Humanitaire ondergrens

Kabinet gaat deel rechterlijk vonnis over asielopvang voorlopig niet uitvoeren: ‘Het lukt niet’

Eric van der Burg, staatssecretaris voor asiel en migratie. Beeld ANP
Eric van der Burg, staatssecretaris voor asiel en migratie.Beeld ANP

Nederland slaagt er voorlopig niet in humane opvang te regelen voor alle asielzoekers, ondanks een rechterlijke uitspraak die de staat daartoe verplicht. Sommige punten ‘kunnen wij niet waarmaken’, aldus staatssecretaris Eric van der Burg (asiel). Het kabinet gaat in hoger beroep.

Auke van Eijsden

“Uitspraken van rechters moet je uitvoeren”, begon staatssecretaris Eric van der Burg (asiel) vrijdag op een laat ingelast persmoment. Maar, vervolgde hij, ‘wat de rechter nu heeft gezegd, kúnnen wij niet waarmaken’.

De Haagse rechtbank oordeelde donderdag dat de asielopvang in Nederland onmenselijk in elkaar zit. Dat moet beter, aldus de rechter, en wel onmiddellijk. Maar in sommige gevallen lúkt dat simpelweg niet, betoogt het kabinet. De pijnpunten zitten vooral bij maatregelen waarvoor extra opvangplekken nodig zijn – daaraan is al maanden een schreeuwend tekort.

Staatssecretaris Van der Burg deed direct na de rechterlijke uitspraak een smeekbede aan gemeenten voor extra locaties, maar voor de korte termijn biedt dat evenmin soelaas, vreest de bewindsman. “Zelfs áls gemeenten zeggen dat er voldoende plekken komen, kost het nog weken of maanden voordat die plekken er daadwerkelijk zijn.”

Per direct

Dat duurt veel te lang, vindt de rechter. Die had de staat onder meer verplicht ‘per direct’ kwetsbare vluchtelingen uit de crisisnoodopvang te halen. De omstandigheden in gymzalen, tenten en andere provisorische opvanglocaties zijn voor iedereen ondermaats, maar zeker voor kinderen tot één jaar, alleenstaande minderjarige asielzoekers, psychiatrische patiënten en andere kwetsbare groepen.

Ook het grote aantal alleenstaande minderjarige asielzoekers in aanmeldcentrum Ter Apel moet snel omlaag – momenteel verblijven zo’n 350 jongeren in een locatie die maar ruimte biedt aan 55. Maar ook die verplichting kan Van der Burg naar eigen zeggen niet uitvoeren. “We zijn afhankelijk van gemeenten, voorlopig leveren die onvoldoende woningen aan.”

Het kabinet gaat in hoger beroep tegen de uitspraak. “Als je wordt veroordeeld tot iets wat je gewoon niet kunt doen, mag je aan een hogere rechter vragen: wat vindt u daarvan?” legde de bewindsman uit. Het bezwaar van de staat zit niet alleen in de praktische uitvoerbaarheid; ook bij een aantal andere zaken legt het kabinet zich niet neer – onder meer de verplichting noodopvang te bieden in locaties waarbij het raam open kan. Dat is onzin, vindt Van der Burg. Hij wijst op asielzoekers die momenteel op aangemeerde cruiseschepen verblijven. “In die kamers zitten kajuitramen die niet open kunnen. U gaat mij niet vertellen dat een hotelaccommodatie zoals een cruiseschip niet geschikt zou zijn.”

Hoger beroep

Het hoger beroep heeft geen directe gevolgen voor de eerste uitspraak: de verplichtingen gaan voorlopig gewoon door. VluchtelingenWerk Nederland, dat de zaak had aangespannen, is teleurgesteld in de juridische vervolgstap. “Het staat de overheid natuurlijk vrij dit te doen, maar ons ontgaat het doel dat zij daarmee willen bereiken”, reageert een woordvoerder. “Iedereen kan zien dat de opvang van asielzoekers op veel plekken in ons land diep door de humanitaire ondergrens zakt.”

Overigens lijkt de ministersploeg die conclusie wel te willen onderschrijven. “We zijn het eens met de boodschap van de rechter: we moeten het echt beter doen in Nederland”, erkende staatssecretaris Van der Burg. Ook vicepremier Sigrid Kaag zei vrijdag dat ‘we zo niet moeten willen zijn’ als land. “We moeten veilige opvang bieden. Dat is nu niet op orde, en dat is schrijnend.”

Lees ook:

Waarom kerken denken dat ze wél opvang kunnen regelen voor 8500 vluchtelingen

Het lukt gemeenten niet voldoende woonruimte te vinden voor de duizenden mensen met een verblijfsvergunning die recht hebben op een huis. Waarom denken kerken dat dat met hun hulp wel kan lukken?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden