De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema.

Nieuws Balans na 1 jaar

Is Femke Halsema na één jaar burgemeesterschap al de Moeder van Mokum?

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema. Beeld REUTERS

Een elitaire linkse politica of een burgermoeder voor iedereen? Een jaar na haar aantreden maken betrokkenen de balans op en geven een cijfer.

Gesneden koek in Amsterdam: een granaat aan de deur van je vijand hangen. Op de dag van het aantreden van Femke Halsema als burgemeester is er zelfs een liquidatiepoging. Twee maanden later treft de eerste jihad-aanslag in de hoofdstad twee Amerikanen op het Centraal Station.

Dan zijn er 17 miljoen toeristen die de binnenstad overstromen, misstanden op de Wallen, een disfunctionerend brandweerkorps, de drugsoorlog die leidt tot ‘vergismoorden’, plofkraken, salafisten en het omstreden islamitische Cornelius Haga Lyceum. Zie daar het takenpakket openbare orde en veiligheid, dat onder verantwoordelijkheid van de burgemeester valt.

Hoe heeft Halsema – voormalig boegbeeld van GroenLinks – zich het afgelopen jaar staande gehouden in de ook nog eens in rijk en arm uiteenvallende hoofdstad?

Joop van Riessen (76), hoofdcommissaris tot 2004, is positief en heeft er respect voor dat Halsema niet wegloopt van de problemen, zoals haar voorgangers volgens hem deden: “Prostitutie, horeca en coffeeshops zijn enorm gegroeid, zodat de binnenstad nu een smerig pretpark is geworden. Wie dat anders wil, krijgt van alle kanten tegenwerking. Woensdagavond legde Halsema op een drukbezochte bijeenkomst over de Wallen uit dat voor haar handhaving van de mensenrechten vooropstaat.”

Fundamentele keuze

De burgemeester kwam met vier scenario’s voor het omstreden prostitutiegebied, van sluiten tot uitbreiden. “We staan voor de fundamentele keuze om er een pretpark van te maken zonder bewoners, of terug te gaan naar hoe Amsterdam hoort te zijn: met mooie gebouwen, normaal leven en wonen”, aldus Van Riessen.

De oud-hoofdcommissaris constateert dat de drugshandel zo gegroeid is dat het een regeringsaangelegenheid is geworden. “Dit kunnen we niet op het bordje van de burgemeester schuiven. Nederland is narcostaat nummer 1. We importeren, produceren en exporteren op grote schaal. Er gaan zoveel miljarden in om, dat de liquidaties niet zullen ophouden. Halsema moet naar minister Grapperhaus (justitie en veiligheid, red.) om meer specialisten te vragen die drugsbendes opsporen.”

Rapportcijfer dikke 7

Hoogleraar sociologie Jan Rath van de Universiteit van Amsterdam geeft Halsema een dikke 7 en beaamt dat zij een aantal glibberige dossiers in haar portefeuille heeft. “In het begin heeft zij te makkelijk te krachtige dingen gezegd, bijvoorbeeld over hoofddoekjes, wat wellicht te maken heeft met haar gebrek aan ervaring als stadsbestuurder.” Rath vindt dat ze goed luistert naar zorgen van de bewoners. “Een burgemeester moet laten resoneren wat er in de stad gebeurt. Maar je kunt nooit iedereen plezieren.”

Of Halsema het brandweerkorps, het laatste witte-mannen­bolwerk van de gemeente, onder controle krijgt? “Je kunt geen staat in de staat accepteren, maar je kunt evenmin iedereen ontslaan.” Eind mei ontsloeg zij wel onverwacht commandant en ijzervreter Leen Schaap die het schip niet gekeerd kreeg. Ze moet het harde beleid om misstanden te beëindigen doorzetten, maar met iemand die verbinding kan maken met het personeel, concluderen Van Riessen en ook Rath: “Het ontslag is een gebaar naar het personeel maar getuigt ook van haar welwillende kracht.”

Bij De Telegraaf en PowNed kan Halsema het nooit goed doen in dat GroenLinkse elitestadje waar ze autootje pesten en illegalen onderdak bieden. Hoe denkt men in VVD-kringen over haar? Amsterdammer Aylin Bilic (46) is partijlid, ondernemer en publicist: “Halsema liet zich in het stadhuis rondleiden door iemand van GroenLinks. Een misser, zo blijf je een linkse politica terwijl je een brug moet slaan. Ze zei dat zij het boerkaverbod – net door het parlement aangenomen – niet zou uitvoeren. Een wet geldt ook voor Amsterdam, de raad moest haar terugfluiten.”

Segregatie

Een sisverbod naar vrouwen en homo’s op straat was in 2016 een initiatief van Amsterdam. “Het spijt mij dat zij dat op een zijspoor heeft gezet”, zegt Bilic. “Veiligheid op straat gaat niet goed genoeg. Ik hoop dat Halsema minder haar oren laat hangen naar GroenLinks.” Of naar Denk, de grote partij in Nieuw-West. “Zij heeft moskee­besturen en de fractievoorzitter van Denk in de ambtswoning ontvangen over het Haga Lyceum. Als je over goed onderwijs praat, moet je ook politici van andere partijen uitnodigen.”

De segregatie in de stad baart Bilic zorgen: “In mijn buurt gaan Marokkaanse kinderen naar een zwarte school verder weg. Amsterdam heeft hele witte of hele zwarte scholen. De burgemeester van een grote stad moet zich daar meer mee bemoeien.  Zij is ervaren en intelligent genoeg om boven de partijen te staan.”

Alle geïnterviewden zijn het erover eens dat de tijd van ‘alles moet kunnen’ in het overvolle Amsterdam voorbij is. Opstellen en handhaven van regels is noodzakelijk in elke grote stad. Het framewoord ‘vertrutting’ dat tegenstanders graag gebruiken, is uitgewerkt. “Je hoeft niet rechts te zijn om regels te stellen”, zegt socioloog Rath. Oud-hoofdcommissaris Van Riessen: “Amsterdam moet zich wereldwijd met het nieuwe imago presenteren: ook hier kan niet alles.”

‘Ze heeft grote herderlijke kwaliteiten’

Ruben van Zwieten (35), sociaal ondernemer op de Zuidas: “Als burgemeester doe je iets wat groter is dan jezelf. Dat straalt Halsema goed uit, zij is een charismatische burgermoeder. Mocht een aanslag of ramp Amsterdam treffen, dan zal ze grote herderlijke kwaliteiten tonen en zullen de criticasters verstommen. Halsema heeft mediator-kwaliteiten en kan ook diepgaande lezingen houden voor alle mensen. Maar zij heeft nooit veel met het bedrijfsleven gehad. Haar voorganger Eberhard van der Laan kwam snel bij de Zuidas op bezoek. We hebben toch het imago van ‘postbussen-eiland’. Haar heb ik op de Zuidas nog niet gezien.”

‘Blij dat ze haar gezicht laat zien’

Wielie Elhorst (50), lhbt-predikant vanuit de Protestantse Kerk Amsterdam: “Halsema gaat ingewikkelde zaken niet uit de weg. Zo sprak ze met ouders van het islamitische Haga Lyceum. Toen in januari Nederlandse orthodoxen en SGP-parlementariërs de homovijandige Nashville-verklaring ondertekenden, organiseerden we binnen twee dagen een viering van de liefde bij het Homomonument. Halsema kwam en sprak daar. Ik ben blij dat de burgemeester in dit soort gevallen haar gezicht laat zien. Het is goed dat de burgemeester voor alle minderheden opkomt.”

Lees ook:

Acht tips voor de nieuwe burgemeester van Amsterdam
toen Femke Halsema beëdigd werd als burgemeester van Amsterdam had collega Liesbeth Spies tips voor haar. “Laat je niet opjagen.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden