minners met AstraZeneca

Een Fransman wacht op zijn AstraZeneca-vaccinatie.  Beeld AP
Een Fransman wacht op zijn AstraZeneca-vaccinatie.Beeld AP

Zestigminners krijgen geen AstraZeneca meer. Het kabinet neemt het advies van de Gezondheidsraad over.

Mensen onder de zestig jaar krijgen een ander vaccin dan dat van AstraZeneca. Minister Hugo de Jonge van VWS heeft dit advies van de Gezondheidsraad overgenomen. Voor de zestigplussers wordt de vaccinatie met het AstraZenecavaccin weer hervat. Mensen onder de zestig die al een eerste prik met AstraZeneca hebben gekregen, kunnen wel hun tweede prik van dit vaccin krijgen.

Daarmee wijkt de Gezondheidsraad af van het advies dat het Europese medicijnagentschap Ema woensdag gaf. Volgens het Ema was het waarschijnlijk dat er een verband was tussen het vaccin en de zeldzame gevallen van ongewone trombose. Maar het Ema adviseerde om door te gaan met vaccineren met AstraZeneca omdat de voordelen van vaccinatie ruimschoots opwogen tegen de risico’s.

De Gezondheidsraad maakte een andere afweging. “Als er een keuze is tussen verschillende vaccins, ligt het voor de hand om ze zo veilig mogelijk in te zetten”, zei de voorzitter van de raad, de Nijmeegse internist Bart-Jan Kullberg, tegen de NOS. “We hebben alternatieven voor die jonge groep die dat kleine risico loopt. Veiligheid moet altijd op nummer 1 staan bij het vaccinatieprogramma. Het is ontzettend naar dat deze bijwerking optreedt maar we moeten zo goed mogelijk de afweging maken en deze vaccins inzetten bij mensen die de minste bijwerkingen krijgen.”

Stollingsproblemen

Het Ema meldde woensdag dat er in de EU en het Verenigd Koninkrijk 222 meldingen waren binnengekomen van ongewone trombose, een combinatie van stollingsproblemen en een tekort aan bloedplaatjes. Op een totaal van 34 miljoen inentingen met AstraZeneca. Achttien mensen waren eraan overleden. Het Ema achtte een verband waarschijnlijk omdat het meer gevallen waren dan je zonder vaccinaties zou verwachten en omdat de complicaties binnen twee weken na de vaccinatie waren opgetreden. Bovendien was er een plausibel werkingsmechanisme. Het vaccin zou het immuunsysteem kunnen prikkelen waardoor dit zich tegen de bloedplaatjes keerde. Bij enkele patiënten, maar lang niet allemaal, waren antistoffen tegen de bloedplaatjes aangetroffen.

Maar een hard bewijs was het volgens het Ema niet. In Nederland zijn bij het Lareb acht meldingen binnengekomen. Daarvan zijn er bij één patiënt antistoffen aangetoond. Bij drie niet en bij de overige vier is de uitslag nog niet bekend. Voor minister De Jonge zijn die acht meldingen alarmerend genoeg om het prikken bij zestigminners stop te zetten.

Het advies van de Gezondheidsraad kwam niet zonder slag of stoot tot stand. De Volkskrant berichtte gisteren dat er een conceptadvies lag om het vaccin geheel in de ban te doen. En dit uiteindelijke advies kwam ’s avonds naar buiten, zonder inhoudelijke onderbouwing. Die volgt vandaag pas.

‘Onbegrijpelijk’

Frits Rosendaal, hoogleraar epidemiologie en trombose-expert van het Leids UMC, vindt de gang van zaken onbegrijpelijk. “Het is crisis. Hier in het ziekenhuis was vandaag overleg om de ic uit te breiden. Of we de reguliere zorg moeten afschalen. En dan wordt het vaccineren stopgezet. Ja, er is een risico. Maar dat is zo klein, dat valt in het niet.” Maar de minister zit in een spagaat. “Eerst heeft hij volkomen ongefundeerd op de pauzeknop geduwd. Nu liggen er adviezen, maar er zijn nauwelijks data die het ondersteunen. En mag hij de zaak weer ongefundeerd terugdraaien.”

Zo lijkt het er op dat vooral vrouwen onder de zestig door de bijwerkingen worden getroffen. Maar het is niet duidelijk of zij een specifieke risicogroep vormen. Het vaccin van AstraZeneca is juist met name aan deze groep toegediend. Ouderen kregen veelal Pfizer of Moderna, AstraZeneca ging vooral naar zorgpersoneel, en sinds kort zestigplussers. Het Ema beschikt over alle cijfers, zegt Rosendaal, maar heeft die nog niet verstrekt. “Die hadden we graag geweten. Dan hadden we kunnen weten of leeftijd of geslacht een rol spelen.”

Minister De Jonge neemt hier het zekere voor het onzekere, en neemt ook het advies over om iedereen onder de zestig geen AstraZeneca meer te geven.

De minister gaat nu samen met het RIVM en de huisartsen bekijken hoe hij het advies in de praktijk kan opvolgen. Dan gaat het om kwetsbare personen jonger dan zestig jaar, zorgpersoneel en medewerkers en cliënten in de ggz.

Lees ook:

‘Prik door, AstraZeneca redt levens’

De voordelen van een inenting met het AstraZeneca-vaccin wegen duidelijk op tegen de risico’s van bijwerkingen. Dat heeft de Europese geneesmiddelenautoriteit Ema woensdag geconcludeerd na onderzoek naar een ernstige bijwerking die werd gemeld na vaccinatie. Landen kunnen doorgaan met inenten, aldus Ema-voorzitter Emer Cooke.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden