Abdij Postel. Beeld VVV Mol

Mooiste Nederland De kempen

In het spoor van criminele Kaat, schrik van de Kempen

Ooit zou bendeleidster Zwarte Kaat de Brabants-Belgische Kempen hebben geterroriseerd. Maar tegenwoordig is het er relaxed fietsen door bos, boerengebied en heide.

Zwarte Kaat was wat je noemt een takkenwijf. Volgens de legende maakte de rovershoofdvrouw vier eeuwen geleden de Zuid-Brabantse Kempen onveilig door te roven en te plunderen. Bovendien kidnapte ze ook nog een baby van een plaatselijke edelman. Toch wil Bladel – hart van de zanderige streek – zich sinds kort met de helleveeg op de kaart zetten. In het toeristisch informatiepunt aan de Markt – begin jaren zestig ontdaan van zijn historische charme door de toenmalige sloopgrage burgemeester – kun je tegenwoordig onder meer biertjes, chocolade en koelkastmagneten kopen met de afbeelding van een heks. Want qua buitenkant was de Kempense naar verluidt evenmin erg fraai.

Desondanks heeft criminele Kaat tegenwoordig over belangstelling geen klagen. Dit jaar werd er een fietstocht aan haar gewijd. De Bladelse winnaar van de eerste routewedstrijd die de ANWB (ooit begonnen als wielerclub) uitschreef onder de ruim 1400 horecaondernemers van zijn Gastvrij-punten. Die vormen een landelijk netwerk waar je ook zonder iets te nuttigen gratis gebruik mag maken van de faciliteiten (bandenplakservice, e-bike-accu opladen, wc, et cetera) voor een zorgeloze dag op de pedalen.

Standbeeld van Zwarte Kaat.

Het heeft er alle schijn van dat het er een gaat worden, wanneer de man en ik energiek aftrappen bij de plaatselijke rijwielverhuur een paar kilometer buiten het dorp. In ons enthousiasme missen we echter de eerste stop, waarvoor je weliswaar een paar kilometer van de route moet afwijken. Daar staat eenzaam en alleen op landgoed Ten Vorsel de zogenoemde Heksenboom. Een opvallend grillige beuk,  waaronder een onthoofde Zwarte Kaat – uiteindelijk gestraft voor haar daden – begraven zou zijn.

Saillant detail: de beuk dingt namens de provincie Noord-Brabant mee naar de titel van meest bijzondere boom van het jaar. Waarmee het Zwarte Kaat-pr-offensief compleet is, zou je kunnen stellen.

Al snel valt op dat het met de populariteit van de Kempen rondom Bladel alles behalve slecht is gesteld. Een pensionado-paradijsje: hordes – meest Belgische – senioren komen ons tegemoet op het met Amerikaanse eiken afgebiesde betonnen fietspad dwars door de Hapertse bossen. Den en spar verdrongen nog geen eeuw geleden de eindeloos lijkende vlaktes met heide; het enige dat floreerde op de schrale zandgronden. Naaldhout moest er komen voor de stutpalen van de Limburgse mijnbouw met monotoon woud tot gevolg. Al een tijdje doet Staatsbosbeheer zijn best voor meer diversiteit door onder meer de zomerlinde, boswilg en kers te introduceren.

Na een luttel uurtje trappen bereiken we rond de middag de grens met België, waarachter de Kempen zich verder uitstrekken.

De heksenboom van Bladel. Beeld Mark Kohn

Een uitstekende timing, want horeca genoeg aan weerszijden van de scheiding met de Zuiderburen, die net als de Brabanders van wanten weten als het op eten en drinken aankomt. Helaas voor de man heeft Herberg In ’t Wilde Zwijn geen worstenbrood op de kaart staan, en jammer voor ons beiden: de koffie is er niet te banken. Gelukkig blijkt de kruisbessenvlaai wel te doen.

Voordat we België binnen gaan, informeren we nog even over de eens zo turbulente grensovergang. In de routebeschrijving wordt Zwarte Kaat er met de haren bij gesleept. Na de ontvoering van de baby zouden enkele van haar bendeleden hier de kuierlatten hebben genomen; zelf week ze uit naar Duitsland. Volgens de verhalen althans. Wel waargebeurd: de wildwest-taferelen als gevolg van de smokkelpraktijken, die begonnen na de Belgische onafhankelijkheid in 1830.

Ons volgende oponthoud is een plek van sereniteit. De beroemde abdij van Postel, die er ondanks een allegaartje van gebouwen wezen mag. Op het complex opereert nog altijd een twintigtal norbertijnen, die zich ook met aardse zaken bezig houden. Kaas maken en kruiden kweken voor cosmeticaproducten van eigen fabricaat, verkrijgbaar in de abdijwinkel. Hier komen we terug, besluiten we wanneer we buiten de poort een richtingaanwijzer met vier wandelingen rond het klooster ontwaren. Fijn voor als het fietsseizoen straks voorbij is.

Kaas uit de abdijwinkel. Beeld VVV Mol

Via bosrijk gebied trappen we terug naar de grens, en passeren de Peelse Heide, dat ook een groot deel van zijn woeste gronden in de jaren dertig moest prijsgeven aan de denneboom. Vervolgens voert het door agrarisch gebied, typisch Brabants cultuurlandschap, dunkt me. Boers en ook bescheiden – nauwelijks of geen bijzondere boerderijen laat staan buitens. De nalatenschap van een pover tijdperk toen keuterboeren de onvruchtbare Kempen bevolkten.

Leve de vooruitgang! Terug in Bladel vindt de man een bakkerij met worstenbrood, en wenken de terrassen vóór neoklassieke bouwsels die de verwoeste oude Markt moeten doen vergeten. We besluiten door te tuffen naar Eersel, krap 10 kilometer verderop. Een dot van een dorp met de nominatie ‘het best bewaarde plein van Brabant’. Zwarte Kaat kan ons de bout hachelen.

Route wedstrijd

De ANWB-fietsroute ‘De legende van de Zwarte Kaat’ is 42 km lang, met in de beschrijving een achttal linken naar locaties waar de rovershoofdvrouw zich zou hebben opgehouden. De route is te vinden op: anwb.nl/zwartekaat, en in de gratis ANWB Fiets-app. Niet voor niks, maar wel handig voor fanatieke fietsers met twee linkerhanden: de ANWB Fietspas voor 24/7-pechhulp. Meer info: anwb.nl/fietspas

De ANWB heeft momenteel rond de 200 fiets- en 150 wandelroutes, maar wil er meer. Daarom loopt er tot 1 oktober een routewedstrijd voor particulieren. Inzenden kan via anwb.nl/routewedstrijd. De winnende route wordt opgenomen in het aanbod en krijgt de nodige publiciteit.

Liever wandelen? Eind oktober verschijnt een nieuwe ANWB-wandelgids met voor elke week een route, die varieert van 15 tot 20 kilometer. Vanaf 27 oktober ook verkrijgbaar in de winkel voor € 19,99.

Meer van de Nederlands-Belgische Kempen zien? Er is een langeafstandsfietsroute (LF 51), die loopt van Eindhoven naar Antwerpen van in totaal 110 kilometer. 
nederlandfietsland.nl

Voor Het mooiste Nederland probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden