Afghanistan

Ismail en zijn kinderen vrezen voor hun achtergebleven dochter en moeder: ‘De Taliban zijn geen moslims, het zijn extremisten’

null Beeld Maartje Geels
Beeld Maartje Geels

Ismail probeert zijn oudste dochter en ex-vrouw vanuit Afghanistan naar Nederland te halen. Nu de Taliban aan de macht zijn, lopen de twee gevaar. Ze komen hun huis niet uit.

Ismail zoekt naar de juiste woorden. Helder nadenken en formuleren gaan hem deze dagen moeilijk af, want zijn gedachten lopen door elkaar heen. Na wat geaarzel zegt hij hoe groot zijn zorgen zijn om zijn oudste dochter en ex-vrouw die in Afghanistan verblijven. “Ik wil mijn dochter niet verliezen en de kinderen hebben een moeder nodig. Als hun iets overkomt kan ik dit mezelf de rest van mijn leven niet vergeven.”

Zijn drie jongste kinderen uit Ismails eerste huwelijk – de meisjes Rabia (15) en Malia (10) en hun broertje Wahid (8) – luisteren naar hun vader op een luchtbed, thuis in de Amsterdamse Marnixstraat. Zij kwamen vorig jaar naar Nederland. Nu probeert Ismail (50) in de chaos van Afghanistan hun oudere zus Salma (16) en hun moeder Bibi Gul (45) naar Nederland te halen. Sinds de terugkeer van de Taliban lopen ze gevaar, zegt Ismail. “Ze zijn bang.”

Boodschappen bij de voordeur zetten

De vrouwen komen momenteel hun huis in de Oost-Afghaanse stad Jalalabad niet uit. Ismails telefoon ligt op tafel. Via WhatsApp houdt hij dagelijks contact met zijn ex-vrouw en dochter. Ismail stuurt ze geld; een neef doet in Jalalabad boodschappen, die hij bij de voordeur neerzet. “De straat opgaan, is gevaarlijk voor hen. Ze kunnen gevangen worden genomen en beschuldigd worden van vreemdgaan. Dan word je gestenigd.”

Onder de Taliban bestaan geen vrouwenrechten, zegt hij. Hij beschouwt de fundamentalisten als de duivel. “Mijn dochter is 16 jaar. Ze moet trouwen volgens hun regels, moet binnen blijven en mag niet studeren. Maar ze wil wél studeren en zélf een man kunnen kiezen.”

Nederlands paspoort

Ismails jongste drie kinderen konden met een Nederlands paspoort deze kant op komen. Voor hun geboorte had hun vader in 2005 de Nederlandse nationaliteit gekregen. Daarom kregen zij die ook. Salma werd voor 2005 geboren, dus die beschikt over de Afghaanse nationaliteit. Eerst probeerde Ismail alleen Salma naar Nederland te halen, maar hij beseft dat Rabia, Malia en Wahid niet zonder hun moeder kunnen.

Hij werkt in de beveiliging, ook ’s nachts. “Ik kan niet voor ze zorgen. Ze moeten naar school, naar het zwembad en eten krijgen. Soms slaap ik niet om toch voor hen te kunnen zorgen.” Zijn advocaat heeft een aanvraag ingediend voor Salma en Bibi Gul: een visum voor gezinshereniging en plaatsing op de evacuatielijst.

Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst vonden in de eerste helft van dit jaar vijftig gezinsherenigingen uit Afghanistan plaats, tegenover 36 vorig jaar. In 1992 begon voor Ismail zelf de ellende, zoals hij zijn situatie van toen omschrijft. Hij keerde terug voor een vakantie in Afghanistan. In de jaren tachtig zat hij in de Sovjetrepubliek Rusland op de middelbare school, daarna ging hij naar de Oekraïne om te studeren voor belastingadviseur. Hij was naar het buitenland gestuurd door de Afghaanse regering om een andere cultuur op te snuiven en kennis op te doen om zijn eigen land op te bouwen.

Ongelovige

Maar bij terugkeer in Afghanistan werd hij gezien als ‘een ongelovige, een vijand’ die samen had gewerkt met de Sovjet-Unie, die eind jaren zeventig Afghanistan was binnengevallen. Hij ontving bedreigingen. “Ze wilden me dood hebben.”

“Ik heb niks kwaads gedaan. De Taliban van vandaag zijn de moedjahedien van toen. Het zijn dezelfde mensen. Ik noem ze geen moslims. Het zijn extremisten. De Afghanen die met westerse landen hebben samengewerkt zullen hetzelfde worden behandeld als ik toen.”

Na kort in de gevangenis te hebben gezeten – hij kwam vrij na de bewakers te hebben omgekocht – vluchtte Ismail de Oost-Afghaanse bergen in. In 1999 kwam hij in Nederland, via Pakistan en het Midden-Oosten, met een vals paspoort in zijn hand.

Ismail huurt momenteel een woonruimte van ongeveer 50 vierkante meter. Er hangt vrijwel niks aan de muur. In de woonkamer staan twee zitstoelen, een salontafel en twee luchtbedden, waarop de kinderen slapen. De twee meisjes delen een luchtbed. Ismail heeft een eigen kamer.

Hij probeert te voorkomen dat de drie kinderen zich bezighouden met de ontwikkelingen in Afghanistan. “Ze moeten zich concentreren op hun Nederlands. Pak maar de laptop voor een Nederlandse film, raad ik ze aan. Ik wil ze niet lastigvallen met mijn problemen.”

De namen van de kinderen en de ex-vrouw van Ismail zijn uit veiligheidsoverwegingen veranderd. De echte namen zijn bekend bij de hoofdredactie.

Wat te doen na de laatste evacuatievlucht?

Vluchtelingenwerk maakt zich zorgen om Afghaanse gezinsleden die zich nooit meer kunnen herenigen met in Nederland erkende vluchtelingen. “Zij hebben recht op gezinshereniging”, stelt woordvoerder Martijn van der Linden van de hulporganisatie, “maar als de laatste evacuatievlucht is vertrokken, zitten zij vast in een land onder Taliban-bewind. Er is een goede kans dat deze gezinnen dan nooit meer bij elkaar komen.”

Zo kan de reis naar het vliegveld in Kaboel een gevaarlijke onderneming worden. Ook leven in Nederland Afghanen die door de Taliban worden beschouwd als vijand, waardoor familieleden in Afghanistan gevaar lopen. Daarom roept Vluchtelingenwerk het kabinet op om alle gezinsherenigingsprocedures van Afghanen met spoed af te handelen, zodat zij naar Nederland kunnen nu het nog kan. Het gaat volgens Van der Linden om “tientallen zaken”.

Lees ook:

Hoe de Taliban hun macht tonen in een stil Kaboel

Afghanen wachten in spanning af wat de Taliban gaan doen nu ze de macht hebben. Vooral in provinciesteden worden de teugels al aangetrokken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden