ReportageGemeenteraadsverkiezingen

In Nieuwkoop gaat het om gezonde en dus gelukkige burgers

Het groepje deelnemers aan het wandelvoetbal voor 60-plus mannen, aan het koffiedrinken in de kantine van RKSV Altior in Langeraar in de gemeente Nieuwkoop. Beeld Rosalie van der Does
Het groepje deelnemers aan het wandelvoetbal voor 60-plus mannen, aan het koffiedrinken in de kantine van RKSV Altior in Langeraar in de gemeente Nieuwkoop.Beeld Rosalie van der Does

Het bevorderen van gezondheid staat bovenaan het lijstje van veel kiezers. Ook bij de gemeente Nieuwkoop die er voor wil zorgen dat hun dorpelingen ‘lekker in hun vel zitten’.

Wilma van Meteren

Het is een regenrijke winter, maar de grasmatten van RKSV Altior in Langeraar, een van de dertien kernen in de gemeente Nieuwkoop, liggen er pico bello bij. Een vrijwilliger is bezig met groenonderhoud. De uiterste hoek aan de rand van het voetbalveld heeft de club aan sport- en vitaliteitscoach Judith van Dam gegund.

Onder het afdak van een soort noodgebouwtje is Erica van der Laan bezig met haar workout, ondanks de gure wind duidelijk in haar element. ‘Van nul – na chemo – naar fit’ is ze gegaan en kan nu met de rest van het groepje mee. Maar het heeft haar zweet en letterlijk tranen gekost. “Een powervrouw” prijst Van Dam haar doorzettingsvermogen. De acute leukemie had alles plat gelegd.

De methode van de coach hielp. “Het is niet alleen sporten en bewegen om weer mentale en fysieke balans te bereiken. Het gaat ook om het bevorderen van gezond eten, goed slapen, een ‘diafragmale’ ademhaling, stress bestrijden en vooral plezier”, legt zij uit. En zo heeft die aanpak ook Michael Theuns, die zichzelf met zijn 105 kilo “helemaal spuugzat” was, een slanker postuur, “fun” en zijn hele gezin een gezonde leefstijl gebracht. De 68-jarige Gerard van Dam, eveneens aan het trainen, voelt zich “veel fitter”. Hij versloeg pas nog een stel jongeren bij het ‘deadliften’ van 114 kilo, vertelt zijn coach trots.

Alle signalen op rood

Haar aanpak is opgevallen bij het gemeentebestuur. Die past naadloos in de gezonde leefstijl, speerpunt van het lokale beleid. Bevorderen van de gezondheid staat ook bovenaan het lijstje van veel kiezers in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen, ver boven zorg aan ouderen, blijkt uit onderzoek van Kieskompas in opdracht van Trouw. Ook bovenaan zijn lijstje, zegt wethouder Gerben van Duin, “want in Nieuwkoop gaat het om gezonde, dus gelukkige burgers. We willen dat ze lekker in hun vel zitten.”

Bij zijn aantreden stonden alle signalen op rood. Jongeren en volwassenen lijden onder stress en angst, voelen zich minder gelukkig, hun mentale gezondheid is achteruit gegaan. Minder dan de helft van de inwoners haalt de beweegnorm van 150 minuten per week. In alle leeftijdscategorieën is overgewicht toegenomen. Het aantal volwassen rokers blijft steken op 22 procent. En Nieuwkoop staat in de top van gemeenten waar te veel wordt gedronken, de dorpscultuur? Het noopte tot een alcoholpreventiebeleid.

Helaas is zijn gemeente geen uitzondering, “heel Nederland gaat bergafwaarts”, constateert Van Duin die zich binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) al jaren inzet voor gezondheidsbeleid. Hij hoopt dat corona meer bewustzijn heeft gebracht, maar vreest “de terugkeer naar normaal en dat Nederland weer niks heeft geleerd”. “Wel als overheid communiceren wat mensen allemaal niet mogen, maar niet wat ze kunnen doen om hun immuunsysteem te versterken.” Hij vindt het onbegrijpelijk dat investeren in gezondheid nu niet bovenaan de politieke agenda’s staat. “We hebben er zoveel bij te winnen, ook financieel. De zorgkosten blijven maar oplopen.”

Zorgkosten en lijden besparen

Hij wijt het aan korte-termijndenken in de politiek. “Er komt nu 25 miljoen euro extra voor sport en bewegen terwijl alleen al obesitas ons 76 miljard per jaar kost. Hoeveel zouden we aan zorgkosten en lijden besparen, als we aan de voorkant investeren om dit te voorkomen?” De versnippering verergert de situatie, voor overleg met het ministerie van VWS, moet je op drie verschillende verdiepingen zijn bij de afdeling van volksgezondheid, van welzijn, en van sport. En op lokaal niveau is het net zo.”

Maar opgeven doet hij niet. Met de bekende ‘hersenhoogleraar’ Erik Scherder, andere wetenschappers en huisartsen werkt hij aan een pilot om de politiek te overtuigen dat het anders moet. En op lokaal niveau probeert het inmiddels overtuigde college, inclusief de burgemeester, de inwoners mee te krijgen met hulp van verenigingen en het sport- en preventie-akkoord.

De groep sporters die verschillende oefeningen doen onder leiding van sport- en vitaliteitscoach Judith van Dam. Beeld Rosalie van der Does
De groep sporters die verschillende oefeningen doen onder leiding van sport- en vitaliteitscoach Judith van Dam.Beeld Rosalie van der Does

Dat akkoord is ook door sportvereniging Altior ondertekend en voelt voor oud-voorzitter Peter Otto “als steun in de rug”. Hij is de initiatiefnemer van een nieuwe tak van sport die door de gemeente wordt omarmd: wandelvoetbal.

Begonnen met twaalf man in 2018, probeert nu bijna het dubbele aantal heren 60-plus om zonder te rennen en fysiek contact, de bal laag aan de voet goals te scoren. Te beginnen met koffie en af te sluiten met fris of en biertje. Want het sociale aspect is net zo belangrijk als het partijtje bewegen, beamen drie van hen aan de koffie in de Altior-kantine. Ze gaan prat gaan op hun conditie en laten het bezoek graag naar hun leeftijd raden. “Van het concert des levens hebben we geen programma, maar van het concert des bewegens hier wel”, vat Jeroen van Zuijlen samen.

Prikkels en stress

Het is best inspannend, erkent John Voorn, “ik kom met een natte rug van het veld.” Net zo graag zitten ze hier aan de lange tafel om nieuwtjes uit te wisselen, elkaar te plagen of te adviseren over de aankoop van een auto. Onmiddellijk ontstaat een geanimeerde discussie als de wethouder aanschuift, die bepleit vooral te investeren in de mentale en fysieke gezondheid van de jeugd. “Ze staan bloot aan veel te veel stress en prikkels. Alles draait om de cito maar alle vakdocenten voor gymnastiek en muziek die hen kunnen leren ontspannen, zijn wegbezuinigd. Die moeten terug”, zegt wethouder Gerben van Duin. De senioren herkennen dat de jongeren te lang achter hun schermpjes zitten. Voorns kleinzoon in groep 7 bij voorbeeld. “Eindelijk heeft hij iets gevonden waarvoor hij het huis uitkomt; free running. Hij houdt van ondeugende sporten en dat zijn er vast meer.” Kan de gemeente dat niet promoten?

Maar Otto benadrukt dat senioren actief houden ook op andere vlakken loont. Zeker de helft van zijn wandelvoetballers zijn multi-vrijwilligers. “Op allerlei plekken kom je ze tegen. Dat zijn toch je pijlers van je verenigingsleven.” De gemeente zou daar best wat meer aandacht en waardering voor mogen hebben. “We moeten voor alle leeftijdsgroepen iets aanbieden”, is de conclusie van het debat en verder wordt de gemeente geprezen voor het aanmoedigen van initiatieven vanuit de gemeenschap.

Rust brengen

Zo’n initiatief ligt er al van Judith van Dam. Via een non-profitorganisatie wil ze “rust brengen” op de Nieuwkoopse scholen door kinderen te leren waar hun grenzen liggen en hoe zich te ontspannen. De wethouder is positief, nu de leerkrachten en ouders nog.

Lees ook:

Vergrijzing? Ook jongeren gaan voor het dorp, maar er is geen plaats voor hen

Gemeente De Wolden ligt in Nederlands snelst vergrijzende provincie Drenthe. Hoe regel je de zorg voor ouderen als vanuit Den Haag structureel veel te weinig geld komt en hoe houd je dorpen leefbaar terwijl er voor jongeren steeds minder plaats is?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden