Moordzaak

Is er informatie verzwegen in de zaak rond de Arnhemse villamoord? Vier vragen

Een still uit de documentaireserie van de KRO-NCRV.Beeld Documentaire ‘De villamoord’

Bij het onderzoek naar de ‘Arnhemse villamoord’ is informatie verzwegen voor de rechter, blijkt uit een documentaireserie van de KRO-NCRV. Vier vragen over de twintig jaar oude zaak.

Dat er veel mis ging tijdens het politieonderzoek naar wat in de volksmond de Arnhemse villamoord is gaan heten, was al bekend. In een onthullende documentaireserie van de KRO-NCRV blijkt nu ook dat ­het OM essentiële informatie heeft verzwegen voor de rechter. De documentaire is vanaf woensdagavond te zien op NPO 2.

1. De Arnhemse villamoord, hoe zat het ook alweer?

Op 2 september 1998 wordt de 63-jarige bewoonster van een witte villa in Arnhem doodgeschoten bij een gewelddadige overval. Een vriendin die op bezoek komt, raakt ernstig gewond. De buit van de roofoverval is wat kleingeld en een aantal pasjes. Hoewel de vriendin destijds verklaart dat er één inbreker was, worden een half jaar later negen mannen opgepakt. Afhankelijk van hun rol worden zij veroordeeld tot straffen tussen de vijf en twaalf jaar cel. Acht veroordeelden zitten hun straf uit, één man pleegt zelfmoord in zijn cel. Hij heeft altijd verklaard onschuldig te zijn, net als de meeste anderen.

2. Inmiddels zijn er redenen om ernstig te twijfelen aan die veroordelingen. Wat wisten we al?

In de geruchtmakende moordzaak is er sprake van een gerechtelijke dwaling, zo schreven universitaire onderzoekers in 2014 in het boek ‘De Arnhemse villamoord, valse bekentenissen’. Het boek raakt echter in opspraak omdat de auteurs de in leven gebleven vriendin van de vermoorde vrouw als verdachte aanwijzen.

Het boek wordt tijdelijk uit de handel genomen, maar vier jaar later blijken sommige conclusies van de schrijvers wel degelijk te kloppen. De Adviescommissie afgesloten strafzaken, die de Hoge Raad adviseert over herziening van een strafzaak, concludeert in 2018 dat er grove fouten zijn gemaakt door de recherche, waardoor er mogelijk valse bekentenissen tot stand zijn gekomen. Het belangrijkste bewijs in de zaak, twee bekennende verklaringen van veroordeelde verdachten, zijn tot stand gekomen met verhoormethoden die niet deugen. De verhoren waren (te) lang en intensief, er werd druk uitgeoefend op de verdachte, woorden werden in de mond gelegd en er werd gebluft met niet-bestaand bewijsmateriaal.

3. Wat komen we te weten in de documentaire?

Journalisten van de KRO-NCRV spraken onder meer met de veroordeelde Ömer A., die in 1999 een bekennende verklaring gaf. A. erkent dat zijn verklaring vals was, afgegeven onder grote druk van de politie. ‘Ik was bang’, zegt A. In de documentaire worden ook verhoren met (onder meer) A. getoond, hierop is te zien dat hij fors onder druk wordt gezet door niet al te zachtaardige agenten.

Ook onthult de documentaire dat een vertrouwelijk rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) wordt verzwegen voor de onderzoeksrechter. Leden van het WODC die meeliepen met het politieteam waarschuwden dat een informant uit het criminele circuit sturend was geweest voor het politieonderzoek. Een gevolg van deze informatie was dat er bij de politie sprake was van tunnelvisie, aldus de onderzoekers in het rapport dat in handen is van de KRO-NCRV. Een ‘doodzonde’ noemen de onderzoekers het. Rechtspsycholoog Peter van Koppen beschuldigt de officier van justitie in de documentaireserie van ‘liegen’.

4. Welke gevolgen hebben deze nieuwe inzichten?

Dat is aan de Hoge raad. Advocaat Paul Acda vertegenwoordigt vier veroordeelden uit de zaak en nabestaanden van de veroordeelde die zelfmoord pleegde. Zij willen eerherstel. Om dat te bereiken vraagt Acda binnenkort herziening aan van de zaak bij de Hoge Raad. Voor een herziening is een novum nodig, een nieuw feit. Volgens Acda is daarvan nu sprake.

Lees ook:

Hoe deugdelijk is het politieverhoor? De belangrijkste technieken ontleed

De huidige Nederlandse politieverhoorder staat mijlenver van de bullebakstijl uit de oude Arnhemse villamoord, zeggen docenten van de Politieacademie. Maar ook met een op het oog neutralere stijl is er volgens de verhoorwetenschapper gevaar op valse bekentenissen.

De nieuwe bril van de rechter

Zijn de rechterlijke dwalingen definitief de wereld uit? Een wetswijziging leverde in zes jaar tijd een paar spectaculaire revisies op. ‘Je moet er ook niet te veel van verwachten. Rechters blijven mensen, en mensen maken fouten.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden