Reportage Driehoeksruil

In Losser ziet minister Schouten hoe boeren en natuur wél samengaan

Minister Carola Schouten (landbouw) brengt een bezoek aan een gestopt boerenbedrijf. Met grondboor ecoloog Fons Eysink, links van hem Vincent Luttikhuis. Rechts Marcha Luttikhuis en Clary Lentfert. Beeld Herman Engbers

Het is puzzelen om boerenbelang en natuurbelang te laten samengaan. In Losser lijkt het gelukt te zijn. Minister Schouten kwam kijken.

“Het is hier hartstikke veilig!”, roept ecoloog Fons Eysink vanaf de bedding van de Snoeyinksbeek bij Losser, Twente. Minister Carola Schouten (landbouw en natuur) staat een meter boven hem en aarzelt. Ze heeft wel rubberlaarzen aan voor deze gelegenheid, maar de steile oever is glad en modderig. Ze blijft toch maar liever staan.

De Snoeyinksbeek stroomt langs veel oude boerderijen. Op deze ochtend staan we op land dat drie generaties lang toebehoorde aan de familie Luttikhuis. Maar de huidige boer, Vincent, kwam in de knel. Hij en zijn vrouw Marcha wilden graag uitbreiden; misschien dat een van hun twee zoons het later zou kunnen overnemen. Maar, zegt Vincent Luttikhuis, een breedgeschouderde verschijning: “Op zestig meter van ons land is Natura-2000-gebied. Dat gaat niet.” Daarom verhuisde het echtpaar hun bedrijf, na gesprekken met de provincie, een paar jaar geleden van Twente naar Drenthe. Daar kunnen ze op termijn hun melkveebedrijf wel uitbreiden. 

Kansen voor natuurbeschermers

Deze verplaatsing betekende dat de grond van Luttikhuis’ bedrijf vrijkwam. Dat bood kansen voor natuurbeschermers. Die wilden graag de Snoeyinksbeek, cruciaal voor het belangrijke natuurgebied, minder diep maken, wat goed is voor de biodiversiteit. Maar natte grond, daar hielden de omwonende boeren niet van. Want in een nat weiland kun je je koeien niet neerzetten.

De provincie besloot daarop, na lang puzzelen en na intensief overleg met alle betrokkenen, tot een ingewikkelde driehoeksruil waarbij ieders belang aan bod kwam.  Om de boeren te compenseren voor de hogere waterstand, is het land van Luttikhuis deels opgesplitst. Luttikhuis’ voormalige buren, Herman en Marian Hulst, kregen ter compensatie droge percelen die voorheen aan Luttikhuis toebehoorden. En de boerderij van het naar Drenthe vertrokken echtpaar is overgenomen door nieuwe boeren, het stel Lentfert. Zij hebben minder vee, dus de impact van hun bedrijf op het milieu is beperkter. 

Voor de minister is dit een voorbeeldproject

Voor minister Schouten is dit een voorbeeldproject. Zij worstelt in deze tijd van stikstofcrisis met de vraag hoe natuurbelang verenigd kan worden met het boerenbelang. “Ik ben al lang niet meer op werkbezoek geweest, dat wil ik veranderen”, zegt ze. “Ik wil de verhalen ruiken, zien en proeven.”

Verhalen hebben de boeren genoeg. De verhuizing was even slikken, vertelt Marcha Luttikhuis. Haar man Vincent was de derde generatie die in Losser boerde. “Maar we hebben altijd gezegd: wij zijn de laatste generatie, als ons bedrijf hier niet kan groeien.” Vooral voor de kinderen vond ze het erg, zegt ze. “En mijn schoonvader had het zwaar. Ja, er is wel wat gehuild aan de keukentafel.” Het gezin begint nu te wennen in Drenthe. “Maar aanvankelijk wilden we, als we in de buurt waren, niet langs ons oude huis rijden.”

Ook buurman Herman Hulst is niet onverdeeld gelukkig. “Ik ben niet blij. Blij zou ik alleen zijn, als er niets zou veranderen.”

De minister toont zich van haar empathische kant. Ze snapt de emoties, zegt ze. Haar bezoek aan Losser is angstvallig geheimgehouden, uit angst voor protesten. Boerin Clary Lentfert: “Ik wist dit al vanaf Kerst, maar ik mocht niets zeggen”.

De minister bepaalt de koers

De huidige stikstofmaatregelen zorgen voor veel onvrede onder Overijsselse boeren. In oktober versoepelde de provincie weliswaar de stikstofregels, maar vorige maand bleek dat onhaalbaar, na druk van de minister. Schouten: “Provincies hebben hun eigen gedachten en ideeën over deze problematiek. Daar moet rekening mee worden gehouden.” Maar in de praktijk is het de minister die de koers bepaalt. 

Lentfert begrijpt de boerenonvrede, zegt ze. Waarom mag Schouten toch op haar erf komen? “Het is een kans om je verhaal te doen.” Glunderend kijkt ze naar de minister, die verdiept is in een melkrobot.

Even later test de minister, samen met ecoloog Eysink, aan de oever van de beek de zuurgraad van de grond.  “Een pH-waarde van vier”, zegt Eysink. “Goed voor de bosanemoon, die willen we hier graag. En de slanke sleutelbloem.”

Boer Vincent Luttikhuis is sceptisch. “Vroeger stonden er in het bos alleen maar bramenstruiken. En nu staat het al een tijdje elk jaar vol anemonen. Die natuur herstelt heus zichzelf wel.”

Lees ook: 

Boeren gaan nu zelf aan de slag met cijferbrij RIVM

Het RIVM verschafte dinsdag de data achter stikstofsommen, die wantrouwende boeren afdwongen. Zij slaan nu zelf aan het rekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden