Deventer moordzaak

In politieonderzoek is tegenwoordig meer ruimte voor de tegenspreker

Ernest Louwes (midden) en zijn Advocaat Geert-Jan Knoops  Beeld anp
Ernest Louwes (midden) en zijn Advocaat Geert-Jan KnoopsBeeld anp

De uitkomsten van een jarenlang durend onderzoek naar de Deventer moordzaak onderstreept nog eens dat het politieonderzoek niet deugde.

Marco Visser

Het politieonderzoek in de Deventer moordzaak rammelde. De recherche leed aan tunnelvisie en ontlastend bewijs kwam niet in het strafdossier. Dat zegt overigens niet dat de veroordeelde Ernest Louwes onschuldig is. Maar toch, hij is veroordeeld op basis van slecht onderzoek. Kan zoiets nog steeds gebeuren?

De kritiek op het onderzoek naar de moord op Jacqueline Wittenberg in 1999 lijkt op die van een andere geruchtmakende zaak uit dezelfde tijd; de Schiedammer parkmoord, waarbij een 10-jarig meisje werd gedood. Door tunnelvisie bij de politie en OM belandde Cees B. in de gevangenis, maar hij bleek onschuldig.

Tegenspreker

Het was deze zaak, en niet de Deventer moordzaak, die ervoor zorgde dat de opsporing tegenwoordig anders verloopt dan eind jaren negentig. Onder meer omdat er de laatste twintig jaar allerlei nieuwe technieken bij zijn gekomen. Maar dat is niet de kern van goed politieonderzoek. Dat is kritisch bevragen van bewijsmateriaal zodat rechercheurs niet vastlopen in vooringenomenheid en een tunnelvisie ontwikkelen. Om dat te voorkomen, is begin deze eeuw besloten dat er ruimte moet komen voor een tegenspreker, zegt Jasper van der Kemp, criminoloog aan de Vrije Universiteit.

Toch heeft Van der Kemp zijn bedenkingen bij de tegenspreker. “Je hebt dan een heel team dat een kant op gaat, en een lid dat daar kritische vragen over stelt. Je wilt juist binnen het team dat iedereen het gevonden bewijs kritisch bevraagt. Dus niet alleen: hoe past het bewijs tegen deze verdachte bij een bepaald scenario, maar ook kijken wat de alternatieve scenario’s zijn en welke sporen je dan zou moeten vinden. Dan hou je het sterkste scenario over omdat je andere kunt uitsluiten.”

Ook OM moet kritischer zijn

Na 2005 is vooral de politie aan de slag gegaan om politieonderzoek te verbeteren. Maar ook het Openbaar Ministerie heeft een verantwoordelijkheid. “Het formele toezicht ligt bij het OM”, zegt Van der Kemp. “Daar zou de officier van justitie kritischer kunnen kijken naar de informatie die in het strafdossier terecht is gekomen.”

Het strafdossier bestaat uit de documenten die de rechter te zien krijgt. Dat is een selectie uit het politiedossier. In de Deventer moordzaak bijvoorbeeld was in het strafdossier bepaalde ontlastende informatie voor Louwes over telefoonmasten weggelaten. Dat zat wel in het politiedossier. “Informatie die ontlastend is moet je voorleggen aan de rechter. Maar nogmaals, het ligt deels ook bij het OM. De trend van de laatste jaren is dat veel officieren crime fighters zijn. Zij zijn dus meer bezig met het oplossen van een zaak dan met waarheidsvinding.”

Ruimte voor verbetering

Vergeleken met de jaren negentig en begin deze eeuw is er meer het besef dat tunnelvisie kan ontstaan, zegt Van der Kemp. Dat verbetert de kwaliteit van het onderzoek, maar hij ziet nog voldoende ruimte voor verbetering, bij zowel politie als OM.

Politieonderzoek is mensenwerk. Er gaat weleens iets mis. Zo ook in de Deventer moordzaak. Zo stuurde de politie de schouwarts weg, waardoor het precieze tijdstip van de moord niet is vastgesteld. Dat is van belang voor het alibi van Louwes. “Als dit soort fouten worden gemaakt, zet dat dan ook in het strafdossier”, stelt Van der Kemp. Dan weet de rechter in elk geval waarom een deel van het bewijs niet is te gebruiken.

Lees ook:

Advocaat Knoops vraagt Hoge Raad opnieuw om herziening in Deventer moordzaak

De advocaat van Ernst Louwes, de man die is veroordeeld in de Deventer Moordzaak, stapt opnieuw naar de Hoge Raad. Hij voelt zich gesterkt door een nieuw rapport dat maandag via de Volkskrant uitlekte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden