ReportageVervuiling

Inwoners Wijk aan Zee opgelucht met strafrechtelijk onderzoek. ‘Nu kan Tata Steel er niet mee wegkomen’

Wijk aan Zee met op de achtergrond Tata Steel Beeld Olaf Kraak
Wijk aan Zee met op de achtergrond Tata SteelBeeld Olaf Kraak

Het onderzoek van het Openbaar Ministerie naar Tata Steel geeft het verzet in Wijk aan Zee tegen de staalproducent moed. ‘We gaan het redden om deze ziekmakende fabriek te stoppen.’

Floris Akkerman

Tata Steel kan zich niet meer verstoppen, vertelt een opgetogen Hans Dellevoet in zijn keuken in Wijk aan Zee. “De maskers vallen af. Nu moet Tata Steel vertellen wat er misgaat en wat er illegaal gebeurt. Wat willens en wetens is gedaan, wat per ongeluk en wie er opdracht heeft gegeven. Want iemand binnen het bedrijf is hiervan op de hoogte.”

Een dag eerder ontplofte de telefoon van Dellevoet (56), die bijna 25 jaar in de Noord-Hollandse kustplaats woont. De felicitaties stroomden binnen, nadat het Openbaar Ministerie woensdag bekend had gemaakt een strafrechtelijk onderzoek te starten tegen het IJmuidense Tata Steel en Harsco Metals.

Justitie gaat kijken of de staalfabriek en de restproductverwerker vervolgd kunnen worden voor het opzettelijk uitstoten van schadelijke stoffen in de lucht, bodem en het water. Het OM besloot hiertoe na aangifte van advocaat Bénédicte Ficq namens ruim achthonderd personen en organisaties, waaronder de dorpsraad, waarin Dellevoet zit.

Tata Steel is Dellevoets achterbuurman, verstopt achter een wal. Het stampende fabrieksgeluid is voor zijn woning te horen. Hij heeft in zijn huis filters staan om de door zijn buurman vervuilde lucht te verschonen. “Op elke slaapkamer staat er een. We houden de ramen geen week schoon. We hebben het idee dat we worden vergiftigd door de buurman.”

null Beeld Olaf Kraak
Beeld Olaf Kraak

Eindelijk erkenning

Blijkbaar, zegt Dellevoet, vindt het OM het de moeite waard om te onderzoeken wat er speelt. “Er is voldoende aanleiding, menen ze. We hebben decennialang aan allerlei loketten gerammeld. Dat leverde niks op. Tata Steel stelde zelf geen orde op zaken. Het OM kan nu daar binnenlopen en de administratie in beslag nemen.”

De beslissing van het OM is het voorlopige sluitstuk van oplopende frustraties bij bewoners van Wijk aan Zee over de in hun ogen vervuilende fabriek die ongemoeid zijn gang kan gaan. Ze voelen zich in hun mening gesterkt door verschillende onderzoeken van de afgelopen jaren.

De GGD constateerde een verhoogd aantal kankergevallen in het gebied en het RIVM zag rond de fabriek vaker gezondheidsklachten als hoofdpijn, misselijkheid, hartklachten, diabetes en longkanker dan elders in het land.

Het verzet heeft zijn luidste stem in Antoinette Verbrugge. “Dit is voor ons erkenning”, zegt ze telefonisch. “Een gevoel van rechtvaardiging. De hele tijd loop je als burger met je kop tegen de muur. Nu kan Tata Steel er niet mee wegkomen. We gaan het redden om deze ziekmakende fabriek te stoppen”, zegt Verbrugge (62) vol vertrouwen. Ze verwacht dat de stap van het OM navolging krijgt. “Dit schept een precedent tegen andere vervuilende fabrieken.”

Geen openlijke vreugde in Wijk aan Zee

Dellevoet en Verbrugge mogen tevreden zijn, van openlijke vreugde in Wijk aan Zee valt op straat niks te merken. Onder de grijze lucht en in de regen wordt het onderwerp vermeden. Inwoners werken bij de fabriek. Kritiek op Tata Steel ligt daarom gevoelig.

Een medewerker van de tabakszaak houdt zijn lippen stijf op elkaar. Bij het informatieloket van Tata Steel in het centrum wordt verwezen naar de woordvoerder van de staalfabriek. Een vrouw is blij met het nieuws, zegt ze, maar laat het daarbij: haar man werkt bij Tata Steel.

In de miezerige regen heeft Ed van den Berg (56) zijn zoon van school gehaald. Als oud-werknemer van Tata Steel, tot 2000 bestuurde hij er 17 jaar machines, heeft hij een zwak voor de staalfabriek. Het bedrijf zorgt voor werkgelegenheid, benadrukt Van den Berg. Het proces van staal maken noemt hij “machtig mooi. Van erts ergens uit de wereld tot een blik in de supermarkt. Gemaakt in IJmuiden. Fascinerend”. Hij lacht erbij van enthousiasme.

Maar zijn kinderen hebben zwarte voeten door de vervuiling als ze op het strand spelen, zegt hij. “Er moet wat gebeuren”, zegt Van den Berg. Ook hij deed via Ficq aangifte. “De fabriek moet schoner werken. Ik zie het strafrechtelijk onderzoek als middel om dit voor elkaar te krijgen. Want van binnenuit gebeurt het niet.”

Lees ook

Nederlands ‘grootste vervuiler’ Tata Steel moet sluiten, vindt milieuorganisatie MOB

Milieuorganisatie MOB vraagt de provincie Noord-Holland de natuurvergunning van Tata Steel in te trekken. Dat zou het einde van de staalfabriek betekenen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden