Immigratie

Inspectie pleit voor strengere aanpak van azc-bewoners die overlast veroorzaken

Asielzoekers gaan de poort van het azc in Weert binnen (2017). Beeld ANP
Asielzoekers gaan de poort van het azc in Weert binnen (2017).Beeld ANP

Medewerkers van asielzoekerscentra moeten meer bevoegdheden krijgen om overlastgevende asielzoekers aan te pakken, adviseert de Inspectie Justitie en Veiligheid.

Eigenlijk zijn het geen asielzoekers, de jonge mannen uit veilige landen in Noord-Afrika, die voor zoveel overlast zorgen. Het zijn kleine criminelen, verslaafden en mannen met psychiatrische problemen die door Europa zwerven en onderdak vinden in asielzoekerscentra. Daar veroorzaken ze overlast. Asielzoekers krijgen ermee te maken, net als de medewerkers en omwonenden van het asielzoekerscentrum.

Asielzoekers hebben er zelfs in dubbel opzicht last van, want het draagvlak voor hun verblijf neemt af door de ongewenste bewoners. Daarom zou het goed zijn om opvangorganisatie Coa meer middelen en bevoegdheden te geven om harder op te treden, is de strekking van een rapport dat de Inspectie Justitie en Veiligheid dinsdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Geen kans op verblijfsvergunning

De jonge mannen, soms zelfs minderjarig, komen uit Marokko, Algerije, Libië en Tunesië. Met uitzondering van Libië zijn deze landen als veilig bestempeld, dus de kans dat de jongeren in Nederland een verblijfsvergunning krijgen is nihil.

Elk land in Europa kent groepen van deze kansloze azc-bewoners. Zij wagen de overtocht naar Europa, omdat zij in hun eigen land te maken hebben met slechte gezinsomstandigheden, slechte behuizing en weinig scholing.

Eenmaal in het azc veroorzaakt het asociale gedrag veel spanningen. De jongens hebben lak aan de huisregels van het Coa, rijden zwart in bus en trein, plegen winkeldiefstallen en vallen mensen lastig, vaak onder invloed van alcohol en drugs. “Deze bewoners zijn zwaar verslaafd en geven zich soms op voor therapie”, zegt een Coa-medewerker in het rapport, “maar verschijnen dan niet op de afspraak bij de therapeut. Coa-medewerkers zijn niet opgeleid voor deze problemen. De situatie lijkt meer op een jeugddetentie met geharde jeugdige criminelen dan op een opvangplek voor asielzoekers.”

Problemen te complex

“We zien dat de Coa-medewerkers hun best doen om alle asielzoekers te begeleiden die in hun opvanglocaties verblijven”, zegt hoofdinspecteur Angela van der Putten van de Inspectie Justitie en Veiligheid. “Maar de problemen van de groep overlastgevers zijn zo complex, dat wringt met de mogelijkheden en bevoegdheden van de huidige Coa-medewerkers.”

Hoe groot de groep overlastgevers is, is niet precies bekend. Wel is er een zogenoemde top-X gemaakt van personen die de meeste problemen veroorzaken. Op deze lijst staan ongeveer 350 namen.

Dat zijn de personen die in in aanmerking komen voor overplaatsing naar de Handhavings- en Toezichtlocatie in Hoogeveen, waar het regime strenger is. Geen drugs en alcohol en niet het terrein af. “Medewerkers mogen daar actief ingrijpen als er iets gebeurt”, zegt Van der Putten. “Zo lopen er bijvoorbeeld boa’s rond. Deze locaties pakken de overlastgevers effectief aan.”

Strengere aanpak als voorbeeld

Daarom kunnen deze speciale opvanglocaties met hun strengere maatregelen als voorbeeld dienen voor gewone azc’s, stelt Van der Putten. Ook politie en justitie kunnen meer doen, bijvoorbeeld door telefoons uit te lezen van asielzoekers die worden verdacht van een misdrijf. Dat levert vaak aanwijzingen op over identiteit en nationaliteit, maar niet alle politieregio’s doen dit, aldus de inspectie. Ook snelrecht toepassen kan helpen tegen overlast.

De inspectie adviseert dus een strengere aanpak, want alle overlastgevers verplaatsen naar de opvanglocatie in Hoogeveen kan niet. Daar zijn juridische voorwaarden aan verbonden en er is een beperkt aantal plekken.

Daarbij kunnen criminele asielzoekers de locatie verlaten als ze echt willen. “Na één dag tekenen ze vaak al dat ze afstand doen van het recht op opvang”, zegt een Coa-medewerker in het rapport. “Ze verlaten de opvang dan vrijwillig, en op papier is er dan geen overlast meer in de opvang. Dat is het verplaatsen van het probleem, omdat er dan overlast komt in de gemeenten. In algemene zin wordt het probleem dus niet opgelost.”

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet asielaanvragen van overlastgevers met voorrang behandelen, adviseert de inspectie. Dan kan de Dienst Terugkeer en Vertrek snel beginnen met uitzetten. In theorie dan, want de overlast gevende asielzoekers hebben geen paspoorten bij zich en kunnen niet worden uitgezet zolang de landen van herkomst niet meewerken. “Dat probleem lossen we met dit rapport niet op”, zegt Van der Putten. “Daarvoor is het te complex. Waar het om draait, is hoe je overlast beheersbaar kan maken zodat bewoners van het azc, de medewerkers van het Coa en omwonenden er minder last van hebben.”

Lees ook:

‘Toen er asielzoekers uit veilige landen bijkwamen, begonnen de misdragingen’

Het ging goed in Overloon. Totdat de asielzoekers uit de veilige landen kwamen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden