Afvalverbranding

‘Importheffing op buitenlands afval zinloos en averechts’

Afvalverbrander AEB in Amsterdam. Beeld ANP

Importheffing op afval leidt amper tot lagere uitstoot van CO2, blijkt uit onderzoek in opdracht van afvalverwerkers. Vervuiling buiten Nederland neemt toe.

Een belasting op het invoeren van buitenlands afval zorgt niet voor het gewenste milieueffect. De door het kabinet aangekondigde maatregel leidt nauwelijks tot reductie van CO2-uitstoot in Nederland en heeft daarnaast vooral negatieve effecten. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Strategy&, uitgevoerd in opdracht van de Vereniging Afvalbedrijven, dat vandaag verschijnt. De Vereniging Afvalbedrijven is van begin af aan tegen de invoerheffing en roept het kabinet met het rapport in de hand opnieuw op om de maatregel te heroverwegen.

Tussen de 20 en 25 procent van al het afval dat in Nederland wordt verbrand, heeft een buitenlandse herkomst. Die stroom komt in de verdrukking omdat het kabinet in juni een belasting op de invoer van buitenlands afval aankondigde. Het is een van de negentien maatregelen die Den Haag vanaf 2020 wil doorvoeren om de uitstoot van CO2 in Nederland sterk te verminderen. Daartoe verplichtte de rechter het kabinet in het Urgenda-vonnis.

Uit het onderzoek van Strategy&, onderdeel van PwC, blijkt dat de invoerheffing vrijwel geen effect heeft op de Nederlandse CO2-emissie. Dat komt omdat het wegvallen van geïmporteerd afval negatieve gevolgen heeft voor de duurzame energieproductie van afvalverbranders. Meer dan de helft van die geproduceerde elektriciteit en warmte is duurzaam, en moet deels worden vervangen als het buitenlandse afval wegvalt. Daarvoor zijn op korte termijn geen duurzame alternatieven waardoor vervuilende fossiele bronnen moeten worden aangewend.

Dieselgeneratoren

Zoiets dreigt nu te gebeuren bij het Amsterdamse afvalbedrijf AEB, in dit geval niet door de invoerheffing, maar vanwege problemen met vier van de zes verbrandingslijnen. Het bedrijf wekt daardoor veel minder warmte op voor de Amsterdamse stadsverwarming. Dat is nu nog geen probleem maar voor de koude maanden staan vervuilende dieselgeneratoren klaar om te voorkomen dat Amsterdammers in de kou zitten.

Volgens het rapport heeft de invoerheffing meer negatieve effecten. Het is waarschijnlijk dat afval bedoeld voor export na invoering van de belasting wordt gestort in het land van herkomst. Voor bijvoorbeeld Engelse bedrijven is er namelijk geen alternatief. Er is dan sprake van een weglekeffect: CO2-uitstoot verplaatst zich naar bijvoorbeeld Engeland. Het op een vuilnisbelt laten wegrotten van afval is veel schadelijker voor het milieu, door het vrijkomen van methaan.

Daarbij valt er met het buitenlandse afval een belangrijke inkomstenbron van Nederlandse afvalverwerkers weg. De onderzoekers verwachten dat het rendement van die bedrijven, deels in handen van provincies en gemeenten, met miljoenen euro’s afneemt. Daardoor komen investeringen in duurzaamheid en recycling onder druk te staan. 

Zelf betalen

Hetzelfde gebeurt als de Nederlandse afvalverwerkers de heffing zelf betalen om zo hun ovens volop te laten draaien. Dat scenario kost en veel geld én levert de regering niets op: buitenlands afval wordt dan nog altijd in Nederland verbrand. 

De uitkomsten van het onderzoek zijn niet gunstig voor het kabinet, dat volgens ingewijden met de invoerheffing 0,2 megaton CO2-uitstoot verwacht te besparen. Dat is 5 procent van de totale besparing die het pakket aan plannen zou opleveren. Het ministerie van infrastructuur en waterstaat benadrukt dat afval voor recycling buiten de heffing valt en recycling daarmee een aantrekkelijk alternatief is.

Lees ook
De afvalcentrale van Amsterdam is een soort Noord-Zuidlijn. Hoe kon het zo ver komen?

Het Amsterdamse Afval Energie Bedrijf kampt met zulke grote problemen dat de gehele afvalsector er last van heeft. De kosten lopen in de miljoenen en enig aandeelhouder Amsterdam ziet de bui al hangen. Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden