Een oud gebouwtje van roeivereniging De Laak, in de Haagse wijk Binckhorst. Daar praten bewoners mee over de nieuwe woonwijk.

Proef

In de Haagse wijk Binckhorst denken bewoners mee over de inrichting, en dat is even wennen

Een oud gebouwtje van roeivereniging De Laak, in de Haagse wijk Binckhorst. Daar praten bewoners mee over de nieuwe woonwijk.Beeld Phil Nijhuis

De Haagse wijk Binckhorst experimenteert alvast met de wet die burgers meer invloed geeft op hun eigen omgeving.

Het zonnetje flonkert op de Haagse Trekvliet. Ganzen dutten op de aanlegplaats van roeivereniging De Laak, in afwachting van de roeiers die ondanks de stevige wind hun riemen buiten boord hebben gestoken. Door de ramen van de roeikantine kijktvoorzitter Eddy Middeldorp licht geërgerd naar de vogels. “Ze poepen de hele steiger onder.”

Aan de muur van de kantine hangen nieuwbouwtekeningen. Samen met studentenroeivereniging Pelargos heeft de Haagse roeivereniging uit 1911 grote plannen: als de wijk Binckhorst in Den Haag er straks vijfduizend woningen bij krijgt, moet voor hen een splinternieuw roeicentrum beschikbaar zijn. 

De verhuizing van de twee roeiverenigingen heeft wat voeten in de aarde, want de Binckhorst is het terrein van een experiment. De gemeente komt niet met een tot op de millimeter uitgetekend plan om de wijk, nu nog vol autoverkopers en houthandelaren, om te vormen tot woongebied. In plaats daarvan overleggen bewoners, bouwers, bedrijven en anderen gezamenlijk over de nieuwe woonwijk.

Met de proef loopt Den Haag vooruit op de Omgevingswet. Die wet bundelt vanaf volgend jaar tientallen regelingen over bijvoorbeeld waterbeheer, verkeer en geluidshinder. Naast vereenvoudiging van de regels is het doel van die wetswijziging gelijk aan dat van de gemeente: minder macht voor ambtenaren, meer voor burgers en belanghebbenden. Omwonenden hoeven niet langer achteraf bezwaar te maken tegen plannen voor bijvoorbeeld een ongewenste woontoren, ze kunnen die vooraf van tafel praten.

Vijfduizend woningen binnen een minuut weg

Tot nu toe verloopt het experiment in de Binckhorst niet erg soepel. Met de woningen komt het wel goed: binnen een tijdsbestek van minuten waren vijfduizend woningen waarop projectontwikkelaars konden intekenen vergeven. Het probleem zit bij voorzieningen als scholen en sportvelden. Projectontwikkelaars blijken daar uit eigen beweging niet of nauwelijks rekening mee te houden, en maatschappelijke organisaties zijn daar ongerust over. Hun angstbeeld: een spookwijk waar bewoners alleen komen om te eten en te slapen.

Volgens wethouder Boudewijn Revis is die vrees overtrokken. De gemeente heeft volgens hem nog genoeg mogelijkheden om projectontwikkelaars te stimuleren of te dwingen gebouwen met een maatschappelijke functie neer te zetten. De eerste woningen staan er pas in 2023. Ook kan de gemeente zelf initiatieven nemen; inmiddels heeft ze eigen grond aangewezen voor de bouw van twee scholen. Maar waar nieuwe wijkbewoners kunnen sporten, is nog onduidelijk.“We moeten erop vertrouwen dat het goed komt, maar daar zijn geen aanwijzingen voor”, zegt John van den Berg van de Adviesraad voor Sport.

Een tweede complicatie voor de toepassing van de Omgevingswet kwam aan het licht tijdens een recente Haagse raadsvergadering. De lokale politici moeten iets doen wat tegen hun natuur ingaat: niet oordelen, maar loslaten. Het lukt ze niet. Revis kreeg een spervuur van vragen en moties te verwerken, van geurfilters tot groenvoorzieningen. De raadsleden eisten duidelijkheid. “Hoe weten we dat het goed komt?”, vroeg Mikal Tseggai van de PvdA. “Niemand weet echt hoe de Binckhorst er voorstaat”, stelde William de Blok van Groep de Mos. Die onzekerheid hoort erbij, reageerde Revis. “Ik zal eerlijk zijn: de zorgen kan ik niet helemaal wegnemen.”

Miscommunicatie tussen stadhuis en bewoners

Volgend punt van zorg is de vereiste toewijding van bewoners. Stukken lezen en vergaderingen bezoeken kost zeeën van tijd, zegt de gepensioneerde Middeldorp in de kantine, waar de teruggekeerde roeiers inmiddels aan de koffie zitten. Voor hem is dat niet zo’n probleem, voor burgers met een baan wel. 

Voor een nieuw te bouwen woonwijk als de Binckhorst komt daar nog iets bij: veel van de toekomstige omwonenden wonen er nog niet. Middeldorp merkt dat als voorzitter van de ‘deeltafel Trekvlietzone’, onderdeel van de Binckhorst. Aan zijn tafel zitten ambtenaren, bedrijven en projectontwikkelaars. “De projectontwikkelaars zeggen dat ze namens toekomstige bewoners spreken, maar dat gaat me iets te ver.” 

Een grotere rol voor de gemeenschap betekent ook niet dat alle miscommunicatie tussen stadhuis en bewoners uit de wereld is. “Bij het overleg gaat veel goed, we krijgen veel begrip. Toch komt de gemeente steeds met dezelfde tekeningen”, zegt Middeldorp. Hij laat een kaartje zien met een kade dwars over de aanlegplaats van de roeivereniging heen. “We hebben dit plan al eens met succes bestreden. Nu moeten we dat opnieuw doen.”

Lees ook

‘Eenvoudige’ Omgevingswet moet een zegen zijn voor burgers, maar wordt een juridische jungle

Opinie: In de nieuwe Omgevingswet weet niemand de weg, menen juristen Jan van der Grinten (Kennedy Van der Laan) en Tijn Kortmann (Stibbe).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden