ReportageLaag water

In Millingen kan de veerpont nog varen omdat de pontbaas net op tijd heeft gebaggerd

Pontjes komen in de problemen door de lage waterstand. Sommige nemen geen vrachtwagens of fietsers meer mee.  Beeld Koen Verheijden
Pontjes komen in de problemen door de lage waterstand. Sommige nemen geen vrachtwagens of fietsers meer mee.Beeld Koen Verheijden

Door de extreem lage waterstand van een aantal grote rivieren komen veerponten in de problemen. In Millingen aan de Rijn kijkt de schipper dagelijks of hij de volgende dag nog kan varen.

Maurice Timmermans en Stefan Keukenkamp

“Daar moeten we heen”, zegt Marijke van Dijk tegen haar man, en wijst vanaf een zonovergoten dijk in het Gelderse Millingen aan de Rijn naar de overkant. Het echtpaar doet het Pieterpad per fiets en is hier aangewezen op het pontje. Ze prijzen zich gelukkig dat het nog vaart, anders wachtte een omweg via het Duitse Emmerich, bijna 40 kilometer extra. Eenmaal beneden bij de veerstoep, waar zich om 9.00 uur zes fietsers hebben verzameld, lijkt het even alsof het veer voorbijvaart. “Staan we verkeerd”, zucht haar man. Van Dijk: “Hou eens op met paniek zaaien, schat.”

In de 22 jaar dat veerbaas Bruno Kievits (57) voetgangers en fietsers over de Rijn zet, is de waterstand nog nooit zo laag geweest, zegt hij terwijl hij af en toe een zwieper geeft aan het roer. Een aantal veerponten op de grote rivieren zijn al ‘uit de vaart’ vanwege de lage waterstand. Andere pontjes kunnen geen zwaar verkeer meer meenemen. Kievits verwacht dat hij zijn andere veerdienst, tussen Millingerwaard en Doornenburg, elk moment moet stilleggen.

Vijfhonderd grote schepen

De overtocht bij Millingen aan de Rijn lukt nog net, omdat de veerbaas een paar jaar geleden duizenden kuub zand en slib aan de oevers heeft laten weghalen. Het kostte hem tienduizenden euro’s, maar daardoor kan hij nu nog aanmeren. Wel is hij dezer dagen ‘alert op de vrachtschepen’, zegt hij. “Door de lage waterstanden is hun aanzuigende werking sterker. En let wel: hier passeren op een dag meer dan vijfhonderd van die grote schepen.”

Als veerbaas heeft Kievits de grilligheid van klimaatverandering van dichtbij gezien. “Nog niet zo lang geleden hadden we vooral last van hoog water en zijn er overloopgebieden en extra geulen gegraven om het af te voeren. Nu hebben we juist meer water nodig. Je zou overtollig water kunnen opvangen in ‘spaarbekkens’, om het in tijden van droogte terug te laten stromen.”

Er moet hoe dan ook iets gebeuren, want niet varen betekent geen inkomsten. Dat terwijl sommige Gelderse veerbazen financieel al in zwaar weer zitten en vrezen voor hun toekomst, zeker nu de bodem van het Gelders Verenfonds, een subsidiepotje voor veerpontjes, in zicht komt (zie kader).

Subsidie nodig voor de winter

Kievits – eigen baas, met zes schippers in dienst – doet er geen beroep op. Zijn boten zijn vooralsnog kostendekkend, elk jaar brengt hij 70.000 voetgangers en fietsers naar de overkant. Hij heeft geluk dat hij in een toeristisch gebied ligt waarin het veer deel uitmaakt van lange afstandsroutes zoals de Maasroute en de Hanzeroute. Ook groeit het aantal fietsers door de populariteit van e-bikes.

Wel ontvangt hij subsidie van omliggende gemeenten, om onder meer de slappe wintermaanden door te komen, maar die bijdrage is veel te laag, foetert hij met een blik die boekdelen spreekt. Met extra geld zou hij op termijn zijn diensten kunnen verduurzamen. “In dit Natura2000-gebied zou het passen om m’n dieselschip uit 1995 te vervangen door een elektrische veerboot, zoals die in Amsterdam al varen.”

Op de vraag wat de rest van de week brengt, grijpt hij naar zijn agenda, waarin hij elke dag de waterstand noteert. “Vandaag (dinsdag) is het 6,94 boven NAP, terwijl 11 meter gebruikelijk is in dit deel van het jaar. In de komende dagen zakt het wellicht naar 6,60. In dat geval moet het pontje bij Millingen er misschien ook aan geloven. We zullen zien.”

Voortbestaan veerponten onzeker

In het waterrijke Nederland varen ruim 300 veren, waarvan twee derde bestaat uit toeristische pontjes die enkel fietsers en voetgangers overzetten. Gelderland telt liefst 48 veerponten en heeft een speciaal subsidiepotje, het Gelders Verenfonds.

Het fonds raakt echter op, blijkt uit een recent onderzoek in opdracht van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Het voortbestaan van veren in Gelderland is onzeker, omdat sommige pontjes niet zonder de subsidie kunnen.

De belangenvereniging voor veerponten, VEEON, ziet het liefst een landelijk verenfonds. “Maar die is verder weg dan ooit”, weet voorzitter Johan van den Boogaard. “Als het fonds in Gelderland wegvalt, denk ik dat veel veerdiensten de tekorten niet meer kunnen bolwerken.” Niet alle veerdiensten hebben het moeilijk. Er zijn ook veren die juist erg goed draaien. “Een belangrijke factor daarin is de vraag hoe ver je moet omrijden over de brug. Dat bepaalt mede het succes van de veerdienst.”

Lees ook:

Stakende veermannen vrezen voor tweedeling door arbeidsreglement

De veermannen op de Maas tussen Gelderland en Noord-Brabant zijn al weken in staking. Zij willen een nieuwe cao. Terwijl hun werkgever, Stichting de Maasveren, van de bemoeienis van vakbond FNV af wil.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden