OnderwijsElitescholen

In Amsterdam krijgen kinderen vaker een te hoog schooladvies

Marjolein Moorman: ‘De ongelijkheid blijft groeien.’Beeld Patrick Post

Kinderen van hoogopgeleiden krijgen in Amsterdam vaker een te hoog schooladvies. Hoe komt dat?

Al decennia proberen scholen en wethouders in Amsterdam segregatie in het onderwijs te voorkomen. Maar er blijven onderzoeken opduiken die aantonen hoe de kloof juist versterkt wordt. Zo liet wethouder Marjolein Moorman (PvdA) de dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek uitzoeken hoe het in de hoofdstad zit met schooladvies. Het resultaat is het zoveelste bewijs van ongelijke kansen: 22 procent van de basisschoolkinderen van laagopgeleide ouders krijgt een advies dat lager ligt dan de eindtoets die ze later ­maken. Voor het kroost van de hoogopgeleiden is dit maar elf procent. Moorman concludeert: “Deze vorm van schooladvies is slecht voor kansengelijkheid”.

“Over- en onderadvisering gebeuren niet willekeurig, maar systematisch”, zegt Moorman. Opleidings­niveau van de ouders geeft hierbij de doorslag. Zo wordt er vaker onder ­toetsniveau geadviseerd op scholen met ouders met weinig opleiding, in vergelijking met scholen met ouders met een lange opleiding: 23 versus 8 procent. Zo loopt bijvoorbeeld het schooladvies voor havo sterk uiteen voor kinderen van laag- en hoogopgeleiden, dus nog maanden voordat de toets in zicht komt. Van alle leerlingen die in de toets op havo-niveau eindigden, had ruim zestig procent van de kinderen van hoogopgeleiden dit ook als advies gehad. Bij de kinderen van ouders met weinig opleiding was het advies slechts in dertig procent van de gevallen ‘havo’ geweest.

Beeld Patrick Post

Bijlesindustrie

Doordat Amsterdam steeds meer kinderen krijgt van hoogopgeleide inwoners, komen er meer elitescholen. En juist op deze elitescholen krijgen leerlingen het vaakst een zogeheten overadvies. In opkomst in de hoofdstad is een ‘industrie voor bijles’, aldus Moorman. Want door de selectie op jonge leeftijd, oefenen met name de hoogopgeleide ouders steeds meer druk uit op presteren, Cito-training en bijles. Daarvoor heeft de groep aan de andere kant weer geen geld. De wethouder concludeert dat het primaire onderwijs ‘te veel een wedstrijd om het hoogste schooladvies is geworden’.

De koepel van primair onderwijs, de PO-raad, bestrijdt de suggestie dat de toetsuitslag (de voormalige Cito-toets) een absolute waarheid zou zijn. “Het blijft een momentopname van een klein stuk van de ontwikkeling van leerlingen”, aldus woordvoerder Ad Veen. Eerder onderzoek in opdracht van de minister wees volgens de PO-raad al uit dat in de grote steden de druk van ouders voor een hoger advies groter is dan elders. Dit geldt met name voor hoogopgeleide ouders. “Hoge verwachtingen en ­betrokkenheid bij de ontwikkeling van je kind zijn nooit verkeerd”, aldus Veen. “Het is pas lastig als die opwaartse druk niet past bij het potentieel van het kind. Bij lageropgeleide ouders spelen soms andere problemen, zoals armoede en geweld in de woonbuurt.”

Als redenen voor ‘onderadvies’, dat opvallend vaker bij die laatste groep voorkomt, noemt de PO-raad dat behoudend wordt geadviseerd omdat docenten zorgen hebben over zaken als taalachterstanden, begeleiding, betrokkenheid en dagstructuur thuis. “Op dat vraagstuk moeten we samen een beter antwoord krijgen.” De raad pleit er al langer voor dat kinderen vanaf twee jaar standaard ­gratis opvang krijgen in pluriforme groepen, omdat opgedane achterstanden soms nooit meer ingehaald worden.

Het gaat volgens de PO-raad om de volgende keuze: willen we perfecte schooladviezen? Liever ziet zij een flexibeler systeem waarbij de overgang naar voortgezet onderwijs niet zo ingrijpend is voor de toekomst van het kind.

Lees ook:

Onbegrijpelijk dat de onderwijscrisis niet elke dag voorpaginanieuws is

Het water staat Amsterdamse basisscholen aan de lippen, zegt onderwijswethouder Marjolein Moorman. ‘Door het lerarentekort krijgt een hele generatie kinderen niet het onderwijs dat ze verdient.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden