Armoede

Kabinet laat Caribische ouderen achter in ‘mensonwaardig bestaan’

Ouderen bezoeken de kerk op St.-Eustatius. Beeld Sinaya Wolfert

Op Bonaire, St.-Eustatius en Saba leven ouderen ‘in bittere armoede’. De overheid is laks, zegt Ombudsman Reinier van Zutphen.

In Caribisch Nederland kunnen ouderen met alleen een AOV-uitkering (in aard en hoogte vergelijkbaar met de AOW) niet of nauwelijks rondkomen, is al veel langer de klacht. De kosten van boodschappen, huur, energie en water zijn in dit deel van het koninkrijk vaak twee keer zo hoog. Verse groente en fruit zijn niet te betalen. En ouderen die recht hebben op aanvullende bijzondere onderstand (vergelijkbaar met de bijzondere bijstand) zijn daarvan vaak niet op de hoogte.

Toch wordt hun slechte positie niet alleen veroorzaakt door geldgebrek; ook noodzakelijke voorzieningen ontbreken. Openbaar vervoer is er niet of nauwelijks, waardoor ze gedwongen thuis zitten en geïsoleerd raken. Ze zijn hierdoor afhankelijk van buurtwinkels en kunnen niet op koopjesjacht in supermarkten; boodschappen vallen nog duurder uit. Voor hun maaltijden zijn ouderen vaak afhankelijk van de dagopvang, waar een tekort aan opvangplekken is. Thuiszorg is beperkt beschikbaar en er zijn geen revalidatiecentra.

“Ondanks alle problemen klagen ouderen in Caribisch Nederland vanuit trots en vooral ook schaamte nauwelijks over hun situatie”, zegt ombudsman Reinier van Zutphen. “Maar die is niet acceptabel en moet snel verbeteren. Alle overheden moeten nú samen doorpakken, en wel op alle fronten tegelijk.”

Tweederangsburgers

Het College voor de Rechten van de Mens heeft al jaren ernstige kritiek op de Nederlandse regering, die de Caribische eilanden ‘aan hun lot overlaat’. Het kabinet zou de bevolking er ‘als tweederangsburgers’ behandelen omdat Nederland jaar op jaar heeft nagelaten een ‘armoedegrens’ voor de eilanden in te stellen. Afgelopen juni kwam staatssecretaris Tamara van Ark (sociale zaken) met een verhoging van de uitkeringen op de BES-eilanden. Het sociaal minimum op Bonaire werd voor een alleenstaande 945 Amerikaanse dollar per maand (832 euro), op St.-Eustatius 1056 en op Saba 1077 dollar. Ongeveer 40 procent van de eilandbewoners verdient minder dan dit. Het kabinet wil vervolgens de inkomens stapsgewijs verhogen en de kosten van het levensonderhoud verlagen, om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te helpen.

Begin dit jaar zijn het wettelijk minimumloon en de kinderbijslag iets omhooggegaan. Vanaf 1 januari 2020 stijgt het minimumloon op Bonaire en Saba verder met 5 procent en op St.-Eustatius met 2 procent. De uitkeringen groeien evenredig mee. Ook de kinderbijslag neemt weer iets toe.

Het kabinet liet onderzoeksbureau Regioplan vorig jaar in kaart brengen hoe hoog het sociaal minimum op de eilanden zou moeten zijn. Opvallend is dat dit bureau de armoedegrens hoger legt dan de staatssecretaris. Zo zou het sociaal minimum op Bonaire minimaal 1010 en maximaal 1350 dollar moeten zijn. Van Ark zit daar met 945 dollar ruim onder.

Onvoldoende duidelijkheid

Ook de ombudsman is kritisch over Van Ark. De maatregelen die de staatssecretaris aankondigde, vindt hij onvoldoende concreet. Het is hem onvoldoende duidelijk welke overheid wanneer welke stappen zet en waar de regie ligt. Ook wijst alles erop dat de in de Kamerbrief aangekondigde verhoging van de AOV-uitkering niet toereikend is. Van Zutphen: “Maar nog belangrijker is dat ouderen in Caribisch Nederland niet geholpen zijn met alleen geld. Ze hebben behoefte aan een snelle verbetering van de voorzieningen. Daarmee moet de overheid nú aan de slag, in zowel Caribisch als Europees Nederland.” Hij vindt dat de overheid veel meer door de bril van de ouderen naar de leefsituatie op de eilanden moet kijken.

Lees ook:

Kabinet stelt toch armoedegrensvast voor Caribisch Nederland

Na lang wachten stelde het kabinet in juni alsnog een sociaal minimum vast voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Het moet de eilandbewoners uit de armoede helpen.

Een jaar na de ingreep heeft de laatste boer van Sint-Eustatius een idee voor een nieuw begin

Hans Marijnissen bezocht begin dit jaar Sint Eustatius en beschreef de armoede, én de hoop op een nieuw begin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden