Begeleiding

Jonge vluchtelingen worden in Nederland aan hun lot overgelaten. ‘Het is een ordinaire geldkwestie’

null Beeld Maartje Geels
Beeld Maartje Geels

Alleenstaande vluchtelingen hebben na hun achttiende verjaardag ook hulp nodig, bepleiten de Ombudsman en de Kinderombudsman. Nu krijgen ze dat vaak niet en komen ze in de problemen.

Johan van Heerde

Alleenstaande vluchtelingen worden aan hun lot overgelaten als ze achttien worden. Volgens de wet zijn ze dan meerderjarig en dan verliezen ze opvang en begeleiding. Nederland laat deze jonge vluchtelingen te vaak alleen staan, concluderen de Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman in een nieuw onderzoek dat woensdag is verschenen.

Het gevolg: deze zogeheten alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) raken vaak in de problemen nadat ze achttien zijn geworden. Het risico op financiële moeilijkheden of schulden is groot, blijkt uit het onderzoek. Dat komt omdat amv’s vaak ongeschoold werk zoeken en niet aan een opleiding beginnen. Doen ze dat wel dan haken ze al snel af. Zo vertelt een jongerenbegeleider in het rapport dat in zijn gemeente 90 procent van de jonge vluchtelingen op het mbo afhaakt.

Schuldhulpverlening, verslavingszorg of politiebureau

De ombudsmannen maken zich zorgen om deze kwetsbare groep jongeren. “Dit zijn jongeren met een verblijfsstatus, ze zullen het Nederlanderschap verwerven. Het is belangrijk dat we ze onderweg niet kwijtraken omdat we ze niet goed begeleiden. Je wilt deze jongeren niet terugvinden in de schuldhulpverlening, de verslavingszorg of het politiebureau”, zegt Kinderombudsman Margrite Kalverboer.

Het aantal kinderen dat alleen naar Nederland vluchtte, nam vorig jaar flink toe. In 2021 waren het er 2106 een jaar eerder ging het nog om 986 kinderen. De kinderen komen vooral uit Syrië en Eritrea en zijn meestal zestien of zeventien jaar als ze hier arriveren.

In eerste instantie is er voor amv’s veel geregeld. Ze krijgen via jeugdbeschermingsinstelling Nidos een voogd toegewezen en er is opvang, in een gezin of in een woongroep met begeleiding. Maar eenmaal achttien, en dus meerderjarig, vervalt al die hulp en moeten de jonge statushouders het alleen zien te rooien.

Zo snel kunnen deze amv’s zich niet aanpassen aan de Nederlandse taal en cultuur, blijkt uit het onderzoek waarvoor 21 jonge vluchtelingen uit Syrië en Eritrea zijn geïnterviewd. Ook is er gesproken met begeleiders uit zes verschillende gemeenten, instanties die deze vluchtelingen helpen en met alle betrokken ministeries.

Familie financieel onderhouden

Nederland is te ingewikkeld voor achttienjarige vluchtelingen die hier een paar jaar zijn. Zelfstandig wonen, studeren of werken, vaste lasten, toeslagen, verzekeringen en gemeenten die wisselend beleid voeren. En als er dan iets misgaat, is de Belastingdienst of een gemeente gericht op bestraffen in plaats van hulp of coulance. Ondertussen worden families in het buitenland financieel onderhouden en voelt de jonge vluchteling zich vaak verantwoordelijk voor de procedure voor gezinshereniging.

De oplossing is volgens de ombudsmannen simpel: laat begeleiding en (zo nodig) opvang voor huidige en toekomstige amv’s doorlopen tot 21 jaar. Kalverboer: “Dat inzicht is er al op andere gebieden, zoals het jeugdstrafrecht dat tegenwoordig doorloopt tot 23 jaar en de jeugdzorg waar jongeren tot 21 of 23 jaar aanspraak op kunnen maken als dat nodig is.”

Gemeenten hebben wel potjes voor meerderjarige alleenstaande statushouders maar het wisselt per gemeente of iemand hulp krijgt of niet. Daar komt bij dat die hulp vaak op aanvraag is, terwijl vluchtelingen uit andere culturen volgens experts niet gewend zijn om om hulp te vragen. Met alle gevolgen van dien.

Om dit geregeld te krijgen moet één ministerie verantwoordelijk worden voor de zorg voor amv’s, in plaats van de vijf ministeries nu, adviseren de ombudsmannen. Kalverboer: “Niemand neemt de verantwoordelijkheid en dat is ook een ordinaire geldkwestie. Wij vinden dat je deze jongeren, als ze dat willen, langer moet helpen om ze goed volwassen te laten worden.”

Lees ook:

Nederland heeft te weinig opvangplekken voor tieners die alleen asiel aanvragen

Door een groot tekort aan opvangplekken krijgen honderden alleenstaande minderjarige asielzoekers niet de begeleiding die ze nodig hebben, bleek in maart eerder uit onderzoek van Trouw.

En over de asielcrisis in Ter Apel

Veiligheidsregio’s beloven elk 150 plekken voor asielzoekers om Ter Apel te ontlasten

Burgemeesters beloven hun collega in Ter Apel te ontlasten. Een structurele oplossing voor de problemen in de asielopvang is dat nog niet.

Inwoners en asielzoekers van Ter Apel voelen zich in de steek gelaten. ‘Dringt het door dat het crisis is?’

Ter Apel en asielzoekers zijn meer dan 25 jaar met elkaar verweven. Maar in de Groningse gemeente lopen de gemoederen op nu het al maanden crisis is in het bekende asielzoekerscentrum. Is er zicht op een oplossing?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden