Criminaliteit

Jongeren steeds vaker verdacht van zware geweldsdelicten

 Een kartonnen bord in de Grote Marktstraat roept op om geen geweld te gebruiken. Beeld ANP
Een kartonnen bord in de Grote Marktstraat roept op om geen geweld te gebruiken.Beeld ANP

Het aantal minderjarigen dat ernstig geweld heeft gebruikt, is opnieuw toegenomen. Dat blijkt uit cijfers van het Openbaar Ministerie.

Het aantal minderjarigen dat wordt verdacht van doodslag of een poging daartoe, steeg met 50 procent in 2020 tot 199. Bij jongvolwassenen tot 21 jaar ging het om een toename van 38 procent tot 226. Dat blijkt uit cijfers die het Openbaar Ministerie (OM) woensdag bekendmaakte.

Dat is tegen de trend in: het aantal jongeren dat in aanraking komt met het OM neemt al jaren af. In 2020 was dat 12 procent minder. Tegelijkertijd blijft het aantal minderjarigen dat wordt verdacht van een ernstig geweldsdelict stijgen: van 1633 in 2019 naar 1904 in 2020. Dat gaat bijvoorbeeld om afpersing, diefstal met geweld of een ernstige mishandeling.

Buiten het zicht van de politie

Hoe dat precies kan, is niet zo gemakkelijk aan te wijzen. “Wapenbezit onder jongeren is een van de belangrijkste trends van nu”, zegt Frank Weerman, hoogleraar jeugdcriminologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. “Sommigen hebben messen bij zich om te pronken of zich te verdedigen. De stap naar gebruik is dan kleiner.” De onlinecultuur speelt daar volgens Jan Dirk de Jong, lector aanpak jeugdcriminaliteit aan Hogeschool Leiden, een grote rol in. “Het schoolplein is groter geworden. Stonden er vroeger drie jongens om iemand heen ‘toe dan, toe dan’ te roepen, nu neemt deze druk toe via sociale media.”

Volgens De Jong moet er wel goed gekeken worden naar hoe de cijfers tot stand zijn gekomen. “Door zo’n fenomeen als drillrap komt er meer aandacht voor het probleem. En is er bijvoorbeeld extra opsporing ingezet? Dat kan ook voor een stijging hebben gezorgd.”

Uit eerder onderzoek blijkt dat er een groep van jonge verdachten is die buiten het zicht weet te blijven van de wijkagent en de recherche. “Ze vallen er qua criminaliteit precies tussen. In die luwte ontwikkelen ze zich tot veelplegers voor wie criminaliteit gewoon is”, zegt De Jong. “Het kan zijn dat deze groep gehaaider is geworden, of dat wij als samenleving ze niet goed genoeg in beeld weten te krijgen. Zeg het maar.”

Achterliggende oorzaken aanpakken

Gerrit van der Burg, de baas van het Openbaar Ministerie, denkt dat preventief fouilleren zou kunnen helpen, zegt hij in De Telegraaf. Frank Weerman heeft er gemengde gevoelens over. “Enerzijds kan het helpen een acuut probleem op te lossen, in een bepaalde buurt bijvoorbeeld. Maar het pakt niet de achterliggende oorzaken aan van ernstig geweld onder jongeren zoals problemen thuis, op school en in de buurt. Er is ook het gevaar van etnisch profileren. Op die manier creëer je alleen maar afstand.”

We zouden alert moeten zijn op de kleine signalen, zoals schoolverzuim, aldus De Jong. “Bijvoorbeeld door middel van sleutelfiguren in de wijk. Vertrouwen is de basis. Veel van deze jeugdige criminelen komen uit gezinnen waar problemen spelen, en die vaak op basis van eerdere ervaring wantrouwend tegenover hulp staan. Als we problemen achter de voordeur weten op te lossen, zetten we al een flinke stap. Daar is nog echt een wereld te winnen.”

Lees ook:

Jongeren die strafbaar feit plegen in de trein of op het station kunnen taakstraf krijgen bij de NS

Pleeg je als jongere een strafbaar feit op het station of in de trein? Dan kun je voortaan een taakstraf krijgen bij de NS.

Tijdens corona werd het thuis zo onveilig dat Kim moest ontsnappen

Kim werd uit huis geplaatst tijdens de pandemie. Haar verhaal over geweld thuis dat oplaaide tijdens de lockdown is slechts het topje van de ijsberg, aldus Fier, het behandelcentrum waar ze verblijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden