Tegemoetkoming

Joodse gemeenschap moet zelf betalen voor beveiligen instellingen

Een raam van het Joodse restaurant Hacarmel aan de Amstelveenseweg in Amsterdam werd in 2017 ingegooid. Beeld ANP

Van de tien miljoen euro die Amsterdam als tegemoetkoming geeft aan de Joodse gemeenschap, gaat één miljoen naar beveiliging. Dat valt niet overal goed.

Er is onrust ontstaan over de beoogde verdeling van 10 miljoen euro voor Joodse projecten in Amsterdam. In 2016 besloot de stad dat de Joodse gemeenschap recht heeft op 10,8 miljoen euro collectieve tegemoetkoming. Reden is de erfpachtaffaire: Joden die deportatie en concentratiekampen overleefden, moesten de gemeente erfpacht betalen voor de jaren dat anderen in hun huis hadden gewoond. ‘Kil’ en ‘onnodig hard’ was het oordeel van oorlogsinstituut Niod en toenmalig burgemeester Eberhard van der Laan.

Een commissie van Joodse wijzen boog zich over tientallen voorstellen en maakte een selectie. Zo gaat er geld naar studenten en een hospice voor dementerenden. Het grootste bedrag – 1 miljoen euro – gaat naar de organisatie Bij Leven en Welzijn (Blew), voor meer digitale intelligentie in het camerasysteem en een betere controlekamer waar alle beelden worden uitgelezen. Blew beveiligt sinds 1972 de Joodse gemeenschap, en diende twee aanvragen in voor samen 1,8 miljoen: ook voor bouwkundige aanpassingen bij instellingen.

‘Wrang dat we het zelf moeten betalen’

Die toegewezen 1 miljoen voor beveiliging valt helemaal verkeerd bij Ruben Vis, secretaris van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap: “10 procent van het geld van de Joodse gemeenschap gaat naar maatregelen voor onze eigen veiligheid. Wrang dat het nodig is én dat we het zelf moeten betalen.”

De aanslag op de synagoge in het Duitse Halle op Grote Verzoendag staat Vis nog helder voor de geest. Binnen waren 80 gelovigen, onder wie tien Amerikanen. Toen een zwaar bewapende neonazi op 9 oktober wilde binnenvallen, werden zij gered door de gepantserde deur en het camerasysteem. “Ook die beveiliging is betaald door Joden zelf. Raar”, vindt Vis, die een analogie ziet met Amsterdam. “Amsterdamse politici beloofden voor de verkiezingen gezamenlijk dat de gemeente alle kosten voor Joodse beveiliging zou dragen. Hoe kan dit?”

Bewaking marechaussee

Raadslid Alexander Hammelburg (D66) legt uit dat de raad juist geen politiek spel met de erfpachttegoeden wilde en daarom de commissie van wijzen aanstelde: “Wij bemoeien ons nooit met subsidieaanvragen.” Verder bewaakt de marechaussee permanent de Joodse scholen en synagogediensten, en controleert de politie scherper sinds anti-Joodse aanslagen in Brussel en Parijs.

Dennis Mok van Blew begrijpt de vraag van Vis. Natuurlijk moet de overheid haar burgers beschermen, zegt hij. “Maar burgers hebben een eigen verantwoordelijkheid.” Blew constateert in haar rapport over 2018 dat de dreiging van anti-semitisch geweld in Nederland toeneemt. “Wij zijn niet klaar. De gemeente mag de handschoen oppakken. Maar wij gaan door met het nemen van onze verantwoordelijkheid en extra maatregelen.”

Lees ook:

Gemeente Amsterdam behandelde joden na oorlog ‘onnodig hard’

Berooid keerden sommige Joden in 1945 na deportatie of onderduik terug naar Amsterdam. De huiseigenaren onder hen vonden een envelop van de gemeente Amsterdam op de deurmat met een boete: de eigenaren hadden tijdens de oorlog geen erfpacht (huur voor de grond) betaald. Onderzoekers van het Niod noemen dit terugvorderen nu ‘onnodig hard’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden