Interview Opvang

Jesse Klaver: ‘Geef alle ouders drie dagen gratis kinderopvang’

Jesse Klaver (GroenLinks): ‘Herziening toeslagensysteem moet klaarliggen voor een volgend kabinet.' Beeld ANP

Schaf de opvangtoeslag af, zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver, en biedt ouders in plaats daarvan drie dagen per week gratis opvang. ‘Het moet simpeler.’

GroenLinks wil de kinderopvangtoeslag afschaffen. Het geld dat daarmee wordt bespaard, moet worden besteed aan drie dagen per week gratis kinderopvang. “Zelfs met je ogen dicht zie je dat het systeem dat wij voor toeslagen hebben ontwikkeld niet werkt”, zegt partijleider Jesse Klaver.

Net als onderwijs moet kinderopvang een publieke voorziening worden, stelt GroenLinks. “Op die manier brengen wij jonge gezinnen niet langer in de problemen via een niet werkend toeslagensysteem”, zegt Klaver. “Het biedt daarnaast de mogelijkheid om de kansen van kinderen te vergroten. Ik vind het belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen dat zij zo snel mogelijk naar de opvang gaan en voorschoolse educatie krijgen. Dat is een investering in hun toekomst.” GroenLinks gaat dit morgen voorstellen in de Tweede Kamer als de begroting voor sociale zaken wordt behandeld.

Inkomensondersteuning

Drie dagen gratis kinderopvang is voor sommige ouders niet genoeg, erkent Klaver: “Het voldoet als beide ouders vier dagen werken. Wie meer wil dan drie dagen moet dat zelf betalen. Alleenstaande ouders met een laag inkomen, minder dan 130 procent van het minimumloon, krijgen in ons voorstel meer dagen gratis kinderopvang. Daarnaast vind ik dat zij sowieso meer inkomensondersteuning zouden moeten krijgen, zodat ook alleenstaande ouders zich kunnen veroorloven een deel van de week thuis voor hun kinderen te zorgen.”

Met uitzondering van alleenstaande ouders krijgt iedereen hetzelfde in het plan van GroenLinks. Dat is nu niet zo. Ouders met een laag inkomen krijgen door de kinderopvangtoeslag de kosten van kinderopvang bijna helemaal vergoed en ouders met een hoog inkomen krijgen slechts een derde terug. Dat hogere inkomens van zijn idee meer profiteren dan lagere, is volgens Klaver te simpel gesteld. “Onderwijs is ook voor iedereen hetzelfde, maar het wordt betaald met belastinggeld. Het is noodzakelijk om een belastingstelsel te hebben waarin hogere inkomens en bedrijven meer betalen dan nu voor publieke voorzieningen.”

Belastingherziening

GroenLinks wil drie dagen gratis opvang betalen met onder meer het geld dat nu wordt uitgegeven aan kinderopvangtoeslag: jaarlijks 3,4 miljard euro in totaal. Dat is niet genoeg. Er is nog 2,1 miljard extra nodig, heeft GroenLinks berekend en dat wil Klaver financieren door de winstbelasting van bedrijven te verhogen. “Tenminste, dat vind ik een optie. Je moet dit regelen bij een belastingherziening waarbij je alle tarieven tegen het licht houdt. Wij vragen het kabinet om in kaart te brengen welke opties er zijn om kinderopvang gratis te maken en hoe we dat kunnen financieren. Dan ligt die verkenning klaar voor een volgend kabinet en kan het onmiddellijk worden ingevoerd.”

Afgelopen jaar bleek door onthullingen van Trouw en ‘RTL Nieuws’ dat de Belastingdienst onrechtmatig tienduizenden euro’s kinderopvangtoeslag terugvorderde van ouders. Die kwamen daardoor in financiële problemen. De ouders zouden gefraudeerd hebben, maar bewijs ontbrak. Staatssecretaris Menno Snel van financiën zei anderhalve week geleden dat het waarschijnlijk gaat om ongeveer 9000 ouders. Hij maakte excuses en beloofde financiële compensatie.

Failliet systeem

Het systeem voor kinderopvang­toeslag is failliet, signaleert Klaver. “Heel veel mensen zitten in de penarie omdat het onzeker is of ze geld terug moeten betalen of niet. Circa 80 procent van de mensen krijgt achteraf een correctie. Dat betekent heel veel onzekerheid. Niemand begrijpt hoe het precies werkt. Dat kunnen wij mensen niet aandoen.” Hij verwacht dat ‘de ontluisterende manier van werken’ bij de Belastingdienst een kentering ­teweegbrengt.

Omdat ook het kabinet ziet dat het toeslagensysteem piept en kraakt, maakte een groep ambtenaren een analyse. Die luidt dat er verbeteringen mogelijk zijn maar het hele systeem op de kop zetten is eigenlijk de enige uitweg, schreven zij eerder deze maand. Zij gaan op zoek naar radicale alternatieven.

Jesse Klaver onderschrijft die noodzaak. “Laten we beginnen met de kinderopvangtoeslag. Als we niks veranderen hebben we over drie jaar nog een keer zo’n affaire.” Onder meer door het terugvorderen van toeslagen zitten ongeveer 700.000 Nederlanders met problematische schulden. Klaver: “Met de huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag is 13 miljard euro gemoeid. Het is het rondpompen van geld: belasting wordt geïnd en via toeslagen gaat het weer naar de burger. Het vereist controle en leidt tot een overheid die zijn burgers met wantrouwen benadert. Daar moeten we vanaf. We moeten proberen het simpeler te maken.”

Lees ook:

Commissie oordeelt snoeihard over Belastingdienst: ouders moeten schadevergoeding krijgen

Een adviescommissie van oud-minister Piet Hein Donner komt met keiharde conclusies over het optreden van de Belastingdienst in een fraudeonderzoek naar kinderopvangtoeslag. Ouders hadden geen enkele kans om te ontsnappen, en hebben recht op ruimhartige compensatie.

Waarom dit kabinet het toeslagenmonster niet gaat temmen

Achter de kindertoeslagaffaire en het negeren van klachten van burgers bij de Belastingdienst schuilt een groter probleem. Het hele toeslagenstelsel is voor burgers te ingewikkeld geworden. En voor de politiek een bijna onverslaanbare draak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden