InterviewJohan Remkes

Johan Remkes: ‘Persoonlijk vind ik nog steeds dat Lelystad open moet’

Beeld ANP

Uit de reacties op zijn advies maakt Johan Remkes op dat de luchtvaart wel mogelijkheden ziet om minder stikstof uit te stoten. ‘Mijn persoonlijke opvatting: het is beter om Lelystad wel te openen.’

Johan Remkes herhaalt het woensdag voor bijna elke journalist die vragen stelt over zijn tweede stikstofrapport. Nergens schrijft zijn commissie dat de luchtvaart in Nederland níet verder mag groeien. “De reacties zijn bijna voorspelbaar. Iedereen gaat ermee aan de haal. Ik zie actiegroepen en politieke partijen met allerlei ­scenario’s en conclusies komen. Ook dingen waarvan ik denk: dat staat helemaal niet in het rapport.”

U schrijft: de luchtvaart mag niet groeien, tenzij de ­uitstoot van stikstof wordt verminderd.

“Dat kun je ook omdraaien: groei is mogelijk, mits de sector de stikstofuitstoot omlaag brengt. De luchtvaartsector zal wel moeten leveren. Uit de berichten die ik lees, maak ik op dat de sector daar wel kansen toe ziet. Dick Benschop (directeur van Schiphol, red.) noemt het een werkbaar advies. Daaruit concludeer ik dat Schiphol mogelijkheden ziet om stikstofreductie te realiseren.”

Op welke manieren?

“Je kunt vier soorten stikstofuitstoot door de luchtvaart onderscheiden. De uitstoot van vliegtuigen boven 3000 voet, die vooral komt van overvliegende Europese en intercontinentale vluchten. Daar kun je heel weinig aan doen als Schiphol of Nederland. Daarnaast is er de zogeheten LTO-cyclus, waarin vliegtuigen taxiën, ­stationair draaien, opstijgen en ­landen. Daar valt winst te halen, bijvoorbeeld door elektrisch te taxiën.

“De derde soort is de grondgebonden uitstoot: die kun je terugbrengen door bijvoorbeeld de pendelbussen en taxi’s op het vliegveld te elektrificeren. Daar doet Schiphol al vrij veel aan.

“Ten slotte werd voorheen de aan de luchtvaart gerelateerde uitstoot niet meegerekend, zoals het verkeer van en naar een vliegveld. Schiphol kan proberen passagiers minder met de auto te laten komen en meer met de trein. Bijvoorbeeld door te kijken naar het aantal parkeerplaatsen.”

U adviseert ook om de luchtvaart de mogelijkheid te geven elders ruimte te kopen om stikstof uit te stoten. Schiphol kan dus boeren uitkopen?

“Wat voor de veehouderij geldt, geldt ook voor Schiphol. Het zo­geheten extern salderen zit in de wet. Daar kan ook Schiphol gebruik van maken.”

Het zal nog lang duren voordat vliegtuigen op elektriciteit of op biokerosine kunnen vliegen. Betekent dit dat Lelystad beter dicht kan blijven en dat Schiphol voorlopig niet kan groeien?

“Dat staat allebei niet in ons rapport. Dan verwijs ik toch weer naar de reactie van de sector, die het advies werkbaar noemt. Ik kan niet inschatten hoeveel tijd de luchtvaart nodig heeft om de stikstof­uitstoot terug te brengen. Sommige dingen kunnen denk ik vrij snel. Als je bedenkt dat het vervoer van en naar de luchthaven 30 procent van de totale uitstoot vormt, dan valt daar een bijdrage te leveren.

“Ik weet dat de discussie over de opening van Lelystad geen makkelijke is. Primair gaat die ergens anders over: kan het vliegveld vakantieverkeer van Schiphol overnemen? Mijn persoonlijke opvatting is dat het beter is om Lelystad wel te openen, maar dat zeg ik vanuit mijn betrokkenheid bij de sector als voormalig Commissaris van de ­koning in Noord-Holland. In die rol had ik te maken met overlast van Schiphol.”

Wat vindt u van de reactie van KLM, die stelt verder te moeten groeien om te kunnen verduurzamen?

“De condities voor KLM zijn precies hetzelfde als voor andere bedrijven.”

De luchtvaart stoot volgens het rapport van uw commissie meer stikstof uit dan voorheen werd gedacht. Toch blijft het aandeel beperkt: maximaal 1,1 procent van de totale stikstof­uitstoot in plaats van de eerder berekende 0,1 procent. Waarom moet de luchtvaartsector dan toch fors bijdragen?

“Alle sectoren moeten een evenwichtige bijdrage leveren. De luchtvaart is daarvan niet uitgezonderd. Er wordt heel veel gejij-bakt. Boeren wijzen naar de luchtvaart, iedereen wijst naar elkaar. De enige manier om dit op te lossen is alle sectoren laten bijdragen.”

U schrijft dat de groei van 400.000 naar 500.000 vluchten op Schiphol de neerslag van stikstof in Natura2000-gebieden fors heeft doen toenemen, terwijl de vergunningen werden verleend op basis van een afname.

“Ik zie actiegroepen en Tweede ­Kamerfracties redeneren vanuit die 400.000 vluchten. Maar zo heb ik het niet bedoeld. Die groei heeft nu eenmaal plaatsgevonden, en in mijn advies redeneer ik vanuit 500.000 vluchten.

“Het is aan de verantwoordelijke overheden om te controleren welke vergunningen voor Schiphol voldoen. Ik kan me voorstellen dat het ministerie in conclaaf wil, omdat de Raad van State in mei het vorige stikstofbeleid afkeurde.

“Inmiddels is er een andere juridische werkelijkheid ontstaan. Met andere woorden: ja, ik denk dat de minister hier nog wel een kluif aan krijgt.”

Lees ook:

Remkes: De luchtvaart moet eerst schoner, voor ze mag groeien

De luchtvaart mag alleen groeien als ze eerst haar stikstofuitstoot terugbrengt, vindt de adviescommissie-Remkes. De opening van Lelystad Airport wordt alsmaar onzekerder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden