Maximumstraf

Juristen: strenger straffen bij doodslag kan ook nu al

Rechtbanktekening van hoofdverdachte Bekir E. (32) tijdens de inhoudelijke behandeling van de moord op de 16-jarige scholiere Humeyra. E. werd veroordeeld voor doodslag, omdat moord lastig te bewijzen was. Beeld ANP

Juristen zien ‘geen noodzaak’ voor een hogere maximumstraf bij doodslag, zoals het OM wil.

Advocaten vinden het een slecht plan om de maximumstraf voor doodslag te verhogen. OM-topman Gerrit van der Burg handelt op basis van een ‘incident’, stelt Jeroen Soeteman, voorzitter van de Vereniging van Strafrechtadvocaten. “Het zou goed zijn als we niet vanuit de heup dit soort ideeën de wereld in slingeren”, vindt hij.

Soeteman denkt dat het pleidooi van Van der Burg, eerder in Trouw, voortkomt uit de uitspraak in de zaak over de dood van het 16-jarige meisje Hümeyra. Bekir E. kreeg 14 jaar en tbs opgelegd, waarbij de rechter aantekende dat de wetgever nu eenmaal een verschil maakt tussen moord en doodslag, en dat het gat in strafmaat tussen die twee wel erg groot is.

Soeteman ziet de oproep als onderdeel van een ontwikkeling, waarbij ‘de verdachte steeds meer rechten kwijtraakt, en het slachtoffer steeds meer rechten heeft gekregen’. Hij heeft geen bezwaar tegen meer rechten voor het slachtoffer, maar vindt het wel zorgelijk dat in de Tweede Kamer zich in zijn ogen niet meer druk maakt om de rechten van verdachten. 

Van der Burg wil het gat dichten tussen doodslag, waarop maximaal 15 jaar staat, en moord, dat bestraft kan worden met een celstraf tot 30 jaar, of met levenslang. Maar volgens Soeteman is dat niet nodig. “In de praktijk wordt voor doodslag vrijwel nooit 15 jaar opgelegd.” Hij denkt dat rechters vaker dat maximum zouden opleggen, als ze vinden dat de straf eigenlijk hoger zou moeten zijn.

Beeld -

Bijna nooit alleen 15 jaar cel

Uit cijfers van de Erasmus Universiteit blijkt dat rechters inderdaad bijna nooit 15 jaar cel opleggen in zaken waarin er alleen sprake is van doodslag, zonder een ander vergrijp. Tussen 2006 en 2018 waren er 327 van dit soort veroordelingen. Een vrij grote groep van 45 verdachten kreeg precies 12 jaar. Slechts aan 13 verdachten werd meer dan 12 jaar opgelegd. Twee van hen kregen 15 jaar.

Bij de meerderheid van de veroordelingen in dezelfde periode was er sprake van een tweede of volgende misdrijf naast doodslag, zoals verboden wapenbezit. In dat geval kan de straf ook nu al hoger worden dan 15 jaar.

Hoe hoog in dat geval de straffen uitpakten, heeft Erasmus niet geteld. Maar de celstraf kan, afhankelijk van de aard van dat tweede, derde of volgende delict, maximaal één derde langer worden. Bij doodslag betekent dat maximaal 20 jaar.

Ook veroordeling wapenbezit

Jacques Taekema, die Bekir E. bijstond als advocaat, vindt een hogere maximumstraf voor doodslag om die reden niet nodig. “Als de rechter dat had gewild, hadden ze mijn cliënt een hogere straf kunnen opleggen. Hij is namelijk ook veroordeeld voor wapenbezit.” De rechtbank legt echter geen hogere straf op, omdat ze oordeelt dat Bekir E. verminderd toerekeningsvatbaar was.

Ook Theo de Roos, emeritus-hoogleraar strafrecht, heeft de indruk dat Van der Burg reageert op de zaak-Hümerya. “Het lijkt erop alsof de rechtbank daar heeft gezegd: ‘We beoordelen het als doodslag, maar het had moord moeten zijn’. Maar als het moord was, had de rechtbank voor moord kunnen veroordelen”, stelt hij.

Ook De Roos ziet daarom ‘geen enkele noodzaak’ om de wet aan te passen. Volgens hem is het terecht dat er een groot verschil in strafmaat bestaat tussen doodslag en moord. “Er is nogal een verschil tussen een impulsieve daad en het plannen van een moord. Doodslag gebeurt toch vaak in een vlaag van woede. Volgens mij voldoet het huidige maximum voor doodslag uitstekend.”

Stafrechtadvocaat Marco Bos steunt wel de redenering van Van der Burg. “Het kan volgens mij geen kwaad de maximumstraf een beetje te verhogen, van 15 naar 20 jaar. Ik ga ervan uit dat de rechters in Nederland toch van geval tot geval kijken welke straf op zijn plaats is.”

Lees ook:

CDA wil voor doodslag even hoge straf als voor moord

De oproep van de topman van het openbaar ministerie om de maximale celstraf voor doodslag te verhogen, krijgt brede politieke steun. Maar de straf meteen gelijk stellen aan de maximumstraf op moord, zoals het CDA wil, gaat de grootste regeringspartij VVD te ver.

Rechters leggen zwaardere straffen op voor ernstige misdrijven

Het is een voortdurend terugkerende discussie in de samenleving: rechters die voor bepaalde misdrijven te licht zouden straffen. Volgens de Raad voor de rechtspraak zijn rechters gemiddeld juist zwaarder gaan straffen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden